Adhyaya 53

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धातपादे सगरवरिते ऽश्वमोचनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५२// जैमिनिरुवाच तेषु तत्र निविष्टेषु वासवेन प्रचोदितः / जहारं तुरगं वायुस्तत्क्षणेन रसातलम्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do thần Vāyu thuyết, trong Sagara-carita có chương thứ 52 mang tên “Aśvamocana”. Jaimini nói: khi họ đang ngồi ở đó, Vāyu bị Vāsava (Indra) thúc giục liền tức khắc cướp con ngựa và đem xuống Rasātala.

Verse 2

अदृष्टमश्वं तैः सर्वैरपहृत्य सदागतिः / अनयत्तत्पथा राजन्कपिलस्यान्तिकं मुनेः

Con ngựa biến mất khỏi mắt mọi người; Vāyu vốn luôn nhanh như gió đã đoạt lấy nó, rồi, hỡi bậc vương giả, theo chính con đường ấy đem đến gần hiền thánh Kapila.

Verse 3

ततः समाकुलाः सर्वे विनष्टे ऽश्वे नृपात्मजाः / परीत्य वसुधां सर्वां प्रमार्गन्तस्तुरगमम्

Rồi khi con ngựa biến mất, các vương tử đều rối bời; họ đi khắp cõi đất, vòng quanh mọi phương, để dò tìm con tuấn mã ấy.

Verse 4

विचित्य पृथिवीं ते तु स पुराचलकाननाम् / अपश्यन्तो यज्ञपशुं दुःखं महदवाप्नुवन्

Họ lục soát khắp mặt đất, cả thành quách, núi non và rừng thẳm; nhưng không thấy con vật tế lễ của yajña, họ chìm trong nỗi khổ lớn lao.

Verse 5

ततो ऽयोध्यां समासाद्य ऋषिभिः परिवारिताम् / दृष्ट्वा प्रणम्य पितरं तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

Rồi họ trở về Ayodhyā, nơi có các hiền thánh vây quanh; thấy phụ vương, họ cúi lạy và kính cẩn tâu trình toàn bộ sự việc.

Verse 6

परीत्य पृथ्वीमस्माभिर्निविष्टे वरुणालये / रक्ष्यमाणो ऽपि पश्यद्भिः केनापि तुरगो हृतः

Chúng ta đã đi khắp cõi đất rồi an trú tại điện Varuṇa; vậy mà ngay trước mắt, dù được canh giữ, con tuấn mã vẫn bị kẻ nào đó cướp mất.

Verse 7

इत्युक्तस्तै रुषाविष्टस्तानुवाच नृपोत्तमः / प्रयास्यध्वमधर्मिष्ठाः सर्वे ऽनावृत्तये पुनः

Nghe vậy, vị minh vương nổi giận và nói với họ: “Hỡi kẻ bất nghĩa, tất cả các ngươi hãy lên đường, chớ quay lại nữa.”

Verse 8

कथं भवद्भिर्जीवद्भिर्विनष्टो वै दरात्मभिः / तुरगेण विना सत्यं नेहाग मनमस्ति वः

Các ngươi còn sống mà, hỡi kẻ lòng hèn, sao lại để nó mất? Ta nói thật: không có tuấn mã ấy, các ngươi chớ hòng trở lại đây.

Verse 9

ततः समेत्य तस्मात्ते सप्रयाताः परस्परम् / ऊचुर्न दृश्यते ऽद्यापि तुरगः किं प्रकुमह

Rồi họ từ đó trở về, tụ họp lại và nói với nhau: “Đến nay vẫn chẳng thấy tuấn mã; vậy chúng ta phải làm sao?”

Verse 10

वसुधा विचितास्माभिः सशैलवनकानना / न चापि दृश्यते वाजी तद्वार्त्तापि न कुत्रचित्

Chúng ta đã lục soát khắp cõi đất, cả núi non, rừng thẳm, sơn lâm; nhưng tuấn mã chẳng thấy, tin tức về nó cũng không nơi nào có.

