Adhyaya 99

Verse 1

नामाष्टनवतितमो ऽध्यायः याज्ञवल्क्य उवाच / अमावस्याष्टकावृद्धिकृष्णपक्षायनद्वयम्

Chương chín mươi chín. Yājñavalkya nói: ngày Amāvasyā (sóc), các lễ Aṣṭakā, lễ Vṛddhi, nửa tháng tối (Kṛṣṇa-pakṣa), và hai kỳ chuyển vận của Mặt Trời (ayana).

Verse 2

द्रव्यं ब्राह्मणसम्पत्तिर्विषुवत्सूर्यसंक्रमः / व्यतीपातो गजच्छाया ग्रहणं चन्द्रसूर्ययोः

Của cải, sự thịnh vượng của các Bà‑la‑môn; tiết phân (ngày đêm bằng nhau) và sự chuyển vận của Mặt Trời; Vyatīpāta (hội tụ tinh tú bất tường); điềm “bóng voi”; và các nhật thực, nguyệt thực—đó là những điều kiện/dấu hiệu đáng kể đang được liệt kê.

Verse 3

श्राद्धं प्रतिरुचिश्चैव श्राद्धकालाः प्रकीर्तिताः / अग्नियः सर्वदेवेषु श्रोत्रियो वेदविद्युवा

Như vậy, nghi lễ Śrāddha, các phẩm vật cúng dường phù hợp với khả năng và phép tắc, cùng những thời điểm đúng cho Śrāddha đã được nêu rõ. Trong các thần, Agni là bậc tối thượng; trong loài người, śrotriya—người thông hiểu Veda—là bậc tối thượng.

Verse 4

वेदार्थविज्ज्येष्ठसामा त्रिमधुस्त्रिसुपर्णिकः / स्वस्त्रीय ऋत्विगजामातायज्यश्वशुरमातुलाः

Người hiểu nghĩa của Veda; vị trưởng ca của các tụng Sāman; người tụng ba thánh ca Madhu; người thông ba thánh ca Suparṇikā; cháu trai bên chị/em gái; vị tư tế chủ lễ (ṛtvij); con rể; người chủ tế được cử hành tế lễ (yajamāna); cha vợ/cha chồng; và cậu (bên mẹ).

Verse 5

त्रिणाचिकेतदौहित्रशिष्यसम्बन्धिबान्धवाः / कर्मनिष्ठास्तपोनिष्ठाः पञ्चाग्निब्रह्मचारिणः

Những người liên hệ như thân quyến và bằng hữu—như người thực hành ba lần Agnicayana, người hành lễ lửa Nāciketa, các cháu, các đệ tử và bà con—những người kiên định trong nghiệp pháp, chuyên tâm khổ hạnh, và sống theo kỷ luật “năm ngọn lửa” như các brahmacārin.

Verse 6

पितृमातृपराश्चैव ब्राह्मणाः श्राद्धदेवताः / रोगी हीनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस्तथा

Các Bà‑la‑môn chuyên tâm phụng sự Pitṛ (tổ tiên) và Mẹ (các thần linh thuộc dòng tổ tiên và dòng mẹ) được xem là những vị thần chủ của lễ Śrāddha. Cũng vậy, người bệnh, người thiếu hoặc thừa chi thể, người một mắt, và người tái hôn—đều được nhắc đến trong bối cảnh này.

Verse 7

अवकीर्ण्याद यो ये च ये चाचारविवर्जिताः / अवैष्णवाश्च ते सर्वे न श्राद्धार्हाः कदाचन

Những kẻ sa ngã về đạo đức, những kẻ thiếu phẩm hạnh, và những kẻ không phải là tín đồ Vaishnava—không ai trong số họ xứng đáng được nhận lễ vật trong nghi thức Shraddha thiêng liêng.

Verse 8

निमन्त्रयेच्च पूर्वेद्युर्द्विजैर्भाव्यं च संयतैः / आजान्तांश्चैव पूर्वाह्नेह्यासनेषूपवेशयेत्

Vào ngày hôm trước, người ấy nên gửi lời mời đến những người hai lần sinh (Bà-la-môn) có kỷ luật và xứng đáng; và vào ngày hôm sau, trong buổi sáng, người ấy nên mời các vị khách đã được mời an tọa trên những chỗ ngồi thích hợp.

