Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच तस्यासन् विश्वरूपस्य शिरांसि त्रीणि भारत । सोमपीथं सुरापीथमन्नादमिति शुश्रुम ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Hỡi Bhārata (Parīkṣit), Viśvarūpa có ba cái đầu. Theo điều ta nghe từ các bậc thẩm quyền: một đầu uống soma-rasa, một đầu uống rượu surā, và đầu thứ ba ăn thức ăn.

Verse 2

स वै बर्हिषि देवेभ्यो भागं प्रत्यक्षमुच्चकै: । अददद्यस्य पितरो देवा: सप्रश्रयं नृप ॥ २ ॥

Hỡi Mahārāja Parīkṣit, trên đàn tế Viśvarūpa công khai dâng phần cho các deva bằng cách rưới bơ tinh khiết vào lửa, đồng thời tụng lớn những mantra như “indrāya idaṁ svāhā” và “idam agnaye”. Vì có quan hệ với các deva theo phía cha, ngài cung kính dâng cho từng vị deva phần thích đáng của họ.

Verse 3

स एव हि ददौ भागं परोक्षमसुरान् प्रति । यजमानोऽवहद् भागं मातृस्‍नेहवशानुग: ॥ ३ ॥

Ông dâng bơ tinh khiết vào lửa tế lễ nhân danh chư thiên; nhưng chư thiên không hay biết, vì tình thân bên ngoại nên ông cũng dâng phần cúng tế cho các a-tu-la.

Verse 4

तद्देवहेलनं तस्य धर्मालीकं सुरेश्वर: । आलक्ष्य तरसा भीतस्तच्छीर्षाण्यच्छिनद् रुषा ॥ ४ ॥

Khi Indra, chúa tể cõi trời, nhận ra rằng Viśvarūpa đang khinh nhờn chư thiên và gian trá với pháp, lén dâng lễ phần cho a-tu-la, Ngài vô cùng sợ bị bại trận; trong cơn thịnh nộ, Ngài chém đứt ba đầu của Viśvarūpa khỏi vai.

Verse 5

सोमपीथं तु यत्तस्य शिर आसीत् कपिञ्जल: । कलविङ्क: सुरापीथमन्नादं यत् स तित्तिरि: ॥ ५ ॥

Sau đó, cái đầu dùng để uống soma-rasa biến thành chim kapiñjala (francolin). Cái đầu dùng để uống rượu biến thành chim kalaviṅka (chim sẻ), và cái đầu dùng để ăn thức ăn biến thành chim tittiri (chim gà gô).

Verse 6

ब्रह्महत्यामञ्जलिना जग्राह यदपीश्वर: । संवत्सरान्ते तदघं भूतानां स विशुद्धये । भूम्यम्बुद्रुमयोषिद्‌भ्यश्चतुर्धा व्यभजद्धरि: ॥ ६ ॥

Dẫu Indra quyền năng đến mức có thể hóa giải quả báo tội sát hại một bà-la-môn, Ngài vẫn chắp tay sám hối mà nhận lấy gánh nặng ấy. Ngài chịu đựng suốt một năm; rồi để tự thanh tịnh, Ngài phân chia quả báo tội đó làm bốn phần cho đất, nước, cây cối và phụ nữ.

Verse 7

भूमिस्तुरीयं जग्राह खातपूरवरेण वै । ईरिणं ब्रह्महत्याया रूपं भूमौ प्रद‍ृश्यते ॥ ७ ॥

Đổi lại ân huệ của Indra rằng các hố rãnh trên đất sẽ tự đầy, đất đã nhận một phần tư quả báo tội sát hại bà-la-môn. Vì quả báo ấy, trên bề mặt địa cầu xuất hiện nhiều vùng hoang mạc và đất khô cằn.

Verse 8

तुर्यं छेदविरोहेण वरेण जगृहुर्द्रुमा: । तेषां निर्यासरूपेण ब्रह्महत्या प्रद‍ृश्यते ॥ ८ ॥

Để đổi lấy ân huệ của Indra rằng cành nhánh bị tỉa sẽ mọc lại, cây cối nhận một phần tư quả báo của tội sát hại bà-la-môn. Quả báo ấy hiện ra như nhựa cây chảy ra.

