Adhyaya 54

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरितेसागराविनाशो नाम त्रिपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५३// जैमिनिरुवाच क्रोधाग्निमेनं विप्रेन्द्र सद्यः संहर्त्तुमर्हसि / नो चेदकाले लोको ऽयं सकलस्तेन दह्यते

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do Vāyu thuyết, ở upoddhāta-pāda thứ ba, trong Sagara-carita, chương thứ năm mươi ba mang tên “Sự hủy diệt của đại dương”. Jaimini nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin hãy lập tức dập tắt ngọn lửa phẫn nộ này; nếu không, toàn thể thế gian sẽ bị thiêu cháy trước kỳ hạn.”

Verse 2

दृष्टस्ते महिमानेन व्याप्तमासीच्चराचरम् / क्षमस्व संहर क्रोधं नमस्ते विप्रपुङ्गव

Chúng tôi đã thấy uy lực của Ngài, bao trùm cả muôn loài động và tĩnh. Xin hãy thứ lỗi; xin thu nhiếp cơn giận. Kính lễ Ngài, bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn.

Verse 3

एवं संस्तूयमानस्तु भगवान्कपिलो मुनिः / तूर्णमेव क्षयं निन्ये क्रोधाग्निमतिभैरवम्

Được tán dương như thế, đức Kapila Muni liền khiến ngọn lửa phẫn nộ vô cùng kinh khiếp ấy tiêu tan ngay tức khắc.

Verse 4

ततः प्रशान्तमभवज्जगत्सर्वं चराचरम् / देवास्तपस्विनश्चैव बभूवुर्विगतज्वराः

Khi ấy toàn thể thế gian, cả động lẫn tĩnh, đều trở nên an hòa. Chư thiên và các bậc khổ hạnh cũng hết mọi cơn nóng bức khổ não.

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्नारदो मुनिः / अयोध्या मगमद्राजन्देवलोकाद्यदृच्छया

Ngay lúc ấy, tâu Đại vương, thánh hiền Narada—bậc đáng tôn kính—từ cõi trời, tình cờ đến Ayodhya.

Verse 6

तमागतमभिप्रेक्ष्य नारदं सगरस्तदा / अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयामास शास्त्रतः

Thấy Narada đến, vua Sagara liền cung kính cúng dường đúng theo pháp điển, dâng nước arghya, nước rửa chân và các lễ vật khác.

Verse 7

परिगृह्य च तत्पूजामासीनः परमासने / नारदो राजशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

Nhận lễ cúng dường ấy rồi ngồi trên tòa cao quý, Narada nói lời này với bậc quân vương như sư tử.

Verse 8

नारद उवाच हयसंचारणार्थाय संप्रयातास्तवात्मजाः / ब्रह्मदण्डहताः सर्वे विनष्टा नृपसत्तम

Narada nói: Tâu bậc minh quân, các hoàng tử của ngài đã lên đường để tìm ngựa; tất cả đều bị Brahma-daṇḍa giáng phạt và đã diệt vong.

Verse 9

संरक्ष्यमाणस्तैः सर्वैर्हयस्ते यज्ञियो नृप / केनाप्य लक्षितः क्वापि नीतो विधिवशाद्दिवि

Tâu bệ hạ, con ngựa tế lễ thiêng liêng ấy dù được mọi người canh giữ, vẫn bị một kẻ nào đó phát hiện và theo mệnh số mà bị đưa đi đâu đó lên cõi trời.

Verse 10

ततो विनष्टं तुरगं विचिन्वन्तो महीतले / प्रालभन्त न ते क्वापि तत्प्रवृत्तिं चिरान्नृप

Rồi họ tìm kiếm con tuấn mã đã mất khắp mặt đất; tâu bệ hạ, dẫu đã lâu vẫn chẳng thấy dấu vết nào của nó.

Verse 11

ततो ऽवनेरधस्ते ऽश्वं विचेतुं कृतनिश्चयाः / सागरास्ते समारभ्य प्रचख्नुर्वसुधातलम्

Bấy giờ họ quyết tìm ngựa ở dưới lòng đất; các con của Sagara bắt đầu đào xới mặt địa cầu.