Verse 9

युग्मान्देवे तथा पित्र्ये स्वप्रदेशेषु शक्तितः / द्वौ दैव प्रागुदक् पित्र्ये त्रीण्येकं चोभयोः पृथक्

Trong các nghi thức dành cho chư Thiên (Devas) và tổ tiên (Pitrs), người ta nên dâng cúng theo cặp, tùy theo khả năng, tại vị trí tương ứng. Đối với nghi thức chư Thiên, hai vật phẩm đặt về phía đông và bắc; đối với tổ tiên là ba; và cho cả hai cùng lúc, mỗi bên một vật phẩm riêng biệt.

Verse 10

मातामहानामप्येवं तन्त्रं वा वैश्वदेविकम् / हस्तप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थे कुशानपि

Cũng theo cách thức đó, (người ta nên thực hiện) nghi lễ được quy định ngay cả cho ông ngoại, hoặc theo quy trình Vaishvadeva; sau khi dâng nước rửa tay, người ta cũng nên cung cấp cỏ kuśa để chuẩn bị chỗ ngồi nghi lễ.

Verse 11

आवाह्य तदनुज्ञातो विश्वदेवासैत्यृचा / यवैरन्नं विकीर्याथ भाजने सपवित्रके

Sau khi thỉnh mời và nhận được sự chấp thuận, người ấy nên rải thức ăn trộn với lúa mạch vào một chiếc bình đã được làm thanh tịnh theo nghi thức (với cỏ pavitra), cùng với một câu kệ Ṛk dâng lên chư vị Viśvedevas.

Verse 12

शन्नोदेव्या पयः क्षिप्त्वा यवो ऽसीति यवांस्तथा / यादिव्या इति मन्त्रेण हस्तेष्वेव विनिः क्षिपेत्

Tụng thần chú “śanno devyā…”, nên rảy sữa; cũng vậy, với thần chú “yavo ’si…”, nên đặt lúa mạch. Rồi với thần chú “yā divyā…”, nên rót trực tiếp vào hai tay người thọ nhận như một lễ cúng dâng.

Verse 13

गन्धोदके तथा दीपमाल्यदामप्रदीपकम् / अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणामप्रदक्षिणम्

Kế đó, với nước thơm, cùng đèn, vòng hoa, dây hoa và ngọn đèn đã thắp sáng, hành giả nên chuyển sang tư thế apasavya, rồi cử hành nghi lễ dành cho các Pitṛ (Tổ linh) mà không đi nhiễu quanh theo lối cát tường thường lệ.

Verse 14

द्विगुणांस्तु कुशान्दत्त्वा उशन्तस्त्वेत्यृचा पितॄन् / आवाह्य तदनु ज्ञातो जपेदायन्तुनस्ततः

Sau khi dâng cỏ kuśa gấp đôi, hành giả nên dùng câu Ṛgveda mở đầu “uśantas tvā…” để thỉnh mời các Pitṛ (Tổ linh). Kế đó, khi đã hiểu đúng nghi thức, nên tụng: “Nguyện các Ngài đến với chúng con.”

Verse 15

यवार्थस्तु तिलैः कार्यः कुर्यादर्घ्यादि पूर्ववत् / दत्त्वार्घ्यं संस्त्रवांस्तेषां पात्रे कृत्वा विधानतः

Nhưng thay cho lúa mạch, nên dùng mè (vừng); và nên cử hành lễ arghya cùng các nghi thức khác như trước. Sau khi dâng arghya, theo đúng pháp thức, nên hứng phần nước cúng còn chảy lại của các lễ ấy vào một bình.

Verse 16

पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः / अग्नौ करिष्य आदाय पृच्छत्यन्नं घृप्लुतम्

Nói rằng: “Đây là chỗ ngồi dành cho các Pitṛ (Tổ linh)”, người ấy đặt chiếc bình úp xuống đất. Rồi cầm lấy thức ăn đã thấm bơ ghee, và hỏi về phép tắc, với ý định dâng vào lửa.

Verse 17

कुरुष्वेति तथोक्तोसौ हुत्वाग्नौ पितृयज्ञवत् / हुतशेषं प्रदद्याच्च भाजनेषु समाहितः

Được dạy rằng: “Hãy làm như vậy”, người ấy nên dâng cúng vào lửa theo nghi thức Pitṛ-yajña; rồi với tâm an định, phân phát phần còn lại đã được thánh hóa vào các bình bát.

Verse 18

यथालाभोपपन्नेषु रौप्येषु च विशेषतः / दत्त्वान्नं पृथिवीपात्रमिति पात्राभिमन्त्रणम्

Dùng các bình bát có được tùy theo khả năng—đặc biệt là bình bằng bạc—sau khi đặt thức ăn làm phẩm cúng, hãy gia trì bình bằng thần chú: “Bình này là Pṛthivī (Đất Mẹ) làm nơi thọ nhận.”

Verse 19

कृत्वे दंविष्णुरित्येवं द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत् / सव्याहृतिं च गायत्त्रीं मधुवातेत्यृचस्तथा

Làm xong như vậy, hãy đặt ngón cái của vị brāhmaṇa (dvija) trong khi xướng “Viṣṇu” theo nghi thức này; rồi cũng tụng Gāyatrī cùng các vyāhṛti, và tụng luôn bài ṛc mở đầu bằng “madhu-vātā…”.

Verse 20

जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस्ते ऽपि वाग्यताः / अन्नमिष्टं हविष्यं च दद्यादक्रोधनोत्वरः

Sau khi tụng japa xong, có thể nói chuyện thong thả; rồi họ cũng có thể dùng bữa—nhưng vẫn giữ sự tiết chế lời nói. Không sân giận, không vội vã, hãy dâng phần thức ăn đã chọn và cả lễ vật xứng đáng làm havis.

Verse 21

आतृप्तेस्तु पवित्राणि जप्त्वा पूर्वजपं तथा / अन्नमादाय तृप्ताः स्थः शेषं चैवानुमन्त्र्य च

Nếu vẫn còn cảm giác chưa trọn vẹn, hãy tụng lại các thần chú thanh tịnh (pavitra), và lặp lại japa như trước. Rồi cầm lấy thức ăn, an trú trong sự mãn nguyện; sau đó cũng gia trì phần còn lại bằng thần chú.

Verse 22

तदन्नं विकिरेद्भूमौ दद्याच्चापः सकृत्सकृत् / सर्वमन्नमुपादाय सतिलं दक्षिणामुखः

Hãy rải thức ăn ấy xuống đất và dâng nước hết lần này đến lần khác. Rồi gom toàn bộ thức ăn cùng với mè, quay mặt về phương Nam mà làm lễ hiến cúng.

Verse 23

उच्छिष्टसन्निधौ पिण्डान्प्रदद्यात्पितृयज्ञवत् / मातामहानामप्यवं दद्यादाचमनं ततः

Trong sự hiện diện của phần thức ăn thừa (ucchiṣṭa), hãy dâng các piṇḍa theo nghi thức Pitṛ-yajña. Cũng hãy dâng lễ ‘ava’ cho các ngoại tổ, rồi sau đó thực hành ācamana (nhấp nước theo nghi lễ).

Verse 24

स्वस्ति वाच्यं ततो दद्यादक्षय्योदकमेव च / दत्त्वा च दक्षिणां शक्त्या स्वधाकारमुदाहरेत्

Rồi hãy xướng lời chúc lành và dâng ‘nước bất tận’ (akṣayya-udaka). Sau khi cúng dường dakṣiṇā theo khả năng, hãy thốt lên lời xưng tụng svadhā.

Verse 25

वाच्यतामिन्यनुज्ञातः पितृभ्यश्च स्वधोच्यताम् / विप्रैरस्तु स्वधेत्युक्तो भूमौ सिञ्चेत्ततो जलम्

Khi được cho phép bằng lời “Hãy xướng đọc,” người hành lễ liền đọc công thức “svadhā” dâng lên các Pitṛ. Và khi các brāhmaṇa đáp “Đúng vậy—svadhā,” thì sau đó hãy rưới nước xuống đất.

Verse 26

प्रीयन्तामिति चाहैवं विश्वेदेव्यं जलं ददत् / दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च

Nói rằng: “Nguyện các Ngài hoan hỷ,” hãy dâng nước như vậy lên các Viśvedevas. Nguyện những người ban thí cho chúng con được tăng trưởng, và nguyện các Veda cùng dòng dõi của chúng con thật sự hưng thịnh.

