Shloka 31

Veṅkaṭeśa-Māhātmya: Varāha Prelude, Descent of Śeṣācala, Svāmipuṣkariṇī and the Network of Tīrthas

with Dāna-Lakṣaṇas

शातकुंभस्वरूपत्वात्कनकाद्रिं च तं विदुः / वैकुण्ठादागतेनैव वैकुण्ठाद्रिरिति स्मृतः

śātakuṃbhasvarūpatvātkanakādriṃ ca taṃ viduḥ / vaikuṇṭhādāgatenaiva vaikuṇṭhādririti smṛtaḥ

Vì mang bản tính của śātakuṃbha (vàng ròng), núi ấy được biết là Kanakādri—Núi Vàng. Và vì đã đến từ Vaikuṇṭha, nên được ghi nhớ là Vaikuṇṭhādri—Núi của Vaikuṇṭha.

śātakuṃbhasvarūpatvātbecause of being of golden nature
śātakuṃbhasvarūpatvāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootśātakuṃbha + svarūpa + tva (प्रातिपदिक; समास)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th; पञ्चमी), Singular (एकवचन); कारणार्थे: ‘śātakuṃbha-svarūpatva’ = having the nature of gold
kanakādrimKanakādri (golden mountain)
kanakādrim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkanaka + adri (प्रातिपदिक; समास)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd; द्वितीया), Singular (एकवचन); कर्मधारय: ‘kanakaḥ adriḥ’ = golden mountain
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
tamthat (mountain)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd; द्वितीया), Singular (एकवचन)
viduḥthey know/call
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person, Plural
vaikuṇṭhātfrom Vaikuṇṭha
vaikuṇṭhāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootvaikuṇṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th; पञ्चमी), Singular (एकवचन)
āgatenaby (its) having come
āgatena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootāgata (कृदन्त; √gam गम् + क्त)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Instrumental (3rd; तृतीया), Singular (एकवचन); PPP used adjectivally
evaindeed
eva:
Viśeṣaṇa-bhāva (विशेषणभाव)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
vaikuṇṭhādriḥVaikuṇṭhādri
vaikuṇṭhādriḥ:
Karma (कर्म; as name in quotation)
TypeNoun
Rootvaikuṇṭha + adri (प्रातिपदिक; समास)
FormMasculine, Nominative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘vaikuṇṭhasya adriḥ’
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
smṛtaḥis known as/is called
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ स्मृ + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular; past passive participle used predicatively (‘is called/remembered’)

Lord Vishnu (speaking to Garuda)

Concept: Divine immanence: a sacred place on earth can be understood as descended from Vaikuṇṭha, making it a locus of Viṣṇu’s grace.

Vedantic Theme: Saguna-brahman’s accessible manifestation (arcā/kshetra) enabling devotion and remembrance.

Application: Cultivate tīrtha-bhakti: visit, remember, and worship the Lord at the kṣetra with the conviction of its Vaikuṇṭha connection.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: sacred mountain (adri/śaila)

Related Themes: Garuda Purana 3.26.32-35 (Vyaṅkaṭādri-mahātmyā; fruits of devotion)

V
Vaikuṇṭha
K
Kanakādri
V
Vaikuṇṭhādri
Ś
Śātakuṃbha (gold)

FAQs

This verse explains that Vaikuṇṭhādri is a sacred mountain identified by its origin from Vaikuṇṭha and by its golden nature, marking it as a distinctive feature of Viṣṇu’s divine realm.

Indirectly, it situates the listener in the Purana’s cosmic map: Vaikuṇṭha is portrayed as a real, describable divine domain, reinforcing the idea of a higher destination beyond Yama’s realm for devotees aligned with Viṣṇu.

Use the verse as a contemplative reminder that spiritual goals are defined by qualities (purity like gold) and source (orientation to Vaikuṇṭha/Viṣṇu), encouraging purity of conduct and steady devotion.