Verse 11

तस्मादब्धेः समारभ्य पातालावधि मेदिनीम् / विभज्य रवात्वा पातालं विविशाम तुरङ्गमम्

Bấy giờ họ chia cắt mặt đất từ biển cả đến tận ranh giới Pātāla, rồi bước vào Pātāla để tìm con ngựa thiêng ấy.

Verse 12

इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः

Đã quyết như vậy, họ với ý chí cứng rắn bắt đầu đào bới đất từ bờ biển, lan ra khắp mọi phía.

Verse 13

तैः खन्यमाना वसुधा ररास भृशविह्वला / चुक्रुशुश्चापि भूतानि दृष्ट्वा तेषां विचेष्टितम्

Khi họ đào bới, đất mẹ rên xiết trong cơn bàng hoàng; muôn loài cũng kêu khóc khi thấy hành vi ấy.

Verse 14

ततस्ते भारतं खण्डं खात्वा संक्षिब्य भूतले / भूमेर्योजनसाहस्रं योजयामासुरंबुधौ

Rồi họ đào bới Bhārata-khaṇḍa, nhổ bật khỏi mặt đất, và ném xuống biển phần đất dài một nghìn yojana.

Verse 15

आपातालतलं ते तु खनन्तो मेदिनीतलम् / चरन्तमश्वं पाताले ददृशुर्नृपनन्दनाः

Những hoàng tử ấy đào bới đến tận đáy Pātāla, và đã thấy con ngựa đang rong ruổi trong Pātāla.

Verse 16

संप्रहृष्टास्ततः सर्वे समेत्य च समन्ततः / संतोषाज्जहसुः केचिन्ननृतुश्च मुदान्विताः

Bấy giờ mọi người từ bốn phía tụ hội, hoan hỷ tột bậc; vì mãn nguyện, có kẻ cười vang, có kẻ múa nhảy trong niềm vui.

Verse 17

ददृशुश्च महात्मानं कपिलं दीप्ततेजसम् / वृद्धं पद्मासनासीनं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

Họ trông thấy Đại Thánh Kapila, rực sáng oai quang; bậc lão giả ngồi kiết già (padmāsana), mắt an trú nơi chóp mũi.

Verse 18

ऋज्वायतशिरोग्रीवं पुरोविष्टब्धवक्षसम् / स्वतेजसाभिसरता परिबूर्णेन सर्वतः

Đầu và cổ thẳng dài, lồng ngực vững hướng về trước; hào quang tự thân tràn đầy khắp mọi phương, lan tỏa rực rỡ.

Verse 19

प्रकाश्यमानं परितो निवातस्थप्रदीपवत् / स्वान्तप्रकाशिताशेषविज्ञानमयविग्रहम्

Ngài tỏa sáng khắp quanh như ngọn đèn nơi không gió; thân tướng là khối trí-giác trọn vẹn, được soi rạng từ nội tâm.

Verse 20

समाधिगतचित्तन्तु निभृतांभोधिसन्निभम् / आरूढयोगं विधिवद्ध्येयसंलीनमानसम्

Tâm ngài an trú trong tam-muội, như biển lặng; ngài đã lên đỉnh yoga, và đúng pháp, ý thức hòa tan vào đối tượng thiền quán.

Verse 21

च्दृदद्यत्दद्वड्ढ द्यदृ डद्धठ्ठण्थ्र्ठ्ठदड्डठ्ठ-थ्र्ठ्ठड्डण्न्र्ठ्ठडण्ठ्ठग्ठ्ठ योगीन्द्रप्रवरं शान्तं ज्वालामाल मिवानलम् / विलोक्य तत्र तिष्ठन्तं विमृशन्तः परस्परम्

Thấy vị hiền triết bậc nhất trong hàng yogi, an tịnh, rực sáng như ngọn lửa mang vòng hào quang, đứng tại đó, họ liền bàn bạc với nhau.

