Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः // २५// वशिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा ताभ्यां रामो राजन्कृताञ्जलिः / तयोरकथयत्सर्वमात्मना यदनुष्ठितम्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do Vāyu thuyết, ở tiết mở đầu thứ ba, trong truyện Arjuna, thuộc Bhārgava-carita, là chương thứ hai mươi lăm. Vasiṣṭha nói—Tâu Đại vương, khi hai vị ấy hỏi, Rāma chắp tay cung kính và thuật lại trọn vẹn mọi điều chính mình đã thực hành.

Verse 2

निदेशाद्वै कुलगुरोस्तपश्चरणमात्मनः / शंभोर्निदेशात्तीर्थानामटनं च यथाक्रमम्

Theo chỉ dạy của vị gia sư, ngài thực hành khổ hạnh của chính mình; và theo mệnh lệnh của Śambhu (Śiva), ngài lần lượt du hành đến các thánh địa tīrtha.

Verse 3

तदाज्ञयैव दैत्यनां वधं चामरकारणात् / हरप्रसादादत्रापि ह्यकृतव्रणदर्शनम्

Cũng theo mệnh lệnh ấy, vì lợi ích của chư thiên, ngài đã diệt trừ các daitya; và nhờ ân phúc của Hara (Śiva), ngay tại đây cũng không hề thấy nơi ngài dấu vết thương tích nào.

Verse 4

एतत्सर्वमशेषेण यदन्यच्चात्मना कृतम् / कथयामास तद्रामः पित्रोः संप्रीयमाणयोः

Tất cả những điều ấy, cùng mọi việc khác do chính mình làm, Rāma kể lại không sót điều nào; và song thân của ngài càng nghe càng hoan hỷ.

Verse 5

तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ

Tâu Đại vương, nghe ngài thuật lại trọn vẹn và tường tận các việc ấy, cả hai đều hân hoan, rồi lại đạt thêm niềm vui sâu thẳm trong lòng.

Verse 6

एवं पित्रोर्महाराज शुश्रूषां भृगुपुङ्गवः / प्रकुर्वंस्तद्विधेयात्मा भ्रातॄणां चाविशेषतः

Tâu Đại vương, bậc ưu tú của dòng Bhṛgu đã phụng sự cha mẹ như thế; với tâm thuận phục, ngài cũng đối đãi các huynh đệ bình đẳng, không phân biệt.

Verse 7

एतस्मिन्नेव काले तु कदाचिद्धैहयेश्वरः / इत्येष मृगयां गान्तुं चतुरङ्गबलान्वितः

Ngay trong thời ấy, có một hôm, vua Haihaya cùng đạo quân tứ binh (xe, voi, kỵ, bộ) sửa soạn lên đường đi săn.

Verse 8

संरज्यमाने गगने बन्धूककुसुमारुणैः / ताराजालद्युतिहरैः समन्तादरुणांशुभिः

Bầu trời khắp bốn phương nhuộm đỏ như hoa bandhūka; những tia hồng ấy làm lu mờ ánh sáng của muôn vì sao kết thành lưới.

Verse 9

मन्दं वीजति प्रोद्धूतकेतकीवनराजिभिः / प्राभातिके गन्धवहे कुमुदाकरसंस्पृशि

Gió sớm mang hương thơm thổi nhè nhẹ; chở theo mùi ngát từ những dải rừng ketakī tung tỏa, nó khẽ chạm các hồ sen trắng kumuda.

Verse 10

वयांसि नर्मदातीरतरुनीडाश्रयेषु च / व्याहरन्स्वाकुला वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः

Bầy chim nương trong tổ trên cây ven bờ Narmadā ríu rít hót; tiếng hót rộn ràng mà êm dịu ấy đem niềm vui cho tâm và tai.

Verse 11

नर्मदातीरतीर्थं तदवतीर्याघहारिणि / तत्तोये मुनिवृन्देषु गृणात्सुब्रह्म शाश्वतम्

Giáng xuống thánh địa bên bờ Narmadā, dòng sông trừ tội, trong làn nước ấy giữa hội các hiền triết, Ngài cất lời ca tụng Subrahma vĩnh hằng.

Verse 12

विधिवत्कृतमैत्रेषु सन्निवृत्य सरित्तटात् / आशमं प्रति गच्छत्सु मुनिमुख्येषु कर्मिषु

Sau khi cử hành nghi lễ hữu hảo đúng pháp, rời bờ sông, các bậc hiền triết tối thượng, chuyên cần trong hạnh nghiệp, tiến về đạo viện (āśrama).

