Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 7›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 71

Haristuti-saṅgraha: Devatā–Ṛṣi Praṇāma, Nāma-māhātmya, and Vairāgya from Deha-āsakti

Devanagari script

विश्वामित्र उवाच / न ध्याते चरणांबुजे भगवतो संध्यापि नानुष्ठिता ज्ञानद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोपिनोपार्जितः / अन्तर्व्याफमलाभिघातकरणे पट्वी श्रुता ते कथा नो देव श्रवणेन पाहि भगवन्मामत्रितुल्यं सदा

Transliteration

viśvāmitra uvāca / na dhyāte caraṇāṃbuje bhagavato saṃdhyāpi nānuṣṭhitā jñānadvārakapāṭapāṭanapaṭurdharmopinopārjitaḥ / antarvyāphamalābhighātakaraṇe paṭvī śrutā te kathā no deva śravaṇena pāhi bhagavanmāmatritulyaṃ sadā

Translation

Viśvāmitra thưa rằng: Con chưa từng quán niệm nơi đôi chân sen của Đức Thế Tôn; ngay cả lễ Sandhyā hằng ngày con cũng chưa thực hành. Con cũng chưa tích lũy được Chánh pháp khéo phá tung cánh cửa then cài của tri kiến chân thật. Thế nhưng con đã được nghe lời pháp thoại thánh thiện của Ngài, có năng lực đánh tan mọi cấu uế lan tràn trong nội tâm. Ôi Deva—chỉ nhờ sự lắng nghe này, xin Bhagavān hộ trì con và khiến con luôn được như bậc đại hiền Atri.

Word by Word
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
ध्यातेyou meditate
ध्याते:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्या (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद
चरण-अम्बुजेin the lotus-feet
चरण-अम्बुजे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चरणयोः अम्बुजे = lotus at the feet)
भगवतःof the Lord
भगवतः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
संध्याsandhyā-prayer
संध्या:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअपि-कार (also/even)
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अनुष्ठिताperformed
अनुष्ठिता:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootअनु-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘performed’
ज्ञान-द्वारक-पाट-पाटन-पटुःskilled in opening the door of knowledge
ज्ञान-द्वारक-पाट-पाटन-पटुः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञान (प्रातिपदिक) + द्वारक (प्रातिपदिक) + पाट (प्रातिपदिक) + पाटन (प्रातिपदिक) + पटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ज्ञानद्वारकस्य पाटस्य पाटनं तत्र पटुः = skilled in opening the door-panel of knowledge)
धर्मःdharma/merit
धर्मः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअपि-कार (also)
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
उपार्जितःacquired
उपार्जितः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootउप-आर्ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘acquired/earned’
अन्तः-व्याप्त-मल-अभिघात-करणेin removing the inner-pervading impurity
अन्तः-व्याप्त-मल-अभिघात-करणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तः (अव्यय) + व्याप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + अभिघात (प्रातिपदिक) + करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (करणे = in the act of striking/removing; अन्तःव्याप्तमलस्य अभिघातः)
पट्वीskilled/competent
पट्वी:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपट्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
श्रुताheard
श्रुता:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘heard’
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th) एकवचन; enclitic
कथाstory/discourse
कथा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna/Sambandha)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th) बहुवचन; enclitic
देवO Lord
देव:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
श्रवणेनby hearing
श्रवणेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
पाहिprotect/save
पाहि:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
अत्रि-तुल्यम्equal to Atri
अत्रि-तुल्यम्:
कर्म-विशेषण (Object complement)
TypeAdjective
Rootअत्रि (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अत्रिणा तुल्यम् = equal to Atri)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
Speaker

Sage Vishvamitra

Philosophical Teaching

Concept: Śravaṇa of Bhagavat-kathā can cleanse inner impurities and become a saving grace even when formal practices (dhyāna, sandhyā, dharma-sādhana) are lacking.

Vedantic Theme: Antaḥkaraṇa-śuddhi as a prerequisite for jñāna; grace (anugraha) accessed through bhakti—especially śravaṇa—overcoming adhikāra-deficiency.

Application: Commit to daily hearing/reading of Hari-kathā (even brief), pair it with repentance and a concrete vow to restore neglected nitya-karma (e.g., sandhyā), and cultivate humility rather than spiritual pride.

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana (general): bhakti through nāma/śravaṇa praised in devotional sections; kathā as purifier motif recurring in stotra contexts

Characters & Entities
V
Vishvamitra
B
Bhagavan (the Lord)
A
Atri
S
Sandhya (ritual)

FAQs

This verse states that merely hearing the Lord’s kathā can strike down inner impurities, becoming a direct means of spiritual protection even when one’s ritual practice and merits are lacking.

It emphasizes inner cleansing as essential preparation: purification through devotion and listening to sacred teaching supports the jīva’s onward journey by reducing inner defilements that obstruct Dharma and knowledge.

Maintain daily discipline (like Sandhyā if applicable), but also prioritize regular listening/reading of purāṇic and dharmic teachings, using śravaṇa as a steady practice for inner purification and ethical resolve.

←Previous Verse
Next Verse→