Verse 27

श्रद्धा च नो मा व्यगमद्वहु देयं च नो ऽस्त्विति / इत्युत्क्रोत्क्रा प्रिया वाचः प्रणिपत्य विसर्जयेत्

“Nguyện đức tin của chúng con không suy giảm, và nguyện chúng con có nhiều của để bố thí.” Nói những lời thân ái ấy lặp đi lặp lại, người ta nên cúi lạy rồi kính cẩn cáo lui.

Verse 28

वाजेवाजे इति प्रीत्या पितृपूर्वं विसर्जनम् / यस्मिंस्ते संस्त्रवाः पूर्वमर्घ्यपात्रे निपातिताः

Với lòng kính mến, xướng “vāje vāje”, người ta nên làm nghi thức tiễn kết, bắt đầu từ các Pitṛ (tổ tiên), và thực hiện ngay trong chính bình arghya nơi trước đó đã đặt lễ vật của các ngài.

Verse 29

पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान्विसर्जयेत् / प्रदक्षिणमनुव्रज्य भुञ्जीत पितृसेवितम्

Sau khi đặt úp chiếc bình dành cho Pitṛ (lễ vật tổ tiên), người ta nên kính cẩn tiễn các brāhmaṇa. Rồi theo sau bằng nghi thức pradakṣiṇā (đi vòng theo chiều kim đồng hồ), và thọ dụng món ăn đã dâng phụng sự các Pitṛ.

Verse 30

ब्रह्मचारी भवेत्तां तु रजनीं भार्यया मह / एवं प्रदक्षिणं कृत्वा वृद्धौ नान्दीमुखानपि

Hỡi bậc vĩ đại, trong đêm ấy người ấy nên giữ phạm hạnh (brahmacarya) cùng với vợ mình. Và sau khi đã làm pradakṣiṇā như vậy, cũng nên kính lễ các bậc trưởng thượng và các nghi thức Nāndīmukha/những vị tổ thần Nāndīmukha.

Verse 31

यजेत्तदधिकर्कन्धूमिश्राः पिण्डा यैवः श्रिताः / एकोद्दिष्टं दैवहीनं एकान्नैकपवित्रकम्

Nên cử hành nghi lễ với các piṇḍa (viên cơm) được chuẩn bị bằng cách trộn thêm karkandhū (táo tàu/jujube). Đây là lễ ekoddiṣṭa—thực hiện không kèm cúng Deva—dùng một bữa cơm đã nấu, và không đòi hỏi nhiều lần tẩy tịnh nghi lễ.

Verse 32

आवाहनाग्नौकरणरहितं त्वपसव्यवत् / उपतिष्ठतामित्यक्षय्यस्थाने विप्रान्विसर्जयेत्

Tại lửa āvāhana, không làm nghi thức kết thúc, hãy đứng theo thế apasavya và tiễn các Bà-la-môn tại nơi gọi là akṣayya (bất hoại), miệng nói: “Nguyện chư vị được mãn nguyện.”

Verse 33

अभिरण्यतां प्रबूयाद् ब्रुयुस्तेभिरताः स्म ह / गन्धो दकतिलैर्मिश्रं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम्

Họ nên tuyên bố lễ vật là “có kèm vàng”, và những người đang hành lễ cũng nói như vậy. Rồi hãy chuẩn bị hỗn hợp thơm hòa với nước và mè, và sắp đặt vào bốn bình đựng.

Verse 34

अर्घ्यार्थं पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत् / येसमाना इति द्वाभ्यां शेषं पूर्ववदाचरेत्

Để dâng arghya, hãy rót một phần từ bình dành cho preta sang các bình dành cho Pitṛ. Rồi tụng hai câu bắt đầu bằng “ye samānā…”, và thực hiện các bước còn lại đúng như đã dạy trước đó.

Verse 35

एतत्सपिण्डीकरणमेकोद्दिष्टं स्त्रिया अपि / अर्वाक् सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सराद्भवेत्

Nghi thức sapiṇḍīkaraṇa và lễ ekoddiṣṭa này cũng có thể làm cho phụ nữ. Với người được làm sapiṇḍīkaraṇa sớm hơn, thì cũng phải thực hiện trong vòng một năm.

Verse 36

तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्यात्संवत्सरं द्विजः / पिण्डांश्च गोज विप्रेभ्यो दद्याद्ग्नौ जले ऽपि वा

Đối với người ấy cũng vậy, người dvija (hai lần sinh) nên cúng dường thức ăn kèm một bình nước suốt trọn một năm; và nên dâng các piṇḍa làm từ sản vật của bò cho các Bà-la-môn uyên bác, hoặc nếu không thì hiến vào lửa hay thả vào nước cũng được.

Verse 37

हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरम् / मात्स्यहारिणकौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैः

Dâng cúng haviṣyānna (thức ăn thanh tịnh thích hợp cho lễ hiến) thì các Pitṛ được mãn nguyện trong một tháng; dâng cúng pāyasa (cơm nấu với sữa) thì được mãn nguyện trong một năm. Cũng vậy, khi dâng cúng cá, thịt nai, thịt lợn rừng, chim, dê và các loại thịt khác, các tổ tiên được thỏa nguyện tương ứng.

Verse 38

ऐणरौरववा राहशाशमांसैर्यथाक्रमम् / मासवृद्ध्यापि तुष्यन्ति दत्तैरिह पितामहाः

Ở đời này, các bậc tổ phụ (Pitṛ) được thỏa mãn khi người ta dâng cúng—đúng theo thứ tự đã định—các loại thịt của eṇa (linh dương), raurava (một loài nai), rāha và thỏ; dù lượng lễ vật có tăng dần theo từng tháng, các Ngài vẫn hoan hỷ.

Verse 39

दद्याद्वर्षात्रयोदश्यां मघासु च न संशयः / प्रतिपत्प्रभृतिष्वेवं कन्या दीञ्छ्राद्धदो लभेत्

Chắc chắn nên cử hành lễ Śrāddha vào ngày trăng thứ mười ba trong mùa mưa, và cũng khi chòm sao (nakṣatra) Maghā hiện diện—không còn nghi ngờ. Bắt đầu từ ngày mồng một (pratipat) và theo đúng phép ấy, người làm Śrāddha sẽ đạt được phúc báo là có con gái.

Verse 40

शस्त्रेण निहतानां तु चतुर्दश्यां प्रदीयते / स्वर्गं ह्यपत्यमोजश्च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा

Đối với những người bị giết bởi vũ khí, vào ngày trăng thứ mười bốn sẽ được ban: cõi trời, con cái, sinh lực (ojas), dũng mãnh, ruộng đất/lãnh thổ, và cả sức mạnh nữa.

Verse 41

पुत्रश्रैष्ट्यं स सौभाग्यं समृद्धिं मुख्यतां शुभम् / प्रवृत्तचक्रतां चैव वाणिज्यप्रभृतींस्तथा

Con cái ưu tú, phúc lành, thịnh vượng, địa vị được tôn kính và điều cát tường; lại thêm sự hưng thịnh trong công việc, thành đạt trong thương mại và các nghề nghiệp liên hệ.

Verse 42

अरोगित्वं यशो वीतशोकतां परमां गतिम् / धनं विद्यां च वाक्सिद्धिं कुप्यं गोजाविकं तथा

Người ấy đạt được sự vô bệnh, danh tiếng, trạng thái không sầu khổ, cảnh giới tối thượng; lại được của cải, tri thức, năng lực lời nói linh nghiệm, cùng các vật quý và tài sản như bò và dê/cừu.

Verse 43

अश्वानायुश्च विधिवद्यः श्राद्धं संप्रयच्छति / कृत्तिकादिभरण्यन्तं स कामान्प्राप्नुयादिमान्

Ai đúng pháp cử hành và dâng lễ Śrāddha thì được ngựa và thọ mạng lâu dài; từ tú Kṛttikā đến Bharaṇī, người ấy đạt được những dục nguyện mong cầu ấy.

Verse 44

वस्त्राद्याः प्रीणयन्त्येव नरं श्राद्धकृतं द्विजाः / आयुः प्रजा धनं विद्यां स्वर्गमोक्षसुखानि च

Các Bà-la-môn, khi được làm hoan hỷ bởi lễ vật như y phục v.v. trong lễ Śrāddha, quả thật ban phúc cho người cử hành: thọ mạng lâu dài, con cháu, tài sản, học vấn, cùng các an lạc của thiên giới và giải thoát (mokṣa).

Verse 45

प्रयच्छति यथा राज्यं प्रीत्या नित्यं पितामहः

Cũng như Pitāmaha (Đại Tổ) luôn ban cho vương quốc với lòng thương mến,