Shloka 15
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
एवं बहुधनं त्दृत्वा निश्चिक्षेप महीतले / किरातो ऽपि गृहं प्राप्य बभाषे मुदितः प्रियाम्
Transliteration
evaṃ bahudhanaṃ tdṛtvā niścikṣepa mahītale / kirāto 'pi gṛhaṃ prāpya babhāṣe muditaḥ priyām
Translation
Thấy của cải dồi dào như vậy, chàng đặt xuống mặt đất. Rồi người Kirata về đến nhà, vui mừng nói với người yêu dấu.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
बहु-धनम्much wealth
बहु-धनम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारय-समास (बहु धनम् = much wealth)
तत्that (wealth)
तत्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (pūrvakriyā)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
निश्चिक्षेपthrew down / cast
निश्चिक्षेप:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) उपसर्ग: नि-
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मही-तलेon the ground
मही-तले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही-तल = surface of the earth)
किरातःthe Kirāta (hunter)
किरातः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिरात (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक/निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
गृहम्home
गृहम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वक्रिया (pūrvakriyā)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having reached)
बभाषेspoke
बभाषे:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मुदितःjoyful
मुदितः:
कर्तृविशेषण (kartṛ-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from मुद्)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past participle)
प्रियाम्to (his) beloved (wife)
प्रियाम्:
सम्प्रदान/कर्म (recipient/object)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन