Adhyaya 12

Verse 1

विस्तरेणानुपूर्व्याच्च अग्नेर्वक्ष्याम्यतः परम् / इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे ऋषिसर्गवर्णनं नामैकादशो ऽध्यायः सूत उवाच यो ऽसावग्ने रभिमानी स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे / ब्रह्मणो मानसः पुत्रस्तस्मात्स्वाहा व्यजायत

Từ đây ta sẽ thuật về Agni một cách rộng rãi và theo thứ tự. Sūta nói: Agni được nhớ đến với danh hiệu Abhimānī trong Svāyambhuva Manvantara là người con do ý niệm của Phạm Thiên; từ ngài ấy, Svāhā đã sinh ra.

Verse 2

पावकं पवमानं च शुचिरग्निश्च यः स्मृतः / निर्मथ्यः पवमानस्तु वैद्युतः पावकः स्मृतः

Agni được nhớ đến với ba danh xưng: Pāvaka, Pavamāna và Śuci. Lửa sinh từ sự cọ xát (nirmathya) gọi là Pavamāna; lửa do sét điện gọi là Pāvaka.

Verse 3

शुचिः सौरस्तु विज्ञेयः स्वाहापुत्रास्तु ते त्रयः / निर्मथ्यः पवमानस्तु शुचिः सौरस्तु यः स्मृतः

Hãy biết rằng Śuci là Saurya, thuộc về Surya; cả ba đều là con của Svāhā. Kẻ sinh từ sự cọ xát là Pavamāna, còn Śuci được nhắc đến chính là ngọn lửa mang tính mặt trời.

Verse 4

अब्योनिर्वैद्युतश्चैव तेषां स्थानानि तानि वै / पवमानात्मजश्चैव कव्यवाहन उच्यते

Abyoni và Vaidyuta—đó là những nơi chốn của họ; và con của Pavamana được gọi là Kavyavahana, vị mang lễ cúng cho tổ tiên.

Verse 5

पावकिः सहरक्षस्तु हव्यवाहः शुचेः सुतः / देवानां हव्यवाहो ऽग्निः पितॄणां कव्यवाहनः

Pāvaki, Saha-rakṣas và Havyavāha là con của Śuci. Với chư thiên, Agni là Havyavāha; với các Pitṛ, Ngài là Kavyavāhana.

Verse 6

सह रक्षो ऽसुराणां तु त्रयाणां तु त्रयो ऽग्नयः / एतेषां पुत्रपौत्रास्तु चत्वारिंशन्न वैव तु

Cùng với rākṣasa và asura, ba nhóm ấy có ba vị Agni; và con cháu của họ, tính cả con lẫn cháu, quả thật là bốn mươi.

Verse 7

वक्ष्यामि नामभिस्तेषां प्रविभागं पृथक्पृथक् / विश्रुप्तो लौकिको ऽग्निस्तु प्रथमो ब्रह्मणः सुतः

Nay ta sẽ nói rõ sự phân chia của họ, từng phần theo danh xưng. Agni thế gian mang tên Viśrupta là người con đầu của Brahmā.

Verse 8

ब्रह्मो दत्ताग्निस त्पुत्रो भरतो नाम विश्रुतः / वैश्वानरः सुतस्तस्य वहन् हव्यं समाः शतम्

Con của Brahmā là Dattāgni, nổi danh với tên Bharata. Con trai ông, Vaiśvānara, đã mang lễ vật havya suốt một trăm năm.

Verse 9

संभृतो ऽथर्वणा पूर्वमेधितिः पुष्करोदधौ / सोथर्वा लौकिको ऽग्निस्तु दर्पहाथर्वणः स्मृतः

Hiền thánh Atharvan, tức Purvamedhiti, đã nhóm tụ Thánh Hỏa tại Puṣkarodadhi. Chính Atharva ấy là ngọn lửa thế gian, được nhớ là Atharvan ‘Darpahā’—kẻ diệt lòng kiêu mạn.

Verse 10

अथर्वा तु भृगुर्जज्ञे ह्यग्निराथर्वणः स्मृतः / तस्मात्स लौकिको ऽग्निस्तु दध्यङ्ङाथर्वणो मतः

Từ Atharva sinh ra hiền thánh Bhṛgu; và ngài được nhớ là Agni Ātharvaṇa. Vì thế, ngọn lửa thế gian ấy được xem là Dadhyaṅ Ātharvaṇa.