Verse 13

प्रत्येकं वीरपत्नीषु व्यग्रासु गृहकर्मसु / होमार्थं मुनिकल्पाभिर्दुह्यमानासु धेनुषु

Vợ của từng vị dũng sĩ đều tất bật việc nhà; còn để cử hành lễ homa, những phụ nữ như bậc hiền sĩ đang vắt sữa các bò cái.

Verse 14

स्थाने मुनिकुमारेषु तं दोहं हि नयत्सु च / अग्निहोत्राकुले जाते सर्वभूतसुखावहे

Khi các thiếu niên hiền sĩ mang sữa đã vắt về chỗ của mình, sân lễ agnihotra trở nên rộn ràng; điều ấy đem an lạc cho muôn loài.

Verse 15

विकसत्सु सरोजेषु गायत्सु भ्रमरेषु च / वाशत्सु नीडान्निष्पत्य पतत्रिषु समन्ततः

Sen nở rộ, ong bướm ngân vang như khúc hát; khắp bốn phương, chim chóc rời tổ cất tiếng hót rộn ràng.

Verse 16

अनति व्यग्रमत्तेभतुरङ्गरथगामिनाम् / गात्राल्हादविवर्द्धन्यां वेलायां मन्दवायुना

Với làn gió nhẹ, thời khắc làm tăng niềm khoan khoái cho thân thể đã đến; bước chạy vội của voi say, ngựa và xe cũng dịu lại.

Verse 17

गच्छत्सु चाश्रमोपान्तं प्रसूनजलहारिषु / स्वाध्या यदक्षैर्बहुभिरजिनांबरधारिभिः

Khi những người mang hoa và nước tiến đến gần đạo tràng, nhiều ẩn sĩ khoác da nai chìm trong svādhyāya, tay lần chuỗi japa.

Verse 18

सम्यक् प्रयोज्यमानेषु मन्त्रेषूच्चावचेषु च / प्रैषेषूच्चार्यमाणेषु हूयमानेषु वह्निषु

Các thần chú với âm điệu cao thấp được vận dụng đúng phép; lời praiṣa được xướng lên, và lễ vật được dâng vào lửa tế.

Verse 19

यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि

Như trong rừng các nghi lễ theo mantra và tantra được trải rộng mà cử hành, cũng vậy, ánh sáng như ngọn lửa bừng cháy thiêu đốt bóng tối.

Verse 20

प्रतिहत्य दिशः सर्वा विवृण्वाने च मेदिनीम् / सवितर्युदयं याति नैशे तमसि नश्यति

Nó xua tan bóng tối khắp mọi phương, làm lộ rõ mặt đất, rồi tiến đến bình minh của Savitṛ; màn đêm liền tiêu tan.

Verse 21

तारकासु विलीनासु काष्ठासु विमलासु च / कृतमैत्रादिको राजा मृगयां हैहयेश्वरः

Khi các vì sao đã lặn và cây gỗ trở nên trong sạch, vua Haihayesvara, sau khi thực hành các bổn phận như lòng hữu ái, liền lên đường đi săn.

Verse 22

निर्ययौ नगरात्तस्मात्पुरोहितसमन्वितः / बलैः सर्वैः समुदितैः सवाजिरथकुञ्जरैः

Ngài rời khỏi thành ấy cùng vị tế sư; toàn bộ binh lực đã tụ hội, có ngựa, chiến xa và voi trận.

Verse 23

सचिवः सहितः श्रीमान् सवयोभिश्च राजभिः / महता बलभारेण नमयन्वसुधातलम्

Vị vua vinh hiển đi cùng các đại thần và những vua đồng lứa; sức nặng của đại quân khiến mặt đất như phải cúi xuống.

Verse 24

नादयन्रथघोषेण ककुभः सर्वतो नृपः / स्वबलौघपदक्षेपप्रक्षुण्णावनिरेणुभिः

Nhà vua làm vang rền bốn phương bằng tiếng chiến xa; bụi đất bị giẫm tung bởi đoàn quân của ngài phủ mờ mặt đất.

Verse 25

ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः

Ngài tiến đi, như thể che phủ bầu trời vốn dày đặc hàng trăm vimāna; rồi cùng các đạo quân hùng hậu bước vào khu rừng ghê rợn trên sườn núi Vindhya.

Verse 26

भृशं विलोलया मास समन्ताद्राजसत्तमः / परिवार्य वनं तत्तु स राजा निजसैनिकैः

Vị vua xuất chúng đó đã bao vây khu rừng bằng binh lính của mình và khuấy động nó dữ dội từ mọi phía.

