Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 29

Prayāga–Gaṅgā Tīrtha-māhātmya and Rules of Pilgrimage

Yātrā-vidhi

यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोवना / सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा

yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthatapovanā / siddhakṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryā vicāraṇā

Nơi nào Nữ thần Gaṅgā chí cát tường tuôn chảy—dồi dào các thánh độ và những lâm viện khổ hạnh—nơi ấy phải được biết là Siddha-kṣetra; không cần bàn luận thêm.

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (relative adverb of place)
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन
महाभागाmost fortunate / illustrious
महाभागा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् भागः यस्याः/महान् भागः = महाभागा)
बहु-तीर्थ-तपो-वनाःhaving many sacred fords and penance-groves
बहु-तीर्थ-तपो-वनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; बहुव्रीहि-समास: बहूनि तीर्थानि तपोवनानि च यस्याः सा
सिद्ध-क्षेत्रम्a perfected/holy region
सिद्ध-क्षेत्रम्:
Karma (कर्म) (of implied ‘to be known’)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारय-समास (सिद्धं क्षेत्रम्)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
तत्that
तत्:
Karma (कर्म) (object of ‘to be known’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
ज्ञेयम्is to be known
ज्ञेयम्:
Kriya (क्रिया) (predicate)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known/should be known’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अत्रhere / in this matter
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
कार्याto be done / necessary
कार्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
विचारणाdeliberation / inquiry
विचारणा:
Karta (कर्ता) (of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन

Narrator within the Kurma Purana’s tīrtha-māhātmya context (instructional voice praising Gaṅgā-associated sacred geography)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

G
Gaṅgā
T
Tīrtha
S
Siddha-kṣetra

FAQs

Indirectly: it frames certain tīrthas as “siddha-kṣetra,” implying that inner perfection (siddhi)—ultimately rooted in Self-realization—is especially accessible where sacred conditions support tapas and purification.

Tapas (austerity) and residence in tapo-vana (ascetic groves) are emphasized; the verse treats such environments—especially along Gaṅgā—as uniquely conducive to purification, disciplined practice, and attainment.

Not explicitly; however, by elevating Gaṅgā-tīrthas and tapas as universally efficacious, it aligns with the Kurma Purana’s synthetic stance where shared dharmic disciplines and sacred spaces support realization beyond sectarian boundaries.