Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 28›Shloka 64
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 64

Multi-form Manifestations, Indra–Kāma Incarnations, Pravāha, and the Twofold Buddhi

Sense-Discipline and Exclusive Refuge in Viṣṇu

Devanagari script

एतस्य संधारणादेव वीन्द्र स वायुपुत्रः प्रवहेत्याप संज्ञाम् / यो वा लोके विष्णुमूर्तिं विहाय दैत्यस्वरूपा रेणुकाद्याः कुदेवाः

Transliteration

etasya saṃdhāraṇādeva vīndra sa vāyuputraḥ pravahetyāpa saṃjñām / yo vā loke viṣṇumūrtiṃ vihāya daityasvarūpā reṇukādyāḥ kudevāḥ

Translation

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Indra! Chỉ do việc nâng đỡ điều này mà con của Vāyu được biết đến với danh xưng “Pravaha” (Đấng Lưu Chuyển). Nhưng kẻ nào ở đời bỏ hình tướng của Viṣṇu mà nương theo các tà thần như Reṇukā và những kẻ khác, mang bản tính quỷ thần, thì lạc vào sai lầm.

Word by Word
एतस्यof this (one)
एतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संधारणात्from supporting/holding
संधारणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसम्-धृ (धातु) + अन (प्रातिपदिक/भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; भाववाचक (from the act of supporting)
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात
वीन्द्रO lord of heroes
वीन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वीराणाम् इन्द्रः)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वायुपुत्रःson of Vāyu
वायुपुत्रः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वायोः पुत्रः)
प्रवह(the name) Pravaha
प्रवह:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रवह (प्र-√वह्) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
आपobtained
आप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
संज्ञाम्designation/name
संज्ञाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
वाor/indeed
वा:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (or/indeed)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
विष्णुमूर्तिम्the form of Viṣṇu
विष्णुमूर्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः मूर्तिः)
विहायhaving abandoned
विहाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि-हा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
दैत्यस्वरूपाःhaving demonic form
दैत्यस्वरूपाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (दैत्यं स्वरूपं येषाम्/दैत्यस्वरूपाः)
रेणुकाद्याःReṇukā and others
रेणुकाद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समाहारार्थे (Reṇukā and others)
कुदेवाःfalse gods
कुदेवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकु (उपसर्ग/निपात) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (कुदेवाः = दुष्टाः देवाः/false gods)
Speaker

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Name ‘Pravaha’ arises from sustaining/bearing; abandoning Vishnu’s form to worship kudevas of demonic nature is a grave error.

Vedantic Theme: Ekatva-niṣṭhā in Bhagavan (exclusive refuge) and viveka (discernment) between sattvika devotion and tamasika misdirection.

Application: Maintain discernment in worship; prioritize Vishnu/Narayana-centered devotion; evaluate practices by scriptural alignment, ethical fruits, and sattva.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.28.61 (Pravaha naming); Garuda Purana 3.28.65 (futility of such worship in the speaker’s frame)

Characters & Entities
V
Vishnu
V
Vayu
P
Pravaha
I
Indra
R
Renuka
D
Daityas

FAQs

This verse frames abandoning Viṣṇu in favor of demonic-natured ‘kudevas’ as a serious spiritual misdirection, emphasizing orthodox devotion aligned with dharma.

By stressing correct object of worship (Viṣṇu) versus deceptive substitutes, the verse implies that one’s devotional orientation shapes one’s spiritual trajectory and avoids delusion that obstructs liberation-oriented practice.

Choose a clear, dharmic devotional focus (especially Viṣṇu in this context), avoid exploitative or fear-based cults, and align worship with scripture, ethics, and disciplined practice.

←Previous Verse
Next Verse→