Shloka 107
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
योधयामास चण्डन मुसलेन विनिघ्नती / सचापि दुष्टो दनुजः कालदण्डनिभां गदाम् / उद्यम्य बाहुना युद्धं चकाराशेषभीषणम्
Transliteration
yodhayāmāsa caṇḍana musalena vinighnatī / sacāpi duṣṭo danujaḥ kāladaṇḍanibhāṃ gadām / udyamya bāhunā yuddhaṃ cakārāśeṣabhīṣaṇam
Translation
Nàng dùng chùy musala đánh dập Caṇḍana mà giao chiến; còn tên Danuja hung ác kia cũng giơ lên cây gậy gada như trượng hình của Thần Thời Gian, mở cuộc chiến kinh hoàng khắp bề.
Word by Word
योधयामासmade fight; fought
योधयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) [णिच्]
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्
चण्डनम्Caṇḍana (proper name)
चण्डनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचण्डन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुसलेनwith a mace/club
मुसलेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुसल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
विनिघ्नतीstriking down
विनिघ्नती:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु) [वि- उपसर्ग]
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी-प्रयोगः
सःhe
सः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso, even
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/सम्भावना (particle: also/even)
दुष्टःwicked
दुष्टः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (दनुजः)
दनुजःthe Danu-born demon
दनुजः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootदनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
काल-दण्ड-निभाम्like the rod of Death (Yama)
काल-दण्ड-निभाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (गदाम्); समासः—तत्पुरुष (कालस्य दण्डः इव निभा)
गदाम्mace
गदाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उद्यम्यhaving lifted/raised
उद्यम्य:
पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
बाहुनाwith (his) arm
बाहुना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चकारdid, made
चकार:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अशेष-भीषणम्terrifying in every way
अशेष-भीषणम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक) + भीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (युद्धम्); समासः—कर्मधारय (अशेषं भीषणम्)