Shloka 12
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
शिखायां च क्रमाद्भित्त्वा तस्तंभ भृश मातुरम् / स चैवं पीडीतो रामः पुष्कराक्षेण संयुगे
Transliteration
śikhāyāṃ ca kramādbhittvā tastaṃbha bhṛśa māturam / sa caivaṃ pīḍīto rāmaḥ puṣkarākṣeṇa saṃyuge
Translation
Và xuyên qua búi tóc theo thứ tự, hắn làm tê liệt Rama đang vô cùng đau đớn. Như vậy, Rama đã bị Pushkaraksha hành hạ trong trận chiến.
Word by Word
śikhāyāmin/at the topknot
śikhāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśikhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
kramātin sequence / gradually
kramāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-न्यायेन; पञ्चमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (ablatival adverb: in order/gradually)
bhittvāhaving pierced
bhittvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√bhid (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formकृदन्त, क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having pierced)
tastaṃbhahe stunned/immobilized
tastaṃbha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√stambh (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
bhṛśamgreatly
bhṛśam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśa (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
māturamthe son of Mātṛ (Mātura)
māturam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (descriptive epithet)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
pīḍitaḥafflicted
pīḍitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√pīḍ (धातु) + क्त (past passive participle)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (PPP), प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; कर्मणि प्रयोगार्थक (having been afflicted)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
puṣkarākṣeṇaby Puṣkarākṣa
puṣkarākṣeṇa:
Karaṇa/Agent in passive (करण/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootpuṣkarākṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
saṃyugein battle
saṃyuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃyuga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन