Adhyaya 113

Verse 1

द्वादशोत्तरकशततमो ऽध्यायः सूत उवाच / गुणवन्तं नियुञ्जीत गुणहीनं विवर्जयेत् / पण्डितस्य गुणाः सर्वे मूर्वे दोषाश्च केवलाः

Sūta nói: Hãy dùng người có đức hạnh và tránh kẻ thiếu đức. Nơi bậc học giả, mọi phẩm chất đều hiện hữu; nơi kẻ ngu, chỉ toàn lỗi lầm.

Verse 2

सद्भिरासीत सततं सद्भिः कुर्वीत सङ्गतिम् / सद्भिर्विवादं मैत्रीञ्च नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्

Hãy luôn ở giữa người hiền và giữ bạn lành. Với bậc thiện, có thể luận bàn và kết giao; nhưng với kẻ ác thì chớ dính vào bất cứ việc gì.

Verse 3

पण्डितैश्च विर्नातैश्च धर्मशैः सत्यवादिभिः / बन्ध्स्थो ऽपि तिष्ठेच्च न तु राज्ये खलैः सह

Thà sống dù bị giam hãm nhưng ở cùng bậc học giả, người có kỷ luật, hiểu biết Dharma và nói lời chân thật—còn hơn sống trong vương quốc mà kết bạn với kẻ ác.

Verse 4

सावशेषाणि कार्याणि कुवत्रर्थे युज्यते / तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत्

Việc làm còn dang dở sẽ trở nên vô ích đối với mục đích đã định. Vì vậy, hãy khiến mọi bổn phận và công việc của mình được hoàn thành trọn vẹn.

Verse 5

मधुहेव दुहेत्सारं कुसुमञ्च न घातयेत् / वत्सापेक्षी दुहेत्क्षीरं भूमिं गाञ्चैव पार्थिपः

Như lấy tinh túy mật ong mà không làm hại bông hoa, cũng vậy, bậc quân vương nên thu thuế và lợi ích từ đất đai và dân chúng mà không gây tổn hại—như vắt sữa bò với lòng nghĩ đến bê con.

Verse 6

यथाक्रमेण पुष्पेभ्यश्चिनुते मधु षट्पदः / तथा वित्तमु पादाय राजा कुर्वीत सञ्चयम्

Như con ong theo thứ tự mà góp mật từ các đóa hoa, từng chút một, cũng vậy, nhà vua nên thu góp tài vật dần dần và gây dựng kho tàng.

Verse 7

वल्मीकं मधुजालञ्च शुक्लण्क्षे तु चन्द्रमाः / राजद्रव्यञ्च भैक्ष्यञ्च स्तोकंस्तोकं प्रवर्धते

Như gò mối và tổ mật ong lớn dần từng chút; cũng vậy, trong nửa tháng sáng, trăng dần dần tròn đầy. Cũng thế, của cải vương gia và cả vật thí do khất thực nhận được đều tăng lên từ từ, giọt này nối giọt kia.

Verse 8

अर्जितस्य क्षयं दृष्टा संप्रदत्तस्य सञ्चयम् / अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद्दानध्ययनकर्मसु

Thấy rằng điều đã tích lũy thì có thể tiêu tan, còn điều đã bố thí đúng pháp lại trở thành sự tích tụ công đức bền lâu, người ta nên làm cho mỗi ngày trở nên hữu ích bằng bố thí, học kinh điển thiêng liêng và thực hành bổn phận chính đáng.

Verse 9

वने ऽपि दोषाः प्रभवन्ति रागिणां गृहे ऽपि पञ्चेन्द्रियनिग्रहस्तपः / अकुत्सिते कर्मणि यः प्रवर्तते निवृत्तरागस्य गृहं तपोवनम्

Dẫu ở rừng sâu, lỗi lầm vẫn sinh nơi kẻ còn vướng ái; và dẫu ở trong nhà, khổ hạnh vẫn có, chính là sự chế ngự năm căn. Người chuyên làm việc không tì vết, đã lìa dục vọng, thì ngôi nhà ấy tự trở thành rừng tu khổ hạnh.

Verse 10

सत्येन रक्ष्यते धर्मो विद्या योगेन रक्ष्यते / मृजया रक्ष्यते पात्रं कुलं शलिन रक्ष्यते

Dharma được gìn giữ bởi chân thật; tri thức được gìn giữ bởi yoga—sự tu tập có kỷ luật. Vật dụng được giữ sạch nhờ tẩy rửa, và gia tộc được bảo tồn nhờ hạnh kiểm tốt.

Verse 11

वरं विन्ध्याटव्यां निवसनमभुक्तस्य मरणं वरं सर्पाकीर्णे शयनमथ कूपे निपतनम् / वरं भ्रान्तावर्ते सभयजलमध्ये प्रविशनं न तु स्वीये पक्षे हि धनमणु देहीति कथनम्

Thà ở nơi rừng núi Vindhya mà chết trong đói; thà nằm giữa bầy rắn, hoặc rơi xuống giếng sâu; thà bước vào dòng nước xoáy đáng sợ—còn hơn phải nói với chính người thân của mình: “Hãy cho tôi dù chỉ một ít tiền.”

Verse 12

भाग्यक्षयेषु क्षीयन्ते नोपभोगेन सम्पदः / पूर्वार्जिते हि सुकृते न नश्यन्ति कदाचन

Khi phước vận cạn, của cải cũng hao mòn—không chỉ vì hưởng thụ. Nhưng công đức (puṇya) đã tích từ thuở trước thì chẳng bao giờ tiêu mất trong bất cứ thời nào.

Verse 13

विप्राणां भूषणं विद्या पृथिव्या भूषणं नृपः / नभसो भूषणं चन्द्रः शीलं सर्वस्य भूषणम्

Với các bà-la-môn, học vấn là trang sức chân thật; với mặt đất, nhà vua là trang sức; với bầu trời, trăng là trang sức; và với mọi người, đức hạnh là trang sức.

Verse 14

एते ते चन्द्रतुल्याः क्षितिपतितनया भीमसेनार्जुनाद्याः शुराः सत्यप्रतिज्ञा दिनकरवपुषः केशवेनोपगूढाः / ते वै दुष्टग्रहस्थाः कृपणवशगता भैक्ष्यचर्यां प्रयाताः को वा कस्मिन्समर्थो भवति विधिवशाद्भ्रामयेत्कर्मरेखा

Ngay cả họ—rực rỡ như trăng, là con bậc quân vương, những dũng sĩ như Bhīmasena và Arjuna—giữ trọn lời thệ, chói sáng như mặt trời, lại được Keśava ôm ấp—vẫn bị số phận nghịch bắt giữ, rơi vào tay kẻ hèn mọn, và bị xua vào đời sống khất thực. Ai, và trong cảnh nào, dám nhận mình thật sự làm chủ, khi đường nét nghiệp lực, dưới quyền định mệnh, xoay vần làm rối loạn tất cả?

Verse 15

ब्रह्मा येन कुलालवन्नियमितो ब्रह्माण्डभाण्डोदरे विष्णुर्येन दशावतारगहने क्षिप्तो महासङ्कटे / रुद्रोयेन कपालपाणिपुटके भिक्षाटनं कारितः सूर्यो भ्राम्यति नित्यमेव गगने तरमै नमः कर्णणे

Xin đảnh lễ Đấng Nhân Tối Thượng: Đấng điều ngự Phạm Thiên như người thợ gốm trong chiếc bình của trứng vũ trụ; Đấng ném Viṣṇu vào huyền nhiệm sâu thẳm của mười hóa thân giữa cơn đại nạn; Đấng khiến Rudra cầm bát sọ mà lang thang khất thực; và Đấng khiến Mặt Trời mãi xoay vần trên trời cao.

Verse 16

दाता बलिर्याचकको मुरारिर्दानं मही विप्रमुखस्य मध्ये / दत्त्वा फलं बन्धनमेव लब्धं नमो ऽस्तु ते दैव यथेष्टकारिणे

Bali là người ban tặng; Murāri (Viṣṇu) đến như kẻ cầu xin. Vật bố thí là cả mặt đất, trước sự chứng giám của bậc bà-la-môn tối thượng. Đã cho rồi, quả nhận lại quả thật là xiềng xích. Xin đảnh lễ Ngài, hỡi Định Mệnh, Đấng hành xử theo ý mình.

Verse 17

माता यदि भवेल्लक्ष्मीः पिता साक्षाज्जनार्दनः / कुबुद्धौ प्रतिपत्तिश्चैत्तस्मिन्दण्डः पतेत्सदा

Dẫu mẹ như Lakṣmī và cha thật là Janārdana (Viṣṇu), nếu trí hiểu quay về tà kiến, ác trí, thì hình phạt tất yếu giáng xuống người ấy mãi mãi, hết lần này đến lần khác.

Verse 18

येनयेन यथा यद्वत्पुरा कर्म सुनिश्चितम् / तत्तदेवान्तरा भुङ्क्ते स्वयमाहितमात्मना

Bằng cách nào, theo lối nào, và đúng như nghiệp đã được định chắc từ trước, thì đúng như thế, đến kỳ hạn, người ta tự thọ nhận quả báo—điều chính mình đã tự đặt lên mình.

Verse 19

आत्मना विहितं दुः खमात्मना विहितं सखम् / गर्भशय्यामुपादाय भुङ्क्ते वै पौर्वदैहिकम्

Khổ do chính mình định và vui do chính mình định—khi nhận lấy giường nằm trong bào thai, người ấy quả thật thọ nhận quả báo thuộc về thân trước, tức nghiệp của kiếp trước.

Verse 20

न चान्तरिक्षे न समुद्रमध्ये न पर्वतानां विवरप्रवेशे / न मातृमूर्ध्नि प्रधृतस्तथाङ्के त्यक्तुं क्षमः कर्म कृतं नरो हि

Chẳng phải trên trời, chẳng phải giữa biển cả, chẳng phải chui vào khe núi; cũng chẳng phải dù được đội trên đầu mẹ hay ẵm trong lòng mẹ—con người vẫn không thể vứt bỏ, không thể trốn thoát nghiệp mình đã làm.

Verse 21

दुगस्त्रिकूटः परिखा समुद्रो रक्षांसि योधाः परमा च वृत्तिः / शास्त्रञ्च वै तूशनसा प्रदिष्टं स रावणः कालवशाद्विनष्टः

Dẫu thành lũy của hắn kiên cố—Trikūṭa làm thành trì, biển cả làm hào, rākṣasa làm chiến binh, và phép trị quốc cực thượng—lại còn nắm giữ giáo huấn cùng mưu lược do Śukra (Uśanas) truyền dạy, nhưng Rāvaṇa ấy vẫn bị diệt vong, vì bị quyền lực của Thời gian khuất phục.

Verse 22

यस्मिन्वयसि यत्काले यद्दिवा यच्च वा निशि / यन्मुहूर्ते क्षणे वापि तत्तथा न तदन्यथा

Dù ở tuổi nào và vào thời khắc nào—ban ngày hay ban đêm, trong bất cứ muhurta nào hay chỉ trong một sát-na—điều đã được nghiệp và định mệnh an bài sẽ xảy ra đúng như vậy, không thể khác đi.

Verse 23

गच्छन्ति चान्तरिक्षे वा प्रविशन्ति महीतले / धारयन्ति दिशः सर्वा नादत्तमुपलभ्यते

Họ có thể đi giữa hư không hoặc chui vào lòng đất; có thể rong ruổi khắp mọi phương—nhưng điều chưa được ban cho thì tuyệt nhiên không thể đạt được.

Verse 24

पुराधीता च या विद्या पुरा दत्तञ्च यद्धनम् / पुरा कृतानि कर्माणि ह्यग्रे धावन्ति धावतः

Tri thức đã học từ trước, của cải đã bố thí từ trước, và các nghiệp đã làm từ trước—chính những điều ấy chạy lên phía trước, dẫn đường cho người đang lao về cõi sau.

Verse 25

कर्माण्यत्र प्रधानानि सम्यगृक्षे शुभग्रहे / वसिष्ठकृतलग्नापि जानकी दुः खभाजनम्

Ở đời này, nghiệp là điều tối thượng: dù sao tú tốt lành, các hành tinh cát tường, Janakī (Sītā)—dẫu lá số do hiền thánh Vasiṣṭha lập—vẫn trở thành người gánh chịu khổ đau.

Verse 26

स्थूलजङ्घो यदा रामः शब्दगामी च लक्ष्मणः / घनकेशी यदा सीता त्रयस्ते दुः खभाजनम्

Khi Rāma có ống chân nặng nề, khi Lakṣmaṇa bước đi theo tiếng động, và khi Sītā có mái tóc dày rối bết—bấy giờ cả ba đều trở thành những kẻ mang lấy sầu khổ.

Verse 27

न पितुः कर्मणा पुत्रः पिता वा पुत्रकर्मणा / स्वयं कृतेन गच्छन्ति स्वयं बद्धाः स्वकर्मणा

Con không hưởng quả do nghiệp của cha, cha cũng không hưởng quả do nghiệp của con. Mỗi người đi theo điều chính mình đã làm; mỗi người bị ràng buộc bởi nghiệp của chính mình.

Verse 28

कर्मजन्यशरीरेषु रोगाः शरीरमानसाः / शरा इव पतन्तीह विमुक्ता दृढधन्विभिः

Trong thân thể do nghiệp mình tạo nên, các bệnh của thân và tâm giáng xuống con người ở đời này—như mũi tên được những cung thủ vững mạnh phóng ra.

Verse 29

अन्यथा शास्त्रगार्भिण्या धिया धीरोर्ऽथमीहते / स्वामिवत्प्राक्कृतं कर्म विदधाति तदन्यथा

Nếu không, người trí—với trí tuệ thấm nhuần kinh điển—tìm cầu mục đích chân thật. Nhưng nghiệp cũ đã thành thói quen, như một chủ nhân, lại khiến người ấy hành động khác đi, trái với điều đó.

Verse 30

बालो युवा च वृद्धश्च यः करोति शुभाशुभम् / तस्यान्तस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि

Dù là trẻ thơ, thanh niên hay người già—ai làm điều thiện hay điều ác, người ấy hưởng quả của nó vào giai đoạn kết thúc của đời ấy, lặp đi lặp lại, từ sinh đến sinh.

Verse 31

अनीक्षमाणो ऽपि नरो विदेशस्थो ऽपि मानवः / स्वकर्मपातवातेन नीयते यत्र तत्फलम्

Dẫu người ta không hay biết, dẫu sống nơi đất khách, vẫn bị sức gió thúc đẩy của nghiệp mình cuốn đi đến đúng nơi phải thọ nhận quả của nghiệp ấy.

Verse 32

प्राप्तव्यमर्थं लभते मनुष्यो देवो ऽपि तं वारयितुं न शक्तः / अतो न शोचामि न विस्मयो मे ललाटलेखा न पुनः प्रयाति (यदस्मदीयं न तु तत् परेषाम्

Con người đạt được điều đã được định sẵn phải đạt; ngay cả chư thiên cũng không đủ sức ngăn cản. Vì thế ta không sầu, cũng chẳng kinh ngạc—dòng chữ nghiệp số khắc trên trán không thể quay lui. (Điều thật sự thuộc về ta không thể thành của kẻ khác.)

Verse 33

सर्पः कूपे गजः स्कन्धे बिल आखुश्च धावति / नरः शीघ्रतरादेव कर्मणः कः पलायते

Rắn có thể trốn xuống giếng, voi có thể xông tới bằng vai, chuột có thể lao vào hang; nhưng con người, dù nhanh hơn thế nữa, ai có thể trốn khỏi quả báo của chính nghiệp mình?

Verse 34

नाल्पा भवति सद्विद्या दीयमानापि वर्धते / कूपस्थमिव पानीयं भवत्येव बहूदकम्

Chánh tri thức không bao giờ suy giảm; dù đem ban tặng, nó chỉ càng tăng trưởng—như nước trong giếng, dẫu múc lên vẫn lại dồi dào.

Verse 35

येर्ऽथा धर्मेण ते सत्या ये ऽधर्मेण गताः श्रियः / धर्मार्थो च महांल्लोके तत्स्मृत्वा ह्यर्थकारणात्

Của cải do dharma mà được thì thật bền vững; còn phú quý do adharma mà đến ắt tiêu tan. Ở đời này, chính dharma là nguồn phúc lợi lớn lao—nhớ vậy, hãy cầu tài chỉ vì mục đích ngay chính.

Verse 36

अन्नार्थो यानि दुः खानि करोति कृपणो जनः / तान्येव यदि धर्मार्थो न भूयः क्लेशभाजनम्

Những khổ nhọc mà kẻ keo kiệt chịu đựng vì miếng ăn và kế sinh nhai—nếu chính những nỗ lực ấy được đem làm vì dharma, thì sẽ không còn là nguyên nhân của khổ đau về sau.

Verse 37

सर्वेषामेव शौचानामन्नशौचं विशिष्यते / यो ऽन्नार्थैः शुचिः शौचान्न मृदा वारिणा शुचिः

Trong mọi thứ thanh tịnh, thanh tịnh về thức ăn được xem là tối thượng. Ai thanh tịnh trong việc ăn uống mới thật là thanh tịnh; thanh tịnh không chỉ đạt được nhờ đất sét hay nhờ nước mà thôi.

Verse 38

सत्यं शौचं मनः शौचं शौचमिन्द्रियनिग्रहः / सर्वभूते दया शौचं जलशौचञ्च पञ्चमम्

Chân thật là thanh tịnh; thanh tịnh của tâm cũng là thanh tịnh; chế ngự các căn là thanh tịnh. Lòng từ bi đối với mọi loài là thanh tịnh, và điều thứ năm là thanh tịnh nhờ nước (tắm rửa, sạch thân).

Verse 39

यस्य सत्यञ्च शौचञ्च तस्य स्वर्गो न दुर्लभः / सत्यं हि वचनं यस्य सो ऽश्वमेधाद्विशिष्यते

Người có chân thật và thanh tịnh thì cõi trời chẳng khó đạt. Quả thật, ai lời nói chân thật thì công đức còn vượt hơn cả việc cử hành tế lễ Aśvamedha.

Verse 40

मृत्तिकानां सहस्रेण चोदकानां शतेन हि / न शुध्यति दुराचारो भावोपहतचेतनः

Dẫu dùng đất tẩy rửa đến một nghìn lần và tắm gội bằng nước đến một trăm lần, kẻ hạnh kiểm xấu vẫn không được thanh tịnh, vì tâm thức bị đánh gục bởi những khuynh hướng ô nhiễm.

Verse 41

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् / विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

Người nào khéo chế ngự tay chân và cả tâm ý, lại có học vấn, khổ hạnh (tapas) và danh tiếng tốt, người ấy thật sự hưởng được công đức như quả báo của cuộc hành hương đến thánh địa (tīrtha).

Verse 42

न प्रहृष्यति संमानैर्नावमानैः प्रकुप्यति / न क्रुद्धः परुषं ब्रूयादेतत्साधोस्तु लक्षणम्

Bậc hiền đức không hân hoan vì được tôn vinh, cũng không bừng giận khi bị khinh nhục. Dẫu có giận, cũng chớ nói lời thô bạo—đó là dấu hiệu của người thiện chân thật.

Verse 43

दरिद्रस्य मनुष्यस्य प्राज्ञस्य मधुरस्य च / काले श्रुत्वा हितं वाक्यं न कश्चित्परितुष्यति

Dẫu lời nói lợi ích, đúng lúc được nghe, vẫn chẳng ai thấy thỏa lòng—dù là người nghèo, hay bậc trí, hay kẻ nói năng ngọt ngào.

