Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 21
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
तारकासु विलीनासु काष्ठासु विमलासु च / कृतमैत्रादिको राजा मृगयां हैहयेश्वरः
Transliteration
tārakāsu vilīnāsu kāṣṭhāsu vimalāsu ca / kṛtamaitrādiko rājā mṛgayāṃ haihayeśvaraḥ
Translation
Khi các vì sao đã lặn và cây gỗ trở nên trong sạch, vua Haihayesvara, sau khi thực hành các bổn phận như lòng hữu ái, liền lên đường đi săn.
Word by Word
तारकासुin/among the stars
तारकासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; Locative plural
विलीनासुhaving merged/dissolved
विलीनासु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-ली (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; past passive participle ‘dissolved/merged’ agreeing with तारकासु
काष्ठासुin the woods/forest-trees
काष्ठासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; Locative plural
विमलासुpure/clear
विमलासु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; adjective agreeing with काष्ठासु
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय; conjunction ‘and’
कृत-मैत्र-आदिकःwho had performed friendship etc. (acts of amity)
कृत-मैत्र-आदिकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त कृदन्त) + मैत्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास: ‘कृतं मैत्रं यस्य’/‘मैत्रादि कृतं येन’; adjective qualifying राजा
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; Nominative singular
मृगयाम्hunting
मृगयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; Accusative singular
हैहय-ईश्वरःthe lord of the Haihayas
हैहय-ईश्वरः:
Karta (कर्ता) (apposition to राजा)
TypeNoun
Rootहैहय (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘हैहयानाम् ईश्वरः’