Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 70›Shloka 25
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 25

The Examination of Pearls and Padmarāga (Ruby): Origins, Marks, Defects, and Valuation

Devanagari script

संप्राप्य चोत्क्षिप्य यथानुवृत्तिं विभर्तियः सर्वगुणानतीव / तुल्यप्रमाणस्य च तुल्यजातेर्यो वा गुरुत्वेन भवेत्तु तुल्यः / प्राप्यापि रत्नाकरजा स्वजातिं लक्षेद्गुरुत्वेन गुणेन विद्वान्

Transliteration

saṃprāpya cotkṣipya yathānuvṛttiṃ vibhartiyaḥ sarvaguṇānatīva / tulyapramāṇasya ca tulyajāteryo vā gurutvena bhavettu tulyaḥ / prāpyāpi ratnākarajā svajātiṃ lakṣedgurutvena guṇena vidvān

Translation

Người nào đạt được (địa vị) rồi lại vươn lên theo đúng thứ tự, thực sự mang trọn các đức tính vượt trội—người ấy, dù giữa những kẻ đồng lượng đồng tộc, vẫn trở nên “nặng” hơn (cao trọng hơn) nhờ đức hạnh. Bậc trí nhận ra sự lớn lao bởi phẩm chất nội tại: dẫu chỉ đạt cùng “chủng loại” như viên ngọc sinh từ biển cả, giá trị vẫn được biết qua trọng lượng và sự tinh mỹ.

Word by Word
संप्राप्यhaving obtained
संप्राप्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘सम्प्राप्य’ = having obtained
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
उत्क्षिप्यhaving lifted/raised
उत्क्षिप्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउत्-क्षिप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘उत्क्षिप्य’ = having lifted/raised
यथानुवृत्तिम्properly/according to due course
यथानुवृत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयथा-अनुवृत्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे—‘यथानुवृत्तिम्’ (according to proper continuation)
विभर्तिbears/possesses
विभर्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
यःwho/which
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वगुणान्all qualities
सर्वगुणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-गुण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
अतीवexceedingly
अतीव:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअतिशयार्थक अव्यय (exceedingly)
तुल्यप्रमाणस्यof equal size/measure
तुल्यप्रमाणस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतुल्य-प्रमाण (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण—‘तुल्यं प्रमाणं यस्य’
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तुल्यजातेःof the same kind/species
तुल्यजातेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतुल्य-जाति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण—‘तुल्या जातिः यस्य’
यःwho/which
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय
गुरुत्वेनby (its) heaviness/weight
गुरुत्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुरुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतौ—‘गुरुत्वेन’ (by heaviness/weight)
भवेत्would be/becomes
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
तुल्यःequal
तुल्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘having obtained’
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक अव्यय (even/also)
रत्नाकरजाocean-born
रत्नाकरजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootरत्नाकर-ज (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—‘रत्नाकरे जात/उत्पन्ना’ (born in the ocean)
स्वजातिम्one’s own kind/species
स्वजातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व-जाति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
लक्षेत्should recognize/identify
लक्षेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
गुरुत्वेनby heaviness/weight
गुरुत्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुरुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
गुणेनby the quality
गुणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
विद्वान्a learned person
विद्वान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक—‘ज्ञानी’
Speaker

Lord Viṣṇu (in discourse to Garuḍa/Vainateya)

Philosophical Teaching

Concept: True eminence (‘gurutva’) comes from guṇa (inner excellence), not merely equal measure, equal birth, or shared origin; the wise assess worth by weight/quality like gem appraisal.

Vedantic Theme: Guṇa-prādhānya and adhikāra: inner qualification outweighs external sameness; sāra-grāhitā (grasping the essential).

Application: In leadership, hiring, and self-cultivation: prioritize demonstrated virtues and competence over pedigree, labels, or superficial parity.

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: cosmic-geographic feature (ocean)

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.70 (nīti-like conclusion to ratna-parīkṣā: guṇa and gurutva)

FAQs

This verse stresses that true eminence (gurutva) arises from virtues and excellence of character, not merely from equal birth, status, or external measure.

It reinforces a dharma-centered evaluation of a person: the wise discern real worth by inner qualities—using the metaphor of a jewel whose value is known by its weight and excellence, not by origin alone.

Prioritize integrity, learning, restraint, and service over social labels; assess leaders and oneself by consistent conduct and virtue rather than background or appearances.

←Previous Verse
Next Verse→