Verse 9

शश्वत्कामवरेणांहस्तुरीयं जगृहु: स्त्रिय: । रजोरूपेण तास्वंहो मासि मासि प्रद‍ृश्यते ॥ ९ ॥

Đổi lại ân huệ của Indra rằng phụ nữ có thể hưởng dục lạc liên tục, họ nhận một phần tư quả báo tội lỗi. Vì thế, mỗi tháng nơi họ hiện ra dấu hiệu kinh nguyệt.

Verse 10

द्रव्यभूयोवरेणापस्तुरीयं जगृहुर्मलम् । तासु बुद्बुदफेनाभ्यां द‍ृष्टं तद्धरति क्षिपन् ॥ १० ॥

Đổi lại ân huệ của Indra rằng nước khi hòa với vật khác sẽ làm tăng thể lượng của vật ấy, nước nhận một phần tư mầm nhơ của tội báo. Vì vậy trong nước có bọt khí và bọt nổi; khi lấy nước nên tránh chúng.

Verse 11

हतपुत्रस्ततस्त्वष्टा जुहावेन्द्राय शत्रवे । इन्द्रशत्रो विवर्धस्व मा चिरं जहि विद्विषम् ॥ ११ ॥

Sau khi Viśvarūpa bị giết, cha ông là Tvaṣṭā cử hành nghi lễ tế tự để diệt Indra. Ông dâng lễ vật vào lửa và nói: “Hỡi kẻ thù của Indra, hãy lớn mạnh; đừng chậm trễ mà hãy giết kẻ thù của ngươi.”

Verse 12

अथान्वाहार्यपचनादुत्थितो घोरदर्शन: । कृतान्त इव लोकानां युगान्तसमये यथा ॥ १२ ॥

Sau đó, từ phía nam của ngọn lửa tế tự gọi là Anvāhārya, một nhân vật đáng sợ trỗi dậy, tựa như Kṛtānta—kẻ hủy diệt các cõi—vào lúc tận cùng của một yuga.

Verse 13

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Như những mũi tên phóng về bốn phương, thân hình quỷ dữ ấy mỗi ngày một lớn. Nó đen sẫm, cao vút như ngọn núi bị thiêu, lại rực sáng như cụm mây chiều; tóc, râu và ria mép màu đồng nóng chảy, đôi mắt sắc như mặt trời giữa trưa.

Verse 14

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Hắn hiện ra như kẻ bất khả chiến bại, tựa như nâng hai cõi trên mũi đinh ba ba ngạnh rực lửa. Vừa nhảy múa vừa gầm thét, hắn giậm chân làm mặt đất rung chuyển như động đất.

Verse 15

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Với cái miệng sâu như hang, hắn ngáp đi ngáp lại, như muốn nuốt trọn bầu trời. Lưỡi hắn như liếm sạch các vì sao, và hàm răng dài sắc như đang nhai nuốt cả tam giới.

Verse 16

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Thấy nanh răng khổng lồ hung tợn và những lần ngáp liên hồi của hắn, muôn loài đều kinh hãi. Hoảng loạn, họ chạy tán loạn về mười phương.

Verse 17

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Thế rồi, thấy con quỷ khổng lồ ấy, mọi loài run rẩy vì sợ và bỏ chạy về mười phương. Trước dáng vẻ hung bạo của nó, dường như cả thế gian cũng rung lên vì kinh hãi.

Verse 18

येनावृता इमे लोकास्तपसा त्वाष्ट्रमूर्तिना । स वै वृत्र इति प्रोक्त: पाप: परमदारुण: ॥ १८ ॥

Con trai của Tvaṣṭā, ác quỷ đáng sợ ấy nhờ sức khổ hạnh đã che phủ mọi cõi; vì thế nó được gọi là Vṛtra, “kẻ bao trùm tất cả.”

