Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

Dakṣa’s Progeny, Nṛsiṃha–Varāha Avatāras, and Andhaka’s Defeat

Hari–Hara–Śakti Synthesis

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

aditirditirdanustadvadariṣṭā surasā tathā / surabhirvinatā caiva tāmra krodhavaśā irā / kadrurmuniśca dharmajñā tatputrān vai nibodhata

Aditi, Diti, Danu, và cũng vậy Ariṣṭā cùng Surasā; Surabhi và Vinatā nữa; Tāmra, Krodhavaśā, Irā và Kadrū—hỡi bậc hiền triết thông hiểu Dharma, nay hãy biết rõ các người con của họ.

aditiḥAditi
aditiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaditi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
ditiḥDiti
ditiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
danuḥDanu
danuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
tadvatlikewise
tadvat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottadvat (अव्यय/तद्धितान्त)
FormUpamā-avyaya (उपमा-अव्यय) ‘likewise’; indeclinable usage
ariṣṭāAriṣṭā
ariṣṭā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootariṣṭā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
surasāSurasā
surasā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsurasā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
tathāalso/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya adverb
surabhiḥSurabhi
surabhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsurabhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular (form with visarga: surabhiḥ)
vinatāVinatā
vinatā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvinatā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta conjunction
evaindeed/also
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta particle
tāmraTāmra
tāmra:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāmra (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular (proper name; often tām्रā)
krodhavaśāKrodhavaśā
krodhavaśā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + vaśā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘under the control of anger/anger-subdued’; Strīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular (proper name)
irāIrā
irā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootirā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
kadruḥKadru
kadruḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkadru (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular (form kadruḥ)
muniḥsage
muniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta conjunction
dharmajñāknowing dharma
dharmajñā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + jña (√jñā, धातु; क-प्रत्यय/प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘knower of dharma’; Strīliṅga, Prathamā Ekavacana; nominative singular (agreeing with kadruḥ)
tatputrānthose sons/their sons
tatputrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘their sons’; Puṃliṅga, Dvitīyā (द्वितीया) Bahuvacana; accusative plural
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta (निपात) emphatic particle
nibodhataknow/understand (you all)
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni√budh (बुध्, धातु)
FormLoṭ (लोट्) imperative, Madhyama-puruṣa (मध्यमपुरुष) Bahuvacana; ‘understand/learn’

Narrator (Purāṇic narration within the genealogical section; traditionally transmitted by Vyāsa/Sūta framework)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

A
Aditi
D
Diti
D
Danu
A
Ariṣṭā
S
Surasā
S
Surabhi
V
Vinatā
T
Tāmra
K
Krodhavaśā
I
Irā
K
Kadrū

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it functions as a creation-and-lineage marker, situating cosmic order (sarga) and dharma through the mothers of major beings—an indirect way Purāṇas ground spiritual teaching in an ordered cosmos.

No explicit yoga practice is taught in this śloka. It belongs to the Purva-bhāga’s genealogical narration, which provides the cosmological backdrop later complemented by the Upari-bhāga’s yoga-oriented teachings (including Pāśupata-aligned devotion and discipline).

It does not explicitly mention Śiva or Viṣṇu; instead, it reflects the shared Purāṇic framework in which both traditions accept a structured creation narrative—supporting the Kurma Purana’s broader synthesis where cosmology and dharma can harmonize with later Śaiva-Vaiṣṇava theological unity.