Verse 27

मृगान्नानाविधान्हिंस्रान्निजघान शितैः शरैः / आकर्णकृष्टकोदण्डयोधमुक्तैः शितेषुभिः

Ngài đã giết nhiều loại thú dữ khác nhau bằng những mũi tên sắc bén được bắn ra bởi các chiến binh kéo cung đến tận tai.

Verse 28

निकृत्तगात्राः शार्दूला न्यपतन्भुवि केचन / उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः

Một số con hổ ngã xuống đất với tứ chi bị chặt đứt, thân thể chúng bị chém bởi những thanh kiếm của lính bộ binh di chuyển với tốc độ cực nhanh.

Verse 29

वराहयूथपाः केचिद्रुधिरार्द्रा धरामगुः / प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः

Một số con đầu đàn của bầy lợn rừng ngã xuống đất đẫm máu, đầu chúng bị xuyên thủng bởi những ngọn giáo được phóng ra bởi những tay lính phóng lao hung dữ.

Verse 30

मृगौघाः प्रत्यपद्यन्त पर्वता इव मेदिनीम् / नाराचा विद्धसर्वाङ्गाः सिंहर्क्षशरभादयः

Vô số loài thú—sư tử, gấu, Sarabha, và những loài khác—ngã xuống đất như những ngọn núi, toàn thân chúng bị xuyên thủng bởi những mũi tên sắt.

Verse 31

वसुधामन्वकीर्यन्त शोणितार्द्राः समन्ततः / एवं सवागुरैः कैश्चित्पतद्भिः पतितैरपि

Mặt đất rải rác khắp mọi phía với những thân xác ướt đẫm máu; một số đang ngã xuống cùng với lưới và những kẻ khác đã ngã xuống.

Verse 32

श्वभिश्चानुद्रुतैः कैश्चिद्धावमानैस्तथा मृगैः / आत्तैर्विक्रोशमानैश्च भीतैः प्राणभयातुरैः

Bị chó đuổi theo, những con nai bỏ chạy; một số bị bắt thì kêu la thảm thiết, sợ hãi và lo lắng cho tính mạng của mình.

Verse 33

युगापाये यथात्यर्थं वनमाकुलमाबभौ / वराहसिंहशार्दूलश्वाविच्छशकुलानि च

Khu rừng trông vô cùng hỗn loạn như thể ngày tận thế, đầy những lợn rừng, sư tử, hổ, nhím và các đàn thỏ.

Verse 34

चमरीरुरुगोमायुगवयर्क्षवृकान्बहून् / कृष्णसारान्द्वीपिमृगान्रक्तखड्गमृगानवि

Có bò Tây Tạng, nai Ruru, chó ừng, bò tót, gấu, nhiều chó sói, linh dương đen, báo và tê giác.

Verse 35

विचित्राङ्गान्मृगानन्यान्न्यङ्कूनपि च सर्वशः / बालान्स्तनन्धयान्यूनः स्थविरान्मिथुनान्गणान्

Những con vật khác với các bộ phận kỳ lạ, nai Nyanku ở khắp mọi nơi, con non, con đang bú mẹ, con già, các cặp đôi và bầy đàn.

Verse 36

निजघ्नुर्निशितैः शस्त्रैः शस्त्रवध्यान्हि सैनिकाः / एवं हत्वा मृगान् घोरान्हिंस्रप्रायानशेषतः

Những người lính đã giết những con thú đáng chết bằng vũ khí sắc bén. Như vậy, họ đã tiêu diệt hoàn toàn những loài động vật khủng khiếp và hung dữ đó.

Verse 37

श्रमेण महता युक्ता बभूवुर्नृपसैनिकाः / मध्ये दिनकरे प्राप्ते ससैन्यः स तदा नृपः

Binh lính của nhà vua đã vô cùng mệt mỏi. Khi mặt trời lên đến đỉnh điểm giữa trưa, nhà vua cùng với quân đội của mình...

Verse 38

नर्मदां धर्मसंतप्तः पिपासुरगमच्छनैः / अवतीय ततस्तस्यास्तोये सबलवाहनः

...chậm rãi đi đến sông Narmada, người nóng ran và khát nước. Sau khi cùng quân đội và xe cộ xuống nước...

Verse 39

विजागाह शुभे राजा क्षुत्तृष्णापरिपीडितः / स्नात्वा पीत्वा च सलिलं स तस्याः सुखशीतलम्

...Nhà vua, bị cơn đói và khát hành hạ, đã ngâm mình trong dòng nước tốt lành. Sau khi tắm và uống dòng nước mát lạnh dễ chịu ấy...

