Shloka 42
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
कोलाटेन च दुष्टेन चण्डकाल्यकरोद्रणम् / अक्षौहिणीभिर्दैत्यानां शताक्षौहिणिकास्तथा / महान्तं समरे चक्रुरन्योन्यं क्रोधमूर्छिताः
Transliteration
kolāṭena ca duṣṭena caṇḍakālyakarodraṇam / akṣauhiṇībhirdaityānāṃ śatākṣauhiṇikāstathā / mahāntaṃ samare cakruranyonyaṃ krodhamūrchitāḥ
Translation
Caṇḍakālī đã mở trận chiến với kẻ ác Kolāṭa; rồi các đạo quân akṣauhiṇī của bọn Daitya—đến cả trăm akṣauhiṇī—đã tạo nên một cuộc chiến lớn, mê mờ vì cơn giận mà lao vào nhau.
Word by Word
कोलाटेनwith Kolāṭa
कोलाटेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootकोलाट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
दुष्टेनwith the wicked (one)
दुष्टेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त from √दुष्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying Kolāṭa)
चण्ड-कालिCaṇḍakālī
चण्ड-कालि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचण्ड (प्रातिपदिक) + काली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (fierce Kālī; proper name)
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रणम्battle
रणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अक्षौहिणीभिःwith armies (akṣauhiṇīs)
अक्षौहिणीभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
दैत्यानाम्of the demons
दैत्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
शत-अक्षौहिणिकाः(those) having a hundred akṣauhiṇīs
शत-अक्षौहिणिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक) + अक्षौहिणिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—द्विगुः (शतं अक्षौहिण्यः यस्य/येषां = having a hundred armies)
तथाthus/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/also)
महान्तम्great/huge
महान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying implied 'battle/war')
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चक्रुःmade/caused
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अन्योन्यम्each other/one another
अन्योन्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक; reciprocal)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (reciprocal adverb: each other)
क्रोध-मूर्छिताःovercome with anger
क्रोध-मूर्छिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + मूर्छित (कृदन्त, √मूर्छ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्रोधेन मूर्छिताः = fainted/overcome with anger)