Shloka 16
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
मया काष्ठं समाहर्तुं गच्छता पथि निर्जने / लब्धं धनमिदं भीरु समाधत्स्व धनार्थिनि
Transliteration
mayā kāṣṭhaṃ samāhartuṃ gacchatā pathi nirjane / labdhaṃ dhanamidaṃ bhīru samādhatsva dhanārthini
Translation
Này người e thẹn, khi ta đi nhặt củi trên con đường vắng, ta đã được số của cải này. Này người ham cầu tài vật, hãy cất giữ cho cẩn thận.
Word by Word
मयाby me
मया:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (करण), एकवचन
काष्ठम्wood
काष्ठम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
समाहर्तुम्to gather/collect
समाहर्तुम्:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerb
Rootसम्-आ-हृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव; प्रयोजन (in order to collect)
गच्छताwhile going
गच्छता:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; ‘by (me) going’
पथिon the path
पथि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
निर्जनेlonely/deserted
निर्जने:
अधिकरण-विशेषण (adhikaraṇa-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनिर्जन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying पथि)
लब्धम्obtained
लब्धम्:
कर्म-विशेषण (karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootलभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying धनम्)
धनम्wealth
धनम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
विशेषण (viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
भीरुO timid one
भीरु:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभीरु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
समाधत्स्वplace/keep (it) carefully
समाधत्स्व:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
धन-अर्थिनिO seeker of wealth
धन-अर्थिनि:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धनस्य अर्थिनी = one who desires wealth)