Verse 40

बिसांकुराणि शुभ्राणि स्वादूनि प्रजघास च / विक्रीड्य तोये सुचिरमुत्तीर्य सबलो नृपः

...ngài ăn những ngó sen trắng ngọt ngào. Sau khi vui đùa trong nước một hồi lâu, nhà vua cùng quân đội bước lên bờ.

Verse 41

विशश्राम च तत्तीरे तरुखण्डोपमण्डिते / आलंबपाने तिग्मांशौ ससैन्यः सानुगो नृपः

Nhà vua cùng quân đội và tùy tùng nghỉ lại bên bờ ấy, nơi được điểm trang bởi những cụm cây, khi mặt trời rực sáng đang dần lặn xuống.

Verse 42

निश्चक्राम पुरं गन्तुं विन्ध्याद्रिवनगह्वरात् / स गच्छन्नेव ददृशे नर्मदा तीरमाश्रितम्

Từ hang rừng nơi núi Vindhya, ông lên đường về thành; đang đi thì đã thấy nơi nương tựa bên bờ sông Narmadā.

Verse 43

आश्रमं पुण्यशीलस्य जमदग्नेर्महात्मनः / ततो निवृत्य सैन्यानि दूरे ऽवस्थाप्य पार्थिवः

Thấy đạo tràng (āśrama) của bậc Đại hồn Jamadagni, người có hạnh lành, nhà vua liền quay lại và cho quân đóng ở xa.

Verse 44

परिचारैः कतिपथैः सहितो ऽयात्तदाशमम् / गत्वा तदाश्रमं रम्यं पुरोहितसमन्वितः

Nhà vua, cùng vị tế sư (purohita) và vài người hầu cận, tiến đến đạo tràng ấy; đến nơi, ông bước vào āśrama thanh nhã đó.

Verse 45

उपेत्य मुनिशार्दूलं ननाम शिरसा नृपः / अभिनं द्याशषा तं वै जमदग्निर्नृपोत्तमम्

Nhà vua đến gần bậc hiền triết như hổ giữa các muni và cúi đầu đảnh lễ; Jamadagni liền hoan nghênh vị minh quân ấy.

Verse 46

पूजयामास विधिवदर्घपाद्यासनादिभिः / संभावयित्वा तां पूजां विहितां मुनिना तदा

Bấy giờ, ông cử hành lễ cúng bái đúng nghi thức với arghya, pādya, chỗ ngồi và các phẩm vật khác, rồi kính trọng lễ cúng do vị hiền triết đã định.

Verse 47

निषसादासने शुभ्र पुरस्तस्य महामुनेः / तमासीनं नृपवरं कुशासनगतो मुनिः

Ông ngồi trên chỗ ngồi thanh sạch trước mặt vị đại hiền; còn vị muni ngồi trên tấm cỏ kuśa nhìn thấy bậc vua ưu tú ấy đang an tọa.

Verse 48

पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः

Ngài hỏi thăm an lành về con cái, bạn hữu và các thân quyến; rồi bậc hiền triết tối thượng cùng nhà vua đàm đạo.

Verse 49

स्थित्वा नातिचिरं कालमातिथ्यार्थं न्यमन्त्रयत् / ततः स राजा सुप्रीतो जमदग्नि मभाषत

Sau khi lưu lại không lâu, ông mời để thực hiện lễ tiếp đãi khách; rồi nhà vua vô cùng hoan hỷ thưa với Jamadagni.

Verse 50

महर्षे देहि मे ऽनुज्ञां गमिष्यामि स्वकं पुरम् / समग्रवाहनबलो ह्यहं तस्मान्महामुने

Bạch đại hiền, xin ban cho tôi sự cho phép—tôi sẽ về thành của mình; bạch đại muni, tôi có đủ xe cộ và binh lực đi theo.

Verse 51

कर्तु न शक्यमा तिथ्यं त्वया वन्याशिना वने / अथवा त्वं तपःशक्त्या कर्तुमातिथ्यमद्य मे

Trong rừng, người chỉ dùng thức ăn rừng như ngài khó mà làm lễ đãi khách; hoặc nhờ sức mạnh khổ hạnh, xin hôm nay hãy làm nghi lễ tiếp đãi cho ta.