Verse 11

आथर्वः पवमानस्तु निर्मथ्यः कविभिः स्मृतः / स ज्ञेयो गार्हपत्यो ऽग्निस्तस्य पुत्रद्वयं स्मृतम्

Pavamāna Ātharvaṇa được các thi nhân nhớ là ‘nirmathya’, ngọn lửa sinh từ sự cọ xát. Chính ngài là Agni Gārhapatya; và có hai người con được kể đến.

Verse 12

शंस्यस्त्वाह वनीयो ऽग्नेः स्मृतो यो हव्यवाहनः / द्वितीयस्तु सुतः प्रोक्तः शुको ऽग्निर्यः प्रणीयते

Śaṃsya được nhớ là hình thái ‘vaniya’ của Agni, chính Havyavāhana—đấng mang lễ phẩm. Người con thứ hai được gọi là Śuka-Agni, ngọn lửa được rước dẫn trong nghi lễ yajña.

Verse 13

तथा सव्यापसव्यौ च शंस्यस्याग्नेः सुतावुभौ / शंस्यस्तु षोडश नदीश्चकमे हव्यवाहनः

Cũng vậy, Agni Śaṃsya có hai người con: Savya và Apasavya. Và Śaṃsya, đấng Havyavāhana, đã tuyển chọn mười sáu dòng sông làm phối ngẫu.

Verse 14

यो सावाहवनीयो ऽग्निरभिमानी द्विजैः स्मृतः / कावेरीं कृष्णवेणां च नर्मदां यमुनां तथा

Đấng mà các bậc Bà-la-môn ghi nhớ là vị thần chủ trì (abhimānī) của lửa Āhavanīya, cũng ngự trong các sông Kaveri, Krishna-vena, Narmada và Yamuna.

Verse 15

गोदावरीं वितस्तां च चन्द्रभागामिरावतीम् / विपाशां कौशिकीञ्चैव शतद्रूं सरयूं तथा

Ngài cũng ngự trong các sông Godavari, Vitasta, Chandrabhaga, Iravati, Vipasha, Kaushiki, Shatadru và Sarayu.

Verse 16

सीतां सरस्वतीं चैव ह्रादिनीं पावनीन्तथा / तासु षोडशधामानं प्रविभज्य पृथक्पृथक्

Và trong các sông Sita, Sarasvati, Hradini và Pavani nữa, Ngài phân chia mười sáu thánh xứ (dhāma) riêng rẽ từng nơi.

Verse 17

आत्मानं व्यदधात्तासु धिष्णीष्वथ बभूव सः / कृत्तिकाचारिणी धिष्णी जज्ञिरे ताश्च धिष्णयः

Rồi Ngài an lập chính mình trong các dhishni ấy và hiện hữu tại đó; từ Dhishni ‘đồng hành cùng Krittika’ mà các dhishni kia được sinh ra.

Verse 18

धिष्णीषु जज्ञिरे यस्माद् धिष्णयस्तेन कीर्त्तिताः / इत्येते वै नदीपुत्रा धिष्णीष्वेवं विजज्ञिरे

Vì họ sinh ra trong các dhishni nên được gọi là ‘dhishnaya’; như thế, những ‘con của các dòng sông’ này đã sinh khởi trong các dhishni theo cách ấy.

Verse 19

तेषां विहरणीया ये उपस्थेयाश्च ये ऽग्नयः / ताञ्शृणुध्वं समासेन कीर्त्यमानान्यथातथम्

Trong số các thần Hỏa ấy, có những vị nên được đi vòng phụng sự và có những vị đáng được thờ kính; hãy nghe lời tán dương tóm lược đúng như thật.

Verse 20

विभुः प्रवाहणो ग्नीध्रस्तत्रस्था धिष्णयो ऽपरे / विधीयन्ते यथास्थानं सूत्याहे सवने क्रमात्

Vibhu, Pravāhaṇa, Gnīdhra và các dhishṇya khác ở đó được an trí đúng chỗ, theo thứ tự trong các savana của ngày Sūtyāha.

Verse 21

अनुद्देश्य निवास्यानामग्नीनां शृणुत क्रमम् / सम्राडग्नि कृशानुर्यो द्वितीयोंऽतरवेदिकः

Nay hãy nghe thứ tự các thần Hỏa thuộc loại anuddeśya-nivāsya: Samrāḍagni là Kṛśānu; vị thứ hai là Antaravedika.