Verse 22

मुहूर्त्तमिव ते राजन्साध्वसं परमं गताः / ततो ऽयमश्वहर्त्तेति सागरा कालचोदिताः

Tâu Đại vương, trong chốc lát họ rơi vào nỗi kinh hãi tột cùng; rồi bị Thời gian thúc đẩy, họ nói: “Chính hắn là kẻ cướp ngựa.”

Verse 23

परिवव्रुर्दुरात्मानः कपिलं मुनिसत्तमम् / ततस्तं परिवार्योचुश्वोरो ऽयं नात्र संशयः

Những kẻ tâm địa xấu xa vây quanh Kapila, bậc thánh hiền tối thượng; rồi bao bọc ông và nói: “Hắn là kẻ trộm, không còn nghi ngờ.”

Verse 24

अश्वहर्त्ता ततो ऽह्येष वध्यो ऽस्माभिर्दुराशयः / तं प्राकृतवदासीनं ते सर्वे हतवुद्धयः

“Chính hắn là kẻ cướp ngựa; kẻ lòng dạ xấu xa này phải bị chúng ta giết.” Nói vậy, bọn người ngu muội ấy nhìn vị hiền triết đang ngồi điềm nhiên như kẻ thường.

Verse 25

आसन्नमरणाश्चक्रुर्धर्षितं मुनिमञ्जसा / जैमिनिरुवाच ततो मुनिरदीनात्मा ध्यानभङ्गप्रधर्षितः

Họ lập tức xông đến hành hạ vị hiền triết, khiến ông gần kề cái chết. Jaimini nói: bấy giờ, tuy bị quấy nhiễu bởi sự đứt đoạn thiền định, vị thánh nhân vẫn không nao núng (cất lời).

Verse 26

क्रोधेन महताऽविष्टश्चुक्षुभे कपिलस्तदा / प्रचचाल दुराधर्षो धर्षितस्तैर् दुरात्मभिः

Bị cơn phẫn nộ lớn bao trùm, Kapila khi ấy cuộn dậy; bị bọn ác tâm xúc phạm, ngay cả bậc khó khuất phục cũng chao đảo.

Verse 27

व्यजृंभत च कल्पान्ते मरुद्भिरिव चानलः / तस्य चार्णवगंभीराद्वपुषः कोपपावकः

Ngài bùng nở như ngọn lửa cuối kiếp được gió thổi; từ thân thể sâu thẳm như đại dương, hỏa diệm của cơn giận hiện ra.

Verse 28

दिधक्षुरिव पातालांल्लोकान्सांकर्षणो ऽनलः / शुशुभे धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः

Như ngọn lửa Sankarshana muốn thiêu rụi các cõi Patala; được thắp bùng bởi chạm khẽ của cơn giận do bị xúc phạm, ngài rực sáng.

Verse 29

उन्मीलयत्तदा नेत्रे वह्निचक्रसमद्युतिः / तदाक्षिणी क्षणं राजन्राजेतां सुभृशारुणे

Rực sáng như bánh xe lửa, ngài khi ấy mở mắt; tâu bệ hạ, đôi mắt ấy trong khoảnh khắc đỏ thắm rực rỡ.

Verse 30

पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्

Tựa như đôi núi Pushpavanta hiện lên trong hoàng hôn phương đông giữa trời; dẫu vậy, với đôi mắt ngước lên ấy, ngài vẫn nhìn thấy các hoàng tử.

Verse 31

अवैक्षत च गंभीरः कृतान्तः कालपर्यये / क्रुद्धस्य तस्यनेत्राभ्यां सहसा पावकार्चिषः

Khi thời cuộc chuyển vần, Kṛtānta trầm mặc nổi giận mà nhìn; từ đôi mắt ấy bỗng phóng ra những tia lửa của thần hỏa.

Verse 32

निश्चेरुरभिलोदिक्षु कालाग्नेरिव संतताः / सधूमकवलोदग्राः स्फुलिङ्गौघमुचो मुहुः

Những ngọn lửa ấy tuôn ra khắp các phương như dòng hỏa kiếp liên miên; kèm từng cuộn khói, chúng liên tiếp phóng ra vô số tia than hồng.

Verse 33

मुनिक्रोधानलज्वालाः समन्ताव्द्यानशुर्दिशः / व्यालोदरौग्रकुहरा ज्वाला स्तन्नेत्रनिर्गताः

Lửa giận của bậc Muni bùng lên thiêu đốt bốn phương; những ngọn lửa có hốc sâu dữ dằn như bụng rắn ấy tuôn ra từ đôi mắt người.

Verse 34

विरेजुर्निभृतांभोधेर्वडवाग्नेरिवार्चिषः / क्रोधाग्निः सुमहाराज ज्वालावव्याप्तदिगन्तरः

Hỡi bậc đại vương, chúng rực sáng như Vaḍavāgni trong biển lặng; ngọn lửa phẫn nộ với muôn trùng ngọn cháy đã phủ kín mọi chân trời phương hướng.

Verse 35

दग्धांश्चकार तान्सर्वानावृण्वानो नभस्तलम्

Phủ kín cả tầng trời, Người đã thiêu đốt tất thảy bọn họ thành tro tàn.

Verse 36

सशब्दमुद्भ्रान्तमरुत्प्रकोपविवर्त्तमानानलधूमजालैः / महीरजोभिश्च नितान्तमुद्धतैः समावृतं लोक मभूद्भृशातुरम्

Giữa tiếng ầm vang, do cơn cuồng nộ của gió dữ, những lưới lửa và khói xoáy cuộn; cùng bụi đất tung mù mịt, toàn cõi thế gian bị che phủ và trở nên vô cùng bấn loạn.

Verse 37

ततः स वह्निर्विलिखन्निवाभितः समीरवेगाभिहताभिरंबरम् / शिखाभिरुर्वीशसुतानशेषतो ददाह सद्यः सुर विद्विषस्तान्

Rồi ngọn lửa ấy như cào xé bầu trời bốn phía; bằng những ngọn lửa bị sức gió quật mạnh, nó thiêu rụi ngay lập tức, không còn sót, các con của Urvīśa—những kẻ thù nghịch chư thiên.

Verse 38

मिषतः सर्वलोकस्य क्तोधाग्निस्तमृते हयम् / सागरांस्तानशेषेण भस्मसादकरोत्स तान्

Ngay trước mắt toàn thể thế gian, trừ con ngựa ấy, ngọn lửa của cơn thịnh nộ đã thiêu các con của Sagara thành tro bụi, không còn sót lại.

Verse 39

एवं क्रोधाग्निना तेन सागराः पापचेतसः / जज्वलुः सहसा दावे तरवो नीरसा इव

Thế là, bởi ngọn lửa của cơn thịnh nộ ấy, các con của Sagara với tâm địa tội lỗi bỗng bùng cháy, như những cây khô cạn nhựa trong trận hỏa hoạn rừng sâu.

Verse 40

दृष्ट्वा तेषां तु निधनं सागराणान्दुरात्मनाम् / अन्योन्यमबुवन्देवा विस्मिता ऋषिभिः सह

Thấy sự diệt vong của các con Sagara đầy tà tâm ấy, chư thiên cùng các ṛṣi kinh ngạc, rồi nói với nhau.

Verse 41

अहोदारुणपापानां विपाको न चिरायितः / दुरन्तः खलु लोके ऽस्मिन्नराणामसदात्मनाम्

Than ôi, quả báo của tội ác ghê gớm chẳng đến chậm; trong đời này, kết cục của kẻ tâm bất thiện thật là tai ương khó lường.

Verse 42

यदि मे पर्वताकारा नृशंसाः क्रूरवुद्धयः / युगपद्विलयं प्राप्ताः सहसैव तृणाग्निवत्

Nếu những kẻ to lớn như núi, tàn nhẫn và ác tâm ấy cùng lúc tiêu vong, đột ngột như lửa bén vào cỏ khô.

Verse 43

उद्वेजनीया भूतानां सद्भिरत्यन्तगर्हिताः / आजीवान्तमिमे हर्तु दिष्ट्या संक्षयमागताः

Chúng là nỗi kinh hãi của muôn loài, bị bậc hiền thiện chê trách tột cùng; những kẻ cướp mất an lạc suốt đời ấy, nhờ số mệnh, đã đi đến diệt vong.

Verse 44

परोपतापि नितरां सर्वलोकजुगुप्सितम् / इह कृत्वाशुभं कर्म कःपुमान्विन्दते सुखम्

Kẻ làm khổ người khác, bị mọi cõi đời ghê tởm—ở đây làm nghiệp bất thiện thì người nào có thể được an lạc?

Verse 45

विक्रोश्य सर्वभूतानि संप्रयाताः स्वकर्मभिः / ब्रह्मदण्डहताः पापा निरयं शाश्वतीः समाः

Khiến muôn loài kêu khóc, chúng bị chính nghiệp lực cuốn đi; bọn tội nhân bị Trượng phạt của Phạm Thiên đánh trúng đã rơi vào địa ngục suốt những năm tháng vĩnh cửu.

Verse 46

तस्मात्सदैव कर्त्तव्यं कर्म पुंसां मनीपिणाम् / दुरतश्च परित्याज्यमितरल्लोकनिन्दितम्

Vì vậy, bậc trí giả phải luôn làm thiện nghiệp; mọi điều khác bị thế gian chê trách thì nên tránh xa và từ bỏ.

Verse 47

कर्त्तव्यः श्रेयसे यत्नो यावज्जीवं विजानता / नाचरेत्कस्यचिद्द्रोहमनित्यं जीवनं यतः

Người biết rằng suốt đời phải nỗ lực vì điều thiện tối thượng thì hãy nỗ lực; vì đời sống vô thường nên chớ phản bội hay hại ai.

Verse 48

अनित्यो ऽयं सदा देहःसपदश्चातिचञ्चलाः / संसारश्चातिनिस्सारस्तत्कथं विश्वसेद्बुधः

Thân này luôn vô thường, bước chân cũng hết sức chao đảo; luân hồi lại quá đỗi rỗng không—bậc trí sao có thể đặt niềm tin?

Verse 49

एवं सुरमुनीन्द्रेषु कथयत्सु परस्परम् / मुनिक्रोधेन्धनीभूता विनेशुः सगरात्मजाः

Khi các chư thiên và các bậc đại hiền triết đối thoại như vậy, các con của Sagara—làm mồi cho cơn thịnh nộ của vị ẩn sĩ—đã bị diệt vong.

Verse 50

निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः

Thân họ bỗng chốc bị thiêu rụi thành tro; tro phủ kín mặt đất, và các con của Sagara do nghiệp riêng liền rơi vào địa ngục ngay tức khắc.

Verse 51

सागरांस्तानशेषेण दग्धवातत्क्रोधजो ऽनलः / क्षणेन लोकानखिलानुद्यतो दग्धुमञ्जसा

Ngọn lửa sinh từ cơn phẫn nộ ấy đã thiêu rụi mọi đại dương không còn sót, và trong khoảnh khắc sẵn sàng đốt cháy toàn thể các cõi một cách dễ dàng.

Verse 52

भयभीतास्ततो देवाः समेत्य दिवि संस्थिताः / तुष्टुवुस्ते महात्मानं क्रोधाग्निशमनार्थिनः

Bấy giờ các chư thiên run sợ tụ hội nơi cõi trời, ca tụng bậc Đại Hồn, mong ngọn lửa phẫn nộ được dập tắt.