Verse 52

शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम

Dẫu ngài có thể vào thành, vẫn nên xin phép ta; nếu không, bọn quân ác sẽ gây khổ não vô cùng, hỡi bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 53

तपस्विनां भवेत्पीडा नियमक्षयकारिका / वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः स मुनिस्तं प्राहस्थीयतां क्षणम्

Nỗi khổ đến với người tu khổ hạnh có thể làm hao mòn giới luật. Vasiṣṭha nói—nghe vậy, vị muni ấy bảo: “Hãy dừng lại trong chốc lát.”

Verse 54

सर्वं संपादयिथ्ये ऽहमातिथ्यं सानुगस्य ते / इत्युक्त्वाहूय तां दोग्ध्रीमुवाचायं ममातिथिः

Ta sẽ lo liệu trọn vẹn lễ tiếp đãi cho ngài cùng các tùy tùng. Nói xong, ông gọi người vắt sữa đến và bảo: “Đây là khách của ta.”

Verse 55

उपाग तस्त्वया तस्मात्क्रियतामद्य सत्कृतिः / इत्युक्ता मुनिना दोग्ध्री सातिथेयमशेषतः / दुदोह नृपतेराशु यद्योग्यं मुनिगौरवात्

Khách đã đến với ngài, vậy hôm nay hãy làm lễ kính tiếp. Theo lời vị muni, người vắt sữa liền vắt nhanh cho nhà vua mọi thứ xứng đáng để đãi khách, vì tôn kính bậc hiền thánh.

Verse 56

अथाश्रमं तत्सुरराजसद्मनिकाशमासीद्भृगुपुङ्गवस्य / विभूतिभेदैरविचिन्त्यरुपमनन्यसाध्यं सुरभिप्रभावात्

Bấy giờ đạo tràng của bậc Bhṛgupuṅgava hiện ra như cung điện của Thiên vương Indra. Nhờ muôn vẻ uy linh, hình tướng ấy khó thể nghĩ bàn; do thần lực thanh diệu của Surabhī, nơi ấy vô song, kẻ khác chẳng thể sánh đạt.

Verse 57

अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतमुच्चैः / पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः प्रासादसंघैः परिवीतमन्तः

Đạo tràng cao vút ấy rực sáng bởi vô số bảo châu, được bao quanh bởi những chuỗi hào quang vàng rực. Bên trong, nó được vây bọc bởi từng cụm lâu đài; đỉnh tháp trắng như trăng tròn, như dính liền với mây.

Verse 58

कांस्यारकूटारसताम्रहेमदुर्वर्णसौधो पलदारुमृद्भिः / पृथग्विमिश्रैर्भवनैरनेकैः सद्भासितं नेत्रमनोभिरामैः

Nơi ấy rực rỡ bởi vô số tòa nhà: có lâu đài bằng đồng, arakūṭa, rasa, đồng đỏ, vàng và muôn sắc; lại có nhà bằng gỗ palāśa và đất—khi riêng biệt, khi hòa phối—khiến mắt và lòng đều say mê.

Verse 59

महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्

Nơi ấy rực rỡ vô cùng với những bệ vàng sáng chói bảo ngọc, với các mảng nhô, bậc thang, am thất và phần trang sức mái. Lại còn được điểm tô bằng cánh cửa cân xứng, then cài, tường vách, ngưỡng cửa, những giảng đường tĩnh lặng và sân trong thanh nhã.

Verse 60

वलभ्यलिन्दाङ्गपाचारुतोरणैरदभ्रपर्यन्तचतुष्किकादिभिः / स्तंभेषु कुड्येषु च दिव्यरत्नविचित्रचित्रैः परिशोभमानैः

Đạo tràng ấy được điểm trang bằng valabhya, lindā, sân trong và những cổng toraṇa mỹ lệ, cùng các chatuṣkikā và công trình có bờ viền rộng lớn. Trên cột và tường, những bức họa kỳ diệu kết bằng bảo ngọc thiên giới lấp lánh, khiến nơi ấy càng thêm huy hoàng.

Verse 61

उच्चावचै रत्नवरैर्विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः / स भक्ष्यभोज्यादिभि रन्नपानैरुपेतभाण्डोपगतैकदेशैः

Nơi ấy có những ngai vàng, bệ ngồi và vật dụng khác tinh xảo, nạm các bảo thạch thượng hạng đủ cao thấp; lại có các món ăn, thức uống và lương thực đa dạng, kèm theo đồ đựng, bày biện khắp các chỗ.

Verse 62

गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः

Với những ngôi nhà đẹp mắt đẹp lòng, đầy đủ mọi phú quý xứng đáng cõi chư thiên, cùng các tân nương duyên dáng, đạo tràng của người ấy rực rỡ như một thành thị.