Verse 44

न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च / अलभ्यं लभ्यते मर्त्यैस्तत्र का परिवेदना

Chẳng phải nhờ sức thần chú, cũng chẳng nhờ sức lực, trí tuệ hay nỗ lực của con người mà phàm nhân đạt được điều vốn không thể đạt; vậy còn chỗ nào cho than khóc?

Verse 45

अयाचितो मया लब्धो पुनर्मत्प्रेषणाद्गतः / यत्रागतस्तत्र गतस्तत्र का परिवेदना

Không hề cầu xin mà ta đã được người ấy; rồi chính do ta sai đi mà người ấy lại rời xa. Người ấy đã trở về nơi mình đã đến—vậy còn gì để than sầu?

Verse 46

एकवृक्षे सदा रात्रौ नानापक्षिसमागमः / प्रभाते ऽन्यदिशो यान्ति का तत्र परिवेदना

Trên một cành cây, đêm nào cũng có muôn chim tụ hội; đến rạng đông, chúng bay về muôn hướng—trong đó có gì đáng sầu?

Verse 47

एकसार्थप्रयाताना सर्वेषान्तत्र गामिनाम् / यस्त्वेकस्त्वरितो याति का तत्र परिवेदना

Khi tất cả cùng đi trong một đoàn lữ hành đến cùng một đích, nếu có một người đi trước nhanh chóng một mình, thì ở đó có cớ gì để than khóc?

Verse 48

अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि शौनक / अव्यक्तनिधनान्येनव का तत्र परिवेदना

Hỡi Śaunaka, các hữu tình khởi từ cái vô hiển, đi qua trạng thái hiển lộ ở giữa, rồi lại kết thúc trong cái vô hiển—vậy có cớ gì để sầu bi?

Verse 49

नाप्राप्तकालो म्रियते विद्धः शरशतैरपि / कुशाग्रेण तु संस्पृष्टं प्राप्तकालो न जीवति

Người chưa đến kỳ số mệnh thì không chết, dẫu bị trăm mũi tên đâm; nhưng khi kỳ số đã đến, thì cũng chẳng sống nổi, dù chỉ bị chạm bởi đầu ngọn cỏ kuśa.

Verse 50

लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति / प्राप्तव्यान्येव प्राप्नाति दुः खानि च सुखानि च

Con người chỉ nhận được điều đã định phải nhận, chỉ đi đến nơi đã định phải đi, và chỉ đạt điều đã định phải đạt—cả khổ lẫn vui.

Verse 51

तत्तत्प्राप्नोति पुरुषः कि प्रलापैः करिष्यति / आचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च / स्वकालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम्

Con người tất yếu nhận đúng kết quả của nghiệp mình; than khóc thì làm được gì? Như hoa và quả, khi được thúc đẩy bởi tự nhiên và mùa tiết, không vượt quá thời đúng của chúng, thì nghiệp đã làm từ trước cũng chín muồi vào đúng kỳ hạn.

Verse 52

शीलं कुलं नैव न चैव विद्या ज्ञानं गुणा नैव न बीजशुद्धिः / भाग्यानि पूर्वं तपसार्जितानि काले फलन्त्यस्य यथैव वृक्षाः

Không phải chỉ nhờ hạnh kiểm, dòng tộc, học vấn, tri thức, các đức tính—thậm chí cả sự thanh tịnh của huyết thống—mà định được kết quả; chính phúc phần đã tích từ trước bằng khổ hạnh (tapas) sẽ trổ quả đúng thời, như cây cối cho trái khi mùa đến.

Verse 53

तत्र मृत्युर्यत्र हन्ता तत्र श्रीर्यत्र सम्पदः / तत्र तत्र स्वयं याति प्रेर्यमाणः स्वकर्मभिः

Nơi nào có kẻ sát hại, nơi ấy cũng có tử thần; nơi nào có phú quý, nơi ấy cũng có Thần Tài–phúc lộc (Śrī). Vì bị chính nghiệp của mình thúc đẩy, con người tự mình—hết lần này đến lần khác—đi đến đúng những cảnh ngộ ấy.