Verse 22

सम्राडग्नमुखानष्टौ उपतिष्ठन्ति तान् द्विजान् / परिषत्पवमानस्तु द्वितीय सो ऽनुदिश्यते

Trước Samrāḍagni, tám thần Hỏa đứng hầu các dvija ấy; còn Pariṣatpavamāna được chỉ định là anudiśya thứ hai.

Verse 23

प्रतल्कान्यो नभोनाम चत्वरेसौ विभाव्यते / हव्यस्ततो ह्यसंमृष्टः शामित्रे ऽग्नौ विभाव्यते

‘Pratalkānya’ mang danh Nabho được xem là an trí tại khoảng sân tế này; rồi đến thần Hỏa ‘Havya’, không bị chạm nhiễm (asaṃmṛṣṭa), được xem là an trí nơi lửa Śāmitra.

Verse 24

ऋतुधामा च सुज्योतिरौदुंबर्यः प्रकीर्त्यते / विश्वव्यचाः समुद्रो ऽग्निर्ब्रह्मस्थाने स कीर्त्यते

Ngài được tán dương là ‘Ṛtudhāmā’ và ‘Sujyoti-Audumbarya’. Ngọn lửa mang hình thái đại dương, tên ‘Viśvavyacā’, được xưng tụng tại Brahmasthāna.

Verse 25

ब्रह्मज्योतिर्वसुर्धामा ब्रह्मस्थाने स उच्यते / अचौकपादुपस्थो यः स वै शालासुखीयकः

Tại Brahmasthāna, Ngài được gọi là ‘Brahmajyoti’ và ‘Vasurdhāmā’. Đấng ở gần các chân của đồ hình vuông được gọi là ‘Śālāsukhīyaka’.

Verse 26

अनुहेश्यो ह्यहिर्बुध्न्यो सो ऽग्रिर्गृहपतिः स्मृतः / शंस्यस्यैते सुताः सर्वे उपस्थेया द्विजैः स्मृताः

‘Anuheśya’ và ‘Ahirbudhnya’—ngọn lửa này được nhớ như ‘Gṛhapati’, chủ tế của gia thất. Tất cả các con của ‘Śaṃsya’ đều được nói là đáng để các dvija phụng thờ.

Verse 27

ततो विहरणीयांश्च वक्ष्याम्यष्टौ च तत्सुतान् / विभुः प्रवाहणो ऽग्नीध्रस्तेषां धिष्ण्यस्तथा परे

Sau đó, ta sẽ nói về ‘Viharaṇīya’ và tám người con của ngài. Trong số ấy có ‘Vibhu’, ‘Pravāhaṇa’ và ‘Agnīdhra’; những vị khác cũng là các dhiṣṇya (ngôi vị) của họ.

Verse 28

विधीयन्ते यथास्थानं सौत्ये ऽह्नि सवने क्रमात् / होत्रीयस्तु स्मृते ह्यग्निर्वह्निर्यो हव्यवाहनः

Trong ngày Sautya, theo thứ tự các savana, họ được an trí đúng vị trí. Agni Hotrīya được ghi nhớ chính là Vahni—Havyavāhana, đấng mang lễ phẩm.

Verse 29

प्रशान्तो ऽग्निः प्रचेतास्तु द्वितीयश्चात्र नामकः / ततो ऽग्निर्वैश्वदेवस्तु ब्राह्मणाच्छंसिरुच्यते

Tại đây, vị Hỏa thần thứ hai mang danh Pracetā, cũng được gọi là Praśānta. Kế đó, Hỏa thần Vaiśvadeva lại được xưng là Brāhmaṇācchaṃsi.

Verse 30

उशिगग्निः कविर्यस्तु पोतो ऽग्निः स विभाव्यते / आवारिरग्निर्वाभारिर्वैष्ठीयः स विभाव्यते

Hỏa thần Uśig được tôn xưng là Kavi, và cũng có Hỏa thần mang danh Pota. Hỏa thần Āvāri và Ābhāri lại được nhận biết là Vaiṣṭhīya.

Verse 31

अवस्फूर्जो विवस्वांस्तु आस्थांश्चैव स उच्यते / अष्टमः सुध्युरग्निर्योमार्जालीयः स उच्यन्ते

Hỏa thần Avasphūrja còn được gọi là Vivasvān và Āsthāṃśca. Hỏa thần thứ tám mang danh Sudhyu, cũng được xưng là Yomārjālīya.

