Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
विधिवत्कृतमैत्रेषु सन्निवृत्य सरित्तटात् / आशमं प्रति गच्छत्सु मुनिमुख्येषु कर्मिषु
Transliteration
vidhivatkṛtamaitreṣu sannivṛtya sarittaṭāt / āśamaṃ prati gacchatsu munimukhyeṣu karmiṣu
Translation
Sau khi cử hành nghi lễ hữu hảo đúng pháp, rời bờ sông, các bậc hiền triết tối thượng, chuyên cần trong hạnh nghiệp, tiến về đạo viện (āśrama).
Word by Word
विधिवत्according to rule
विधिवत्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
कृत-मैत्रेषुin (places/occasions) where friendship was made
कृत-मैत्रेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त, कृदन्त-प्रातिपदिक) + मैत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (कृतं मैत्रं येषु/यत्र)
सन्निवृत्यhaving returned
सन्निवृत्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-नि-वृत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having withdrawn/returned’
सरित्-तटात्from the river-bank
सरित्-तटात्:
अपादान (Apādāna/अपादान)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सरितः तटात्)
आशमम्to the hermitage
आशमम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/सम्प्रदान-प्रवृत्ति (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/कर्मप्रवचनीय (preposition)
गच्छत्सुas (they) were going
गच्छत्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), सप्तमी बहुवचन; ‘while (they) were going’
मुनि-मुख्येषुamong the chief sages
मुनि-मुख्येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मुनीनां मुख्येषु)
कर्मिषुengaged in rites
कर्मिषु:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘मुनिमुख्येषु’)