Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Yuga-Dharma: The Four Ages, Decline of Dharma, and the Rise of Social Order

Devanagari script

ऋषिपुत्रैः पुनर्भेदाद् भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः / मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः

Transliteration

ṛṣiputraiḥ punarbhedād bhidyante dṛṣṭivibhramaiḥ / mantrabrāhmaṇavinyāsaiḥ svaravarṇaviparyayaiḥ

Translation

Lại nữa, do những sự phân chia tiếp theo bởi các con của các bậc hiền triết, các truyền thống bị phân mảnh: bởi sai lạc trong nhận hiểu, bởi sự sắp đặt bị đổi khác của phần mantra và brāhmaṇa, và bởi những đảo lộn, nhầm lẫn về trọng âm cùng âm vị.

Word by Word

• ऋषि-पुत्रैः: by the sages' sons
• ऋषि-पुत्रैः: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष समास (ऋषेः पुत्राः)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• भेदात्: from division/difference
• भेदात्: Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

• भिद्यन्ते: are split/are divided
• भिद्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भिद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• दृष्टि-विभ्रमैः: by confusions of perception
• दृष्टि-विभ्रमैः: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक) + विभ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दृष्टेः विभ्रमाः)

• मन्त्र-ब्राह्मण-विन्यासैः: by the arrangement of mantras and brāhmaṇas
• मन्त्र-ब्राह्मण-विन्यासैः: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + विन्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समाहार-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष (मन्त्राणां ब्राह्मणानां च विन्यासाः)

• स्वर-वर्ण-विपर्ययैः: by inversions of accents and letters
• स्वर-वर्ण-विपर्ययैः: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + विपर्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वराणां वर्णानां च विपर्ययाः)

Speaker

Sūta (narrator) conveying the Purāṇic teaching on Veda-preservation within the sages’ discourse

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Rishis
• Rishiputras
• Mantra
• Brahmana
• Svara
• Varna

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

Indirectly: it emphasizes that spiritual authority depends on precise śabda (revealed sound). When understanding and recitation are distorted, seekers may mistake the teaching; thus clarity in transmitted wisdom supports right knowledge that culminates in realization of the Self.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

It points to śabda-sādhana as a discipline: careful Vedic study, correct chanting with svara, and orderly vinyāsa. In the Kurma Purana’s broader śaiva–vaiṣṇava synthesis, such purity of speech supports mantra-japa and contemplative steadiness required for Yoga.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Not by naming them, but by reinforcing a shared Purāṇic principle: both Śaiva (e.g., Pāśupata) and Vaiṣṇava paths rely on faithful transmission of mantra and meaning; unity is protected when sacred sound and doctrine are preserved without distortion.