Verse 12

खनन्तो वसुधा मश्वं पाताले ददृशुर्नृप / समीपे तस्य योगीन्द्रं कपिलं चमहामुनिम्

Đào sâu mãi, tâu bệ hạ, họ thấy con ngựa ấy ở cõi Pātāla; gần đó là bậc Yogīndra, đại thánh Kapila.

Verse 13

तं दृष्ट्वा पापकर्माणस्ते सर्वे कालचोदिताः / कपिलं कोपयामासुरश्वहर्त्तायमित्यलम्

Thấy ngài, bọn người tạo ác nghiệp bị thời vận xui khiến liền kêu: “Chính hắn là kẻ cướp ngựa!”, rồi tìm cách chọc giận hiền thánh Kapila.

Verse 14

ततस्तत्क्रोधसंभूतनेत्राग्नेर्दहतो दिशः / इन्धनीभूतदेहास्ते पुत्राः संक्षयमागताः

Rồi ngọn lửa từ mắt sinh bởi cơn phẫn nộ thiêu đốt khắp các phương; những người con ấy, thân như củi đốt, đã bị diệt vong.

Verse 15

क्रूराः पापसमाचाराः सर्वलोकोपरोधकाः / यतस्ते तेन राजेन्द्र न शोकं कर्तुमर्हसि

Họ tàn bạo, sống theo điều ác và là chướng ngại cho muôn loài; vì thế, hỡi Rajendra, ngài không nên sầu thương vì họ.

Verse 16

स त्वं धैर्यधनो भूत्वा भवित व्यतयात्मनः / नष्टं मृतमतीतं च नानुशोचन्ति पण्डिताः

Ngài hãy lấy sự kiên định làm của báu và chấp nhận điều tất yếu; điều đã mất, đã chết và đã qua, bậc hiền trí không than khóc.

Verse 17

तस्मात्पौत्रमिमं बालमंशुमन्तं महामतिम् / तुरगानयनार्थाय नियुङ्क्ष्व नृपसत्तम

Vì vậy, hỡi bậc vương giả tối thượng, hãy sai đứa cháu nhỏ này—Aṁśumān, người có đại trí—đi đem ngựa về.

Verse 18

इत्यक्त्वा राजशार्दूलं सदस्यर्त्विक्समन्वितम् / क्षणेन पश्यतां तेषां नारदो ऽन्तर्दधे मुनिः

Nói xong với vị vua như hổ, giữa các bô lão và các tư tế ṛtvik, ngay trước mắt họ, chỉ trong khoảnh khắc, hiền giả Nārada đã ẩn mất.

Verse 19

तच्छ्रत्वा वचन तस्य नारदस्य नृपोत्तमः / दुःखशोकपरातात्मा दध्यौ चिरमुदारधीः

Nghe lời của Narada, vị minh quân ấy lòng chìm trong sầu khổ; với trí tuệ cao cả, ngài trầm tư thiền quán thật lâu.

Verse 20

तं ध्यानयुक्तं सदसि समासीनमवाङ्मुखम् / वसिष्ठः प्राह राजानं सांत्वयन्देशकालवित्

Thấy nhà vua ngồi trong triều, nhập định và cúi mặt, hiền triết Vasiṣṭha am tường thời thế liền cất lời an ủi.

Verse 21

किमिदं धैर्यसाराणामवकाशं भवदृशाम् / लभते हृदि चेच्छोकः प्राप्तं धीर तया फलम्

Hỡi bậc kiên định! Sao nỗi sầu lại có chỗ trong tim người như ngài, cốt tủy của nghị lực? Xin nói, từ đó ngài được lợi ích gì?

Verse 22

दौर्मनस्यं शिथिलयन्सर्वं दिष्टवशानुगम् / मन्वानो ऽनन्तरं कृत्यं कर्तुमर्हस्यसंशयम्

Hãy buông lỏng nỗi u uất; nghĩ rằng mọi sự đều theo mệnh số, rồi hãy làm trọn việc kế tiếp, không chút nghi ngờ.

