Shloka 9

Sat-saṅga, Dharma-Nīti, Karma-Phala, Śauca, and Vairāgya

Overcoming Grief

Devanagari script

वने ऽपि दोषाः प्रभवन्ति रागिणां गृहे ऽपि पञ्चेन्द्रियनिग्रहस्तपः / अकुत्सिते कर्मणि यः प्रवर्तते निवृत्तरागस्य गृहं तपोवनम्

Transliteration

vane 'pi doṣāḥ prabhavanti rāgiṇāṃ gṛhe 'pi pañcendriyanigrahastapaḥ / akutsite karmaṇi yaḥ pravartate nivṛttarāgasya gṛhaṃ tapovanam

Translation

Dẫu ở rừng sâu, lỗi lầm vẫn sinh nơi kẻ còn vướng ái; và dẫu ở trong nhà, khổ hạnh vẫn có, chính là sự chế ngự năm căn. Người chuyên làm việc không tì vết, đã lìa dục vọng, thì ngôi nhà ấy tự trở thành rừng tu khổ hạnh.

Word by Word

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चय-अव्यय (even/also)

• दोषाः: faults
• दोषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• प्रभवन्ति: arise/originate
• प्रभवन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• रागिणाम्: of the passionate/attached
• रागिणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चय-अव्यय (even/also)

• पञ्चेन्द्रियनिग्रहः: restraint of the five senses
• पञ्चेन्द्रियनिग्रहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + निग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चेन्द्रियाणां निग्रहः)

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-समासार्थे (predicate noun)

• अकुत्सिते: in blameless
• अकुत्सिते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अकुत्सित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'कर्मणि' इति विशेषण

• कर्मणि: in action/deed
• कर्मणि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• प्रवर्तते: engages/acts
• प्रवर्तते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• निवृत्तरागस्य: of one whose passion has ceased
• निवृत्तरागस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: निवृत्त (कृदन्त; √वृत् धातु) + राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (निवृत्तः रागः यस्य)

• गृहम्: house
• गृहम्: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विधेय), एकवचन

• तपोवनम्: a forest of austerity (hermitage)
• तपोवनम्: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (तपः एव वनम्)

Speaker

Lord Vishnu (in dialogue teaching Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Attachment breeds faults even in solitude; sense-restraint and blameless action make even household life a tapas-forest for the passionless.

Vedantic Theme: Antahkarana-shuddhi (inner purification) over external marks; nishkama-karma and vairagya as prerequisites for higher knowledge.

Application: Cultivate restraint of the five senses, reduce raga-dvesha, and choose ethically clean work; practice ‘inner forest’ through simplicity and mindfulness at home.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Geographic Context

Type: symbolic landscape

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: teachings on vairagya, grihastha-dharma, and inner purity as superior to mere outward signs

FAQs

What is the importance of sense-control (pañcendriya-nigraha) in the Garuda Purana?

This verse states that real tapas can exist in a household when one restrains the five senses; austerity is defined by inner discipline, not by location.

How does this verse explain the path of the soul in Garuda Purana’s broader teaching?

By emphasizing blameless action and freedom from attachment, it points to the inner purification that supports a favorable post-death journey and spiritual progress, rather than mere external renunciation.

Practical application of this wisdom today?

Practice ethical, non-harmful livelihood, reduce compulsive desires, and cultivate daily self-restraint—making ordinary home life a sustained spiritual discipline.