Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

Genealogies of Yadus and Vṛṣṇis; Navaratha’s Refuge to Sarasvatī; Rise of Sāttvata Tradition; Prelude to Kṛṣṇa-Balarāma Incarnation

Devanagari script

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् / हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्

Transliteration

namasye jagatāṃ yoniṃ yoginīṃ paramāṃ kalām / hiraṇyagarbhamahiṣīṃ trinetrāṃ candraśekharām

Translation

Con đảnh lễ Đấng là nguồn thai của muôn thế giới—Yoginī tối thượng, Năng lực thần linh cao nhất. Con đảnh lễ Nữ Vương phối ngẫu của Hiraṇyagarbha, bậc Tam Nhãn, đội trăng làm miện.

Word by Word

• नमस्ये: I bow (to)
• नमस्ये: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• योनिम्: womb/source
• योनिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जगताम् इत्यस्य षष्ठीसम्बन्ध

• योगिनीम्: the yoginī
• योगिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; योनिम् इत्यस्य विशेषण/अप्पosition

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) of कलाम्

• कलाम्: power/portion; art
• कलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हिरण्यगर्भमहिषीम्: consort of Hiraṇyagarbha
• हिरण्यगर्भमहिषीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिरण्यगर्भ-महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हिरण्यगर्भस्य महिषी)

• त्रिनेत्राम्: three-eyed
• त्रिनेत्राम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि नेत्राणि यस्याः)

• चन्द्रशेखराम्: she whose crest is the moon
• चन्द्रशेखराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र-शेखरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (चन्द्रः शेखरः यस्याः)

Speaker

A narrator/reciter within the Purva-bhaga’s stotra context (hymnic voice addressing the Supreme Śakti, expressed with Śaiva epithets)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Yoginī
• Śakti (Devī)
• Hiraṇyagarbha
• Tri-netra (three-eyed)
• Candraśekhara

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By calling the deity the “womb/source of the worlds” and the “supreme kalā (divine potency),” the verse points to an ultimate reality that is both transcendent and the inner causal ground from which creation arises—Atman/Brahman understood as Śakti inseparable from Īśvara.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The epithet “Yoginī” frames the deity as the very mastery of Yoga—inviting devotional concentration (dhyāna) on the supreme power that grants yogic attainment, a theme consistent with Kūrma Purāṇa’s Pāśupata-leaning spirituality where devotion and disciplined practice converge.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Though addressed to Devī, the verse uses strongly Śaiva markers (three-eyed, moon-crested) while remaining within a Purāṇic framework that often harmonizes sectarian forms—implying one supreme reality manifesting through Śiva-Śakti idiom without denying Vaiṣṇava cosmology (e.g., Hiraṇyagarbha).