Verse 19

तं निजघ्नुरभिद्रुत्य सगणा विबुधर्षभा: । स्वै: स्वैर्दिव्यास्त्रशस्त्रौघै: सोऽग्रसत्तानि कृत्‍स्‍नश: ॥ १९ ॥

Chư thiên do Indra dẫn đầu cùng quân sĩ xông tới, dùng cung tên và vũ khí siêu phàm của mình đánh nó; nhưng Vṛtrāsura đã nuốt trọn tất cả vũ khí ấy.

Verse 20

ततस्ते विस्मिता: सर्वे विषण्णा ग्रस्ततेजस: । प्रत्यञ्चमादिपुरुषमुपतस्थु: समाहिता: ॥ २० ॥

Thấy sức mạnh của ác quỷ, tất cả chư thiên vừa kinh ngạc vừa thất vọng, hào quang của họ suy giảm; vì vậy họ đồng tâm, nhất ý hướng về Ādipuruṣa—Paramātmā, Thượng Đế Nārāyaṇa—mà thờ phụng.

Verse 21

श्रीदेवा ऊचु: वाय्वम्बराग्‍न्यप्क्षितयस्त्रिलोका ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्त: । हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ बिभेति यस्मादरणं ततो न: ॥ २१ ॥

Chư thiên thưa: Ba cõi được tạo bởi năm đại—hư không, gió, lửa, nước và đất—do các thần linh, bắt đầu từ Brahmā, cai quản. Sợ rằng thời gian sẽ chấm dứt sự tồn tại của chúng ta, chúng ta dâng lễ cho thời gian bằng cách làm việc theo mệnh lệnh của nó; nhưng chính thời gian lại khiếp sợ Đấng Tối Thượng. Vậy nay hãy thờ phụng Thượng Đế ấy, Đấng duy nhất ban sự che chở trọn vẹn.

Verse 22

अविस्मितं तं परिपूर्णकामं स्वेनैव लाभेन समं प्रशान्तम् । विनोपसर्पत्यपरं हि बालिश: श्वलाङ्गुलेनातितितर्ति सिन्धुम् ॥ २२ ॥

Chúa không bao giờ kinh ngạc trước điều gì; Ngài viên mãn mọi ước nguyện, hân hoan và mãn nguyện bởi sự toàn thiện tâm linh của chính mình, bình đẳng và an tịnh. Không mang danh xưng vật chất, Ngài vững bền và không vướng mắc—là nơi nương tựa duy nhất của muôn loài. Ai mong được che chở bởi kẻ khác hẳn là kẻ ngu, như muốn vượt biển chỉ bằng cách nắm đuôi chó.

Verse 23

यस्योरुश‍ृङ्गे जगतीं स्वनावं मनुर्यथाबध्य ततार दुर्गम् । स एव नस्त्वाष्ट्रभयाद्‌दुरन्तात् त्राताश्रितान्वारिचरोऽपि नूनम् ॥ २३ ॥

Đấng Matsya-avatāra có chiếc sừng lớn, nơi Manu Satyavrata đã buộc chiếc thuyền nhỏ chở cả thế gian để vượt qua hiểm nạn đại hồng thủy; xin chính Hóa thân Cá thiêng ấy cứu độ chúng con, những kẻ nương tựa, khỏi nỗi kinh hoàng khó tránh do con trai của Tvaṣṭā gây nên.

Verse 24

पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ- स्युदीर्णवातोर्मिरवै: कराले । एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार तस्माद् भयाद्येन स नोऽस्तु पार: ॥ २४ ॥

Thuở sơ khai tạo hóa, gió dữ dội làm dâng lên những đợt sóng nước hủy diệt, gầm rền ghê rợn; đến cả Brahmā Tự Sinh cũng suýt rơi khỏi tòa sen xuống biển tiêu vong, nhưng nhờ sự trợ giúp của Chúa Tối Thượng mà được cứu. Xin chính Ngài đưa chúng