Verse 32

धिष्ण्यावाहरणा ह्येते सौत्येह्नीज्यन्त वै द्विजैः / अपां योनिः स्मृतो ऽसौ स ह्यप्सुनामा विभाव्यते

Những Hỏa thần gọi là Dhiṣṇyāvāharaṇa được các dvija cúng tế vào ngày Sautya. Ngài được ghi nhớ là ‘Apāṃ Yoni’ (nguồn thai của nước) và cũng được nhận biết là Apsunāmā.

Verse 33

ततो यः पावको नाम्ना अब्जो यो गर्भ उच्यते / अग्निः सो ऽवभृथे ज्ञेयो वरुणेन सहेज्यते

Sau đó, Hỏa thần mang danh Pāvaka cũng được gọi là Abja-garbha. Ngài cần được nhận biết trong nghi lễ Avabhṛtha, và được cúng tế cùng với Varuṇa.

Verse 34

त्दृच्छयस्तत्सुतो ह्यग्निर्जठरे यो नृणां पचन् / मृत्युमाञ् जाठरस्याग्नेर्विद्वानाग्निः सुतः स्मृतः

Tình cờ, con của ngài chính là Agni ở trong dạ dày loài người, làm chín và tiêu hóa thức ăn. Hỏa tiêu ấy được gọi là ‘Mṛtyumān’; và ‘Vidvān-Agni’ được ghi nhớ là con của nó.

Verse 35

परस्परोत्थितः सो ऽग्निर्भूतानीह विनिर्दहेत् / पुत्रस्त्वग्नेर्मन्युमतो घोरः संवर्तकः स्मृतः

Ngọn lửa sinh khởi từ sự tương tác ấy thiêu rụi mọi loài hữu tình nơi đây. Con của Agni đầy phẫn nộ được ghi nhớ là Saṃvartaka, vô cùng ghê gớm.

Verse 36

पिबन्नवः स वसति समुद्रे वडवामुखः / समुद्रवासिनः पुत्रः साहरक्षो विभाव्यते

Ngọn lửa Vaḍavāmukha trú trong đại dương, luôn ‘uống’ nước biển. Con của kẻ cư ngụ nơi biển cả được xem là Sāharakṣa.

Verse 37

सहरक्षसुतः क्षामो गृहाणां दहते नृणाम् / क्रव्यादग्निः सुतस्तस्य पुरुषानत्ति यो मृतान्

Con của Sāharakṣa là Kṣāma, thiêu đốt nhà cửa loài người. Con của nó là Kravyād-Agni, kẻ ăn thịt những người đã chết.

Verse 38

इत्येते पावकस्याग्नेः पुत्रा एव प्रकीर्त्तिताः / ततः शुचिस्तु वै सौरो गन्धर्वैरायुराहुतः

Như vậy, các người con của Agni Pāvaka đã được tán dương. Tiếp theo là Śuci thuộc về mặt trời; các Gandharva gọi ngài bằng danh xưng Āyu.

Verse 39

मथितो यस्त्वरण्यां च सो ऽग्निरग्निं समिन्धति / आयुर्नाम्ना तु भगवानसौ यस्तु प्रणीयते

Ngọn lửa được tạo ra do cọ xát gỗ trong rừng chính là lửa làm bùng cháy lửa. Ngài, đấng Bhagavan, mang danh ‘Āyu’, được dẫn tiến theo nghi lễ.

Verse 40

आयुषो महिषः पुत्रः सहसो नाम तत्सुतः / पाकयज्ञेष्वभीमानी सोग्निस्तु सहसः स्मृतः

Con của Āyu là Mahiṣa, và con của ông mang tên Sahasa. Trong các pākayajña, Agni với tư cách vị chủ tể được ghi nhớ là ‘Sahasa’.

Verse 41

पुत्रश्च सहसस्याग्नेरद्भुतः स महायशाः / विविधिश्चाद्भुतस्यापि पुत्रो ऽग्नेस्तुमाहान्स्मृतः

Con của Agni mang tên Sahasa là Adbhuta, bậc đại danh. Và Adbhuta cũng có con là Vividhi, được ghi nhớ là người con vĩ đại của Agni.

Verse 42

प्रायश्चित्तेष्वभीमानी हुतं भुङ्क्ते हविः सदा / विविधेस्तु सुतो ह्यर्क्क स्तस्य चाग्नेः सुता इमे

Trong các nghi lễ sám hối (prāyaścitta), với tư cách vị chủ tể, Ngài luôn thọ hưởng havis đã dâng. Con của Vividhi là Arka; và đây là các người con của Agni ấy.

