Shloka 62

Netra–Nāsa–Mukha Cikitsā, Vraṇa/Bhasma Prayoga, Jvara–Vāta Remedies, and Protective/Uccāṭana Procedures

Devanagari script

कर्पूरगव्यसर्पिर्भ्यां प्रहारः पूरितो हर / शस्त्रोद्भवः सबद्धश्च शुक्लवर्णेन शङ्कर ! / पाकं च वेदनां चैव संस्पृशेद्वृषभध्वज

Transliteration

karpūragavyasarpirbhyāṃ prahāraḥ pūrito hara / śastrodbhavaḥ sabaddhaśca śuklavarṇena śaṅkara ! / pākaṃ ca vedanāṃ caiva saṃspṛśedvṛṣabhadhvaja

Translation

Ôi Hara, ôi Śaṅkara—vết thương này, được lấp đầy bằng long não và bơ sữa bò (ghee), tuy do vũ khí gây ra và được băng buộc chặt, vẫn bị mủ hóa và đau đớn chạm đến, dẫu bề ngoài hiện sắc trắng; ôi Đấng mang cờ bò thiêng.

Word by Word

• कर्पूरगव्यसर्पिर्भ्याम्: with camphor and cow-ghee
• कर्पूरगव्यसर्पिर्भ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्पूर (प्रातिपदिक) + गव्य (प्रातिपदिक) + सर्पिस्/सर्पिः (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), द्विवचन; समासः—द्वन्द्वः (कर्पूरं च गव्यं च सर्पिश्च) ; अर्थे करणम् (instrumental)

• प्रहारः: a blow/wound
• प्रहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पूरितः: filled
• पूरितः: Karta (Subject-complement/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: पूर् (धातु) → पूरित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रहारः इति विशेषणम्

• हर: O Hara
• हर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• शस्त्रोद्भवः: arising from a weapon (weapon-caused)
• शस्त्रोद्भवः: Karta (Subject-complement/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (शस्त्रात् उद्भवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रहारः इति विशेषणम्

• सबद्धः: bound/closed up
• सबद्धः: Karta (Subject-complement/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: सम् + बन्ध् (धातु) → बद्ध (कृदन्त, क्त)
• Form: उपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रहारः इति विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• शुक्लवर्णेन: with white color/whitish (substance)
• शुक्लवर्णेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (शुक्लः वर्णः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करणार्थे

• शङ्कर: O Śaṅkara
• शङ्कर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• पाकम्: suppuration/inflammation
• पाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• वेदनाम्: pain
• वेदनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेदना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• संस्पृशेत्: should touch/affect
• संस्पृशेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्पृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• वृषभध्वज: O bull-bannered one (Śiva)
• वृषभध्वज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समासः (यस्य ध्वजः वृषभः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Lord Vishnu (in discourse to Garuda, citing a metaphor addressed to Śiva)

Philosophical Teaching

Concept: Attend to inner pathology; outward appearance can mislead—proper care is a duty.

Vedantic Theme: Viveka between appearance (śukla-varṇa) and underlying reality (pāka/vedanā).

Application: Do not assume a bound/whitened wound is healed; monitor for suppuration and treat pain appropriately.

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.177 (Ayurveda/medicine section on wounds and treatments)

Characters & Entities

• Hara (Shiva)
• Shankara (Shiva)
• Vrishabhadhvaja (Shiva)

FAQs

What is the importance of this wound metaphor in the Garuda Purana?

It illustrates that suffering rooted in a cause (like a weapon-wound) can still produce pain and suppuration even when outwardly treated or made to look “pure/white,” paralleling how karmic consequences persist despite superficial coverings.

How does this verse relate to karmic suffering described in the Garuda Purana?

The verse uses bodily imagery—bandaging, whitening, and medicating a wound—to convey that inner affliction remains active; similarly, in the Purana’s afterlife framework, deeds generate results that must be experienced unless truly neutralized through proper dharma and expiation.

Practical application of this wisdom today?

Do not rely only on appearances or quick fixes; address root causes—ethical conduct, restraint, and sincere correction—so problems don’t return as deeper pain later.