Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 87

Cosmic Manifestation, Mahāmāyā’s Mandate, Varṇāśrama-Dharma, and the Unity of the Trimūrti

Devanagari script

ब्रह्मणो वचनात् पुत्रा दक्षाद्या मुनिसत्तमाः / असृजन्त प्रजाः सर्वा देवमानुषपूर्विकाः

Transliteration

brahmaṇo vacanāt putrā dakṣādyā munisattamāḥ / asṛjanta prajāḥ sarvā devamānuṣapūrvikāḥ

Translation

Theo lời truyền của Brahmā, các người con của Ngài—những bậc hiền triết tối thượng như Dakṣa—đã tạo sinh mọi loài, khởi đầu là chư thiên rồi đến loài người.

Word by Word

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• वचनात्: from the command/word
• वचनात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/अपादान-हेतु), एकवचन

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/कर्ता), बहुवचन

• दक्षाद्याः: Dakṣa and others
• दक्षाद्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (आदि-समास): दक्ष + आदि; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• मुनिसत्तमाः: the best sages
• मुनिसत्तमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि-सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: मुनिषु सत्तमाः (best among sages); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• असृजन्त: created
• असृजन्त: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• प्रजाः: creatures; progeny
• प्रजाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/कर्म), बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• देवमानुषपूर्विकाः: beginning with gods and humans (etc.)
• देवमानुषपूर्विकाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देव-मानुष-पूर्विक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (निर्देश/विशेषण-समास): देव + मानुष + पूर्विक; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; ‘देव-मानुष-आदि-पूर्वाः’ इत्यर्थे

Speaker

Narrator (Sūta/Vyāsa tradition) describing cosmogony within the Kurma Purana

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahma
• Daksha
• Prajapatis
• Devas
• Manushyas

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

Indirectly: it presents creation as proceeding through Brahmā’s will/word and empowered progenitors, implying an ordered cosmos where individual beings arise within a higher, governing principle rather than by random chance.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No specific yogic practice is taught in this verse; it supplies the cosmological groundwork that later supports Kurma Purana’s Yoga-shāstra discussions (including Pāśupata-oriented discipline in the Upari-bhāga).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Not explicitly; it emphasizes Brahmā and the Prajāpatis as agents of creation, a framework that the Kurma Purana later integrates with Shaiva–Vaishnava unity by grounding all functions (creation, maintenance, dissolution) in one supreme reality.