Verse 43

अनीकवान् वाजसृक् च रक्षोहा चष्टिकृत्तथा / सुरभिर्वसुरन्नादो प्रविष्टो यः स रुकमराट्

Anīkavān, Vājasṛk, Rakṣohā và Caṣṭikṛt; cùng Surabhi, Vasur và Annāda—đấng thâm nhập vào các vị ấy được gọi là Rukamarāṭ.

Verse 44

शुचेरग्नेः प्रजा ह्येषा वह्नयश्च चतुर्द्दश / इत्येते चाग्नयः प्रोक्ताः प्रणीयन्तेध्वरेषु वै

Đây là dòng dõi của Agni Śuci, gồm mười bốn ngọn lửa (vahni); các Agni ấy được nói như vậy và được an vị trong các lễ tế yajña.

Verse 45

आदिसर्गे व्यतीता वै यामैः सह सुरोत्तमैः / स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वमग्नयस्तेभिमानिनः

Trong buổi sơ khai của tạo hóa, họ đã trôi qua cùng các Yāma và các vị thần tối thượng; trước Manvantara Svāyambhuva, các Agni ấy mang niềm tự hào về địa vị của mình.

Verse 46

एते विहरणीयेषु चेतनाचेतनेषु वै / स्थानाभिमानिनो लोके प्रागासन्हव्यवाहनाः

Họ hiện diện trong mọi nơi chốn có thể du hành, cả hữu tình lẫn vô tình; thuở trước, các Agni Havyavāhana—đấng mang lễ vật—trong thế gian đều tự hào về địa vị của mình.

Verse 47

काम्यनै मित्तिका यज्ञेष्वेते कर्मस्ववस्थिताः / पूर्वमन्वतंरे ऽतीताः शुकैर्यागैश्च तैः सह

Trong các lễ tế kāmya và naimittika, họ an trú trong bổn phận nghi lễ của mình; ở Manvantara trước, họ đã trôi qua cùng những cuộc tế tự thanh tịnh.

Verse 48

देवैर्महात्मभिः पुण्यैः प्रथमस्यान्तरे मनोः / इत्येतानि मजोक्तानि स्थानानि स्थानिनश्च ह

Trong Manvantara thứ nhất của Manu, nhờ các vị thần thánh thiện và đại tâm—ta đã nói như vậy về các nơi chốn ấy cùng những bậc trụ trì của chúng.

Verse 49

तैरेव तु प्रसंख्यातमतीतानागतेष्विह / सन्वन्तरेषु सर्वेषु लक्षणं जातवेदसाम्

Chính nhờ các vị ấy mà tại đây, trong mọi Manvantara—đã qua và sẽ đến—tướng trạng của Jātavedas (các Agni) được kê đếm.

Verse 50

सर्वे तपस्विनो ह्येते सर्वे ब्रह्मभृतस्तथा / प्रजानां पतयः सर्वे ज्योतिष्मन्तश्च ते स्मृताः

Tất cả các vị ấy đều là bậc khổ hạnh, đều là người gìn giữ Brahman; đều là chúa tể của muôn loài, và được nhớ là rực sáng.

Verse 51

स्वारोचिषादिषु ज्ञेयाः सावर्ण्यं तेषु सप्तसु / मन्वन्तरेषु सर्वेषु नामरूपप्रयोजनैः

Trong bảy Manvantara như Svārociṣa v.v., hãy nhận biết các vị ấy là ‘Sāvarṇya’, tùy theo danh xưng, hình tướng và công dụng.

Verse 52

वर्त्तन्ते वर्त्तमानैश्च यामैदेवैः सहाग्नयः / अनागतैः सुरैः सार्द्धं वर्त्स्यन्ते ऽनागताग्नयः

Các Agni hiện tại vận hành cùng các thần Yāma của hiện thời; còn các Agni tương lai sẽ vận hành cùng các chư thiên sẽ đến.

Verse 53

इत्येष निचयो ऽग्नीनामनुक्रान्तो यथाक्रमम् / विस्तरेणानुपुर्व्या च पितॄणां वक्ष्यते पुनः

Như vậy, tập hợp các Agni đã được thuật theo đúng thứ tự; tiếp theo, về các Pitṛ cũng sẽ lại được nói rõ, tuần tự và rộng rãi.