Verse 23

वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु राजा कार्यार्थतत्त्ववित् / धृतिं सत्त्वं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत

Nghe Vasiṣṭha nói vậy, nhà vua am tường đạo lý của việc và nghĩa liền nương vào nghị lực và dũng khí, đáp: “Đúng như thế.”

Verse 24

अंशुमन्तं समाहूय पौत्रं विनयशालिनम् / ब्रह्मक्षत्त्रसभामध्ये शनैरिदमभाषत

Gọi Aṃśumant, người cháu hiền hòa lễ độ, giữa hội chúng Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ, ông chậm rãi nói lời này.

Verse 25

ब्रह्मदण्डहताः सर्वे पितरस्तव पुत्रक / पतिताः पापकर्माणो निरये शाश्वतीः समाः

Hỡi con, mọi tổ tiên của con đều bị trừng phạt bởi trượng hình của Phạm Thiên; vì nghiệp ác mà sa đọa, chịu ở địa ngục qua những năm tháng vĩnh viễn.

Verse 26

त्वमेव संततिर्मह्यं राज्यस्यास्य च रक्षिता / त्वदायत्तमशेषं मे श्रेयो ऽमुत्र परत्र च

Chỉ con là dòng dõi của ta và là người hộ trì vương quốc này; mọi điều lành của ta, ở đời này và đời sau, đều nương tựa nơi con.

Verse 27

स त्वं गच्छ ममादेशात्पाताले कपिलान्तिकम् / तुरगानयनार्थाय यत्नेन महातान्वितः

Vậy con hãy theo lệnh ta xuống Pātāla, đến gần hiền triết Kapila; để đem ngựa về, hãy dốc sức với nghị lực lớn lao.

Verse 28

तं प्रार्थयित्वा विधिवत्प्रसाद्य च विशेषतः / आदाय तुरगं वत्स शीघ्रमागन्तुमर्हसि

Hãy cầu thỉnh ngài đúng nghi lễ và làm cho ngài đặc biệt hoan hỷ; hỡi con, hãy mang ngựa ấy và mau chóng trở về.

Verse 29

जैमिनिरुवाच एवमुक्तोंऽशुमांस्तेन प्रणम्य पितरं पितुः / तथेत्युक्त्वा महाबुद्धिः प्रययौ कपिलान्तिकम्

Jaimini nói—nghe vậy, Aṃśumān đảnh lễ ông nội (cha của cha mình). Rồi nói: “Đúng như thế,” và với trí tuệ lớn, chàng đi đến gần hiền giả Kapila.

Verse 30

तमुपागम्य विधिवन्नमस्कृत्य यथामति / प्रश्रयावनतो भूत्वा शनैरिदमुवाच ह

Chàng đến gần, đảnh lễ đúng nghi thức theo khả năng mình. Với lòng cung kính cúi mình, chàng từ tốn nói như sau.

Verse 31

प्रसीद विप्रशार्दूल त्वामहं शरणं गतः / कोपं च संहर क्षिप्रं लोकप्रक्षयकारकम्

Hỡi bậc tối thượng giữa các Bà-la-môn! Xin nguôi lòng, con đến nương tựa nơi Ngài. Xin mau dập tắt cơn phẫn nộ có thể diệt vong thế gian.

Verse 32

त्वयि क्रुद्धे जगत्सर्वं प्रणाशमुपयास्यति / प्रशान्तिमुपयाह्याशुलोकाः संतु गतव्यथाः

Nếu Ngài nổi giận, toàn thể thế gian sẽ đi đến diệt vong. Xin mau trở về sự tịch tĩnh, để muôn loài được hết khổ đau.

Verse 33

प्रसन्नो ऽस्मान्महाभाग पश्य सौम्येन चक्षुषा / ये त्वत्क्रोधाग्निनिर्दग्धास्तत्संततिमवेहि माम्

Hỡi bậc đại phúc! Xin hoan hỷ nhìn chúng con bằng ánh mắt hiền hòa. Xin biết cho: con là hậu duệ của những người đã bị lửa giận của Ngài thiêu đốt.

Verse 34

नाम्नांशुमन्तं नप्तारं सगरस्य महीपतेः / सो ऽहं तस्य नियोगेन त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षया

Ta là Aṃśumanta, cháu của vua Sagara; theo lệnh người, ta đến cầu mong ân phúc của ngài.

