Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 8
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सर्वभूतावशिष्टे ऽस्मिंल्लोके नष्टविशेषणे / स्वयंभूर्भगवांस्तत्र लोकतन्त्रार्थसाधकः
Transliteration
sarvabhūtāvaśiṣṭe 'smiṃlloke naṣṭaviśeṣaṇe / svayaṃbhūrbhagavāṃstatra lokatantrārthasādhakaḥ
Translation
Khi trong thế giới này mọi loài đã tan vào, mọi sai biệt đều tiêu mất, thì Đức Tự Sinh (Svayambhū) hiện ra để thành tựu trật tự của cõi đời.
Word by Word
sarva-bhūta-avaśiṣṭein the world left with (only) all beings
sarva-bhūta-avaśiṣṭe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + avaśiṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śiṣ ‘to remain’ से PPP)
Formतत्पुरुष समास (Tatpurusha) बहुपद: ‘सर्वभूतैः अवशिष्टः’/‘सर्वभूतावशिष्टः’; नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.); विशेषणम् ‘लोके’
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m./n.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
naṣṭa-viśeṣaṇewhere distinctions had vanished
naṣṭa-viśeṣaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक; √naś ‘to perish’ से PPP) + viśeṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (Tatpurusha): ‘नष्टं विशेषणं यस्मिन्’/‘नष्टविशेषण’ (with lost distinctions); पुंलिङ्ग (m.)/नपुंसक (n.) सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.); विशेषणम् ‘लोके’
svayaṃbhūḥthe Self-born (Brahmā)
svayaṃbhūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvayam (अव्यय) + bhū (भू धातु) → svayaṃbhū (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि समास (Bahuvrihi): ‘स्वयं भवति’ (self-born); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (sg.)
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (sg.)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
loka-tantra-artha-sādhakaḥaccomplisher of the purpose of the world-order
loka-tantra-artha-sādhakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootloka (प्रातिपदिक) + tantra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + sādhaka (कृदन्त/प्रातिपदिक; √sādh ‘to accomplish’ से ण्वुल्)
Formबहुपद तत्पुरुष समास (Tatpurusha): ‘लोकतन्त्रस्य अर्थं साधयति’/‘लोकतन्त्रार्थसाधक’; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (sg.); विशेषणम् ‘svayaṃbhūḥ/bhagavān’