Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 36
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
स गत्वा पर्वत वरं महेन्द्रमरिकर्षणः / कृत्वाऽश्रमपदं तस्मिंस्तपस्तेपे सुदुश्चरम्
Transliteration
sa gatvā parvata varaṃ mahendramarikarṣaṇaḥ / kṛtvā'śramapadaṃ tasmiṃstapastepe suduścaram
Translation
Người khuất phục kẻ thù ấy đã đến núi tối thượng Mahendra. Tại đó, lập chốn ẩn tu và thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
गत्वाhaving gone
गत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
पर्वत-वरम्the excellent mountain
पर्वत-वरम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रेष्ठः पर्वतः)
महेन्द्रम्(Mount) Mahendra
महेन्द्रम्:
कर्म (Karma/Apposition to destination)
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पर्वतनाम
अरि-कर्षणःenemy-subduer
अरि-कर्षणः:
कर्ता (Karta/Subject; उपाधि)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + कर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अरिणां कर्षणः = शत्रुहन्ता)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
आश्रम-पदम्a hermitage-site
आश्रम-पदम्:
कर्म (Karma/Object of ‘kṛtvā’)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आश्रमस्य पदम् = आश्रमस्थानम्)
तस्मिन्there/in that (place)
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
तपःausterity
तपः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मरूपेण (object of ‘tepe’)
तेपेhe performed (austerity)
तेपे:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सु-दुश्चरम्very difficult (to perform)
सु-दुश्चरम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुश्चर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययीभाव (सु + दुश्चर = अत्यन्तं दुश्चरम्) विशेषणं ‘तपः’