Verse 35

प्राप्तो दास्यसि चेद्ब्रह्मंस्तुरगानयनाय च / जैमिनिरुवाच इति तद्वचनं श्रुत्वा योगीन्द्रप्रवरो मुनिः

Hỡi bậc Brahmin, ta đã đến; nếu ngài ban cho để đem ngựa trở về. Jaimini nói—nghe lời ấy, vị hiền triết tối thắng giữa các yogi…

Verse 36

अंशुमन्तं समालोक्य प्रसन्न इदमब्रवीत् / स्वागतं भवतो वत्स दिष्ट्या च त्वमिहागतः

Nhìn Aṃśumanta, ngài hoan hỷ nói: “Chào mừng con, hỡi đứa trẻ; thật hữu phúc khi con đến đây.”

Verse 37

गच्छ शीघ्रं हयश्चायं नीयतां सगरान्तिकम् / अधिक्षिप्तो ऽस्य यज्ञो ऽपि प्रागतः संप्रवर्त्तताम्

Hãy đi mau; đem con ngựa này về bên vua Sagara. Lễ tế của người đã bị ngăn trở; nay xin cho được khởi lại và tiếp tục viên mãn.

Verse 38

व्रियतां च वरो मत्तस्त्वया यस्ते मनोगतः / दास्ये सुदुर्लभमपि त्वद्भक्तिपरितोषितः

Hãy chọn từ ta điều phúc lành con hằng ấp ủ; vì hài lòng trước lòng sùng kính của con, ta sẽ ban cả điều cực kỳ khó được.

Verse 39

एषां तु संप्रमाशं हि गत्वा वद पितामहम् / पापानां मरणं त्वेषां न च शोचितुमर्हसि

Hãy đến thưa với Pitāmaha về kết cục của họ; họ là kẻ tạo ác nghiệp, nên ngươi không đáng than khóc trước cái chết của họ.

Verse 40

ततः प्रणाम्य चोगीन्द्रमंशुमानिदमब्रवीत् / वरं ददासि चेन्मह्यं वरये त्वां महामुने

Bấy giờ Aṃśumān đảnh lễ bậc Yogīndra rồi thưa: “Bạch Đại Thánh giả, nếu ngài ban ân huệ cho con, con xin được cầu một ân huệ từ ngài.”

Verse 41

वरमर्हामि चेत्त्वत्तः प्रसन्नो दातुमर्हसि / त्वद्रोषपावकप्लुष्टाः पितरो ये ममाखिलाः

Nếu con xứng đáng nhận ân huệ từ ngài và ngài hoan hỷ ban cho, thì toàn thể tổ tiên của con, những vị đã bị lửa giận của ngài thiêu đốt—

Verse 42

संप्रयास्यन्ति ते ब्रह्मन्निरयं शास्वतीः समाः / ब्रह्मदण्डहतानां तु न हि पिण्डोदकक्रियाः

Bạch Brahman, họ sẽ sa vào địa ngục trong những năm tháng vĩnh cửu; kẻ bị Brahmadaṇḍa đánh chết thì không có lễ piṇḍa và udaka cúng tế.

Verse 43

पिण्डोदकविहीनानामिह लोके महामुने / विद्यते पितृसालोक्यं न खलु श्रुतिचोदितम्

Bạch Mahāmune, ở đời này kẻ thiếu lễ piṇḍa và udaka thì không được đồng cư trong cõi Tổ tiên (Pitṛloka); điều ấy cũng chẳng do Śruti truyền dạy.

Verse 44

अक्षयः स्वर्गवासो ऽस्तु तेषां तु त्वत्प्रसादतः / वरेणानेन भगवन्कृतकृत्यो भावाम्यहम्

Nhờ ân sủng của Ngài, xin cho họ được an trú cõi trời bất hoại. Ôi Bhagavan, với ân ban này, con đã viên mãn điều cần làm.

Verse 45

तत्प्रसीद त्वमेवैषां स्वर्गतेर्वद कारणम् / येनोद्धारणमेतेषां वह्नेः कोपस्य वै भवेत्

Vậy xin Ngài hoan hỷ; chính Ngài hãy nói nguyên do để họ đạt được thiên giới, hầu có thể cứu họ khỏi cơn thịnh nộ của lửa.