Verse 54

भूतपूर्वं कृतं कर्म कर्तारमनुतिष्ठति / यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दन्ति मातरम्

Nghiệp đã làm từ thuở trước tất sẽ theo sát người tạo nghiệp; như bê con giữa ngàn con bò vẫn tìm được đúng mẹ của mình.

Verse 55

एवं पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुतिष्ठाति / सुकृतं भुङ्क्ष्व चात्मीयं मूढ किं परितप्यसे

Vì thế, nghiệp đã làm từ trước tất sẽ theo và kịp người tạo nghiệp. Vậy hãy thọ nhận phúc đức của chính mình—hỡi kẻ mê muội, cớ sao ngươi sầu khổ quá đỗi?

Verse 56

यथा पूर्वकृतं कर्म शुभं वा यदि वाशुभम् / तथा जन्मान्तरे तद्वै कर्ता रमनुगच्छति

Như những việc đã làm từ trước—dù lành hay dữ—thì trong một đời sinh khác, chính nghiệp ấy chắc chắn vẫn theo người tạo nghiệp.

Verse 57

नीचः सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यति / आत्मनो बलिवमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यति

Kẻ tâm hèn thấy lỗi người khác dù nhỏ như hạt cải, nhưng dẫu đang nhìn vẫn chẳng thấy lỗi mình, tuy lớn như trái bilva.

Verse 58

रागद्वेषादियुक्तानां न सुखं कुत्रचिद्द्विज / विचार्य खलु पश्यामि तत्सुखं यत्र निर्वृतिः

Hỡi bậc nhị sinh, kẻ bị ràng buộc bởi tham ái và sân hận (cùng các thứ ấy) thì chẳng có hạnh phúc ở bất cứ nơi đâu. Suy xét kỹ, ta thấy rõ: hạnh phúc chân thật chỉ ở nơi có nirvṛti—sự lặng yên nội tâm và an nhiên giải thoát.

Verse 59

यत्र स्नेहो भयं तत्र स्नेहो दुः खस्य भाजनम् / स्नेहमूलानि दुः खानि तस्मिस्त्यक्ते महत्सुखम्

Nơi nào có chấp trước, nơi ấy có sợ hãi; chấp trước trở thành chiếc bình chứa khổ đau. Mọi khổ não đều bắt rễ từ chấp trước; khi chấp trước được buông bỏ, đại lạc liền sinh.

Verse 60

शरीरमेवायतनं दुः खस्य च सुखस्य च / जीवितञ्च शरीरञ्च जात्यैव सह जायते

Chính thân này là chỗ nương của cả khổ lẫn vui; mạng sống và thân thể sinh ra cùng nhau, khởi lên ngay từ lúc thọ sinh.

Verse 61

सर्वं परवशं दुः खं सर्व मात्मवशं सुखम् / एतद्विद्यात्समासेन लक्षणं सुखदुः खयोः

Mọi điều lệ thuộc quyền người khác là khổ; mọi điều thuộc quyền tự mình là vui. Hãy biết vắn tắt: đó là dấu hiệu phân định hạnh phúc và khổ đau.

Verse 62

सुखस्यानन्तरं दुः खं दुः खस्यानन्तरं सुखम् / शुखं दुः खं मनुष्याणां चक्रवत्परिवर्तते

Sau hạnh phúc là khổ đau, sau khổ đau lại đến hạnh phúc. Với con người, vui và khổ cứ xoay vần như bánh xe.

Verse 63

यद्गतं तदतिक्रान्तं यदि स्यात्तच्च दूरतः / वर्तमानेन वर्तेत न स शोकेन बाध्यते

Điều đã qua thì đã vượt khỏi rồi; dẫu có trở lại cũng vẫn ở xa. Hãy sống nương theo hiện tại—người như vậy không bị sầu muộn bức bách.