Home›Kurma Purana›Purva Bhaga›Adhyaya 15›Shloka 194
←Previous Verse
Next Verse→

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 194

Dakṣa’s Progeny, Nṛsiṃha–Varāha Avatāras, and Andhaka’s Defeat

Hari–Hara–Śakti Synthesis

Devanagari script

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

Transliteration

tvamindrarūpo varuṇāgnirūpo haṃsaḥ prāṇo mṛtyurantāsi yajñaḥ / prajāpatirbhagavānekarudro nīlagrīvaḥ stūyase vedavidbhiḥ

Translation

Ngài hiển lộ như Indra; hiển lộ như Varuṇa và như Agni. Ngài là Haṁsa, là chính hơi thở sinh mệnh (prāṇa), đồng thời là Tử thần và sự kết liễu; Ngài là Hy tế (yajña) tự thân. Ngài là Prajāpati; Ngài là Bhagavān, là một Rudra duy nhất—Nīlagrīva—được các bậc thông hiểu Veda ca tụng.

Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
इन्द्ररूपःhaving Indra’s form
इन्द्ररूपः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootइन्द्र-रूप (प्रातिपदिक; इन्द्र + रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ('having the form of Indra')
वरुणाग्निरूपःhaving the form of Varuṇa and Agni
वरुणाग्निरूपः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवरुण-अग्नि-रूप (प्रातिपदिक; वरुण + अग्नि + रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (Varuṇa and Agni) + रूप
हंसःHaṃsa (swan; mystical bird)
हंसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राणःlife-breath
प्राणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अन्ताthe end
अन्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (poetic form)
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन
यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा-पति (प्रातिपदिक; प्रजा + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ('lord of creatures')
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एकरुद्रःthe one Rudra
एकरुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक-रुद्र (प्रातिपदिक; एक + रुद्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ('one' qualifying 'Rudra')
नीलग्रीवःblue-necked (Śiva)
नीलग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनील-ग्रीव (प्रातिपदिक; नील + ग्रीव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ('blue-necked')
स्तूयसेyou are praised
स्तूयसे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (Passive): 'you are praised'
वेदविद्भिःby the knowers of the Veda
वेदविद्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवेद-विद् (प्रातिपदिक; वेद + विद्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; तत्पुरुष ('knowers of the Veda')
Speaker

A devotee/sage offering stuti (hymn) to the Supreme Lord identified with Rudra and the cosmic functions (within the Kurma Purana’s Shaiva–Vaishnava synthesis)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
I
Indra
V
Varuṇa
A
Agni
H
Haṁsa
P
Prāṇa
M
Mṛtyu
Y
Yajña
P
Prajāpati
R
Rudra (Eka-Rudra)
N
Nīlagrīva

FAQs

It presents the Supreme as the single reality appearing as many—deities (Indra, Varuṇa, Agni), cosmic principles (prāṇa, mṛtyu), and sacred action (yajña), implying one Lord pervading all functions and forms.

The verse supports contemplative integration (dhyāna) where the practitioner recognizes one Īśvara in breath (prāṇa), in impermanence (mṛtyu/anta), and in disciplined sacred action (yajña), aligning inner practice with Vedic-Pāśupata devotion.

By calling the praised Supreme “Bhagavān” and also “Eka-Rudra, Nīlagrīva,” it affirms a non-sectarian unity: the one Lord is worshipped through both Vaiṣṇava language (Bhagavān) and Śaiva identity (Rudra/Śiva).

←Previous Verse
Next Verse→