Verse 46

ततस्तमाह योगीन्द्रःसुप्रसन्नेन चेतसा / निरयोद्धारणं तेषां त्वया वत्स न शक्यते

Bấy giờ vị Yogīndra với tâm hoan hỷ nói: “Này con, việc cứu họ khỏi địa ngục không thể do con làm được.”

Verse 47

तैश्चापि नरके तावद्वस्तव्यं पापकर्मभिः / कालः प्रतीक्ष्यतां तावद्यावत्त्वत्पौत्रसंभवः

Do nghiệp ác, họ phải ở địa ngục cho đến bấy lâu. Hãy chờ đợi thời gian ấy, cho đến khi cháu của con ra đời.

Verse 48

कालान्ते भविता वत्स पौत्रस्तव महामतिः / राजा भगीरथो नाम सर्वधर्मार्थतत्त्ववित्

Vào cuối thời kỳ ấy, này con, cháu của con—bậc đại trí—sẽ ra đời: vua mang tên Bhagiratha, người thấu triệt mọi chân lý về dharma và artha.

Verse 49

स तु यत्नेन महता पितृगौरवयन्त्रितः / आनेष्यति दिवो गङ्गां तपस्तप्त्वा महाद्ध्रुवम्

Người ấy sẽ nỗ lực lớn lao, vì lòng tôn kính tổ tiên mà bị thôi thúc, tu khổ hạnh vĩ đại và rước sông Hằng từ cõi trời xuống.

Verse 50

तदंभसा पावितेषु तेषां गात्रास्थिभस्मसु / प्राप्नुवन्ति गतिं स्वर्गे भवतः पितरो ऽखिलाः

Nhờ dòng nước ấy tẩy tịnh thân thể, xương và tro cốt của họ, tất cả tổ tiên của ngươi đều đạt được con đường lên cõi trời.

Verse 51

तथेति तस्या माहात्म्यं गङ्गाया नृपनन्दन / भागीरथीति लोके ऽस्मिन्सा विख्यातिमुपैष्यति

Đúng vậy; hỡi con vua, đó là uy đức của sông Hằng: trong thế gian này nàng sẽ nổi danh với tên “Bhāgīrathī”.

Verse 52

यत्तोयप्लावितेष्वस्थिभस्मलोमनखेष्वपि / निरयादपि संयाति देही स्वर्लोकमक्षयम्

Dù chỉ xương, tro, lông tóc hay móng tay được thấm nước ấy, hữu tình cũng thoát khỏi địa ngục và đạt cõi trời bất hoại.

Verse 53

तस्मात्त्वं गच्छ भद्रं ते नशोकं कर्त्तुमर्हसि / पितामहाय चैवैनमश्वं संप्रतिपादय

Vì thế, hãy đi, cầu phúc lành đến với ngươi; ngươi không nên sầu muộn. Và hãy dâng con ngựa này lên cho tổ phụ nữa.

Verse 54

जैमिनिरुवाच ततः प्रणम्य तं भक्त्या तथेत्युक्त्वा महामतिः / ययौ तेनाभ्यनुज्ञातः साकेतनगरं प्रति

Jaimini nói: rồi bậc đại trí ấy cúi lạy với lòng sùng kính, thưa “xin vâng”, được ngài cho phép và lên đường về thành Saketa.

Verse 55

सगरं स समासाद्य तं प्रणम्य यथाक्रमम् / न्यवेदयच्च वृत्तान्तं मुनेस्तेषां तथान्मनः

Ông đến gặp Sagara, cúi lạy theo đúng nghi lễ, rồi trình bày tường tận sự việc của vị hiền triết và của mọi người, cùng tâm ý của họ.

Verse 56

प्रददौतुरगं चापि समानीतं प्रयत्नतः / अतः परमनुष्ठेयमब्रवीत्किं मयेति च

Ông cũng dâng con ngựa đã đem về bằng bao công sức. Rồi thưa: “Từ đây cần thực hành nghi lễ gì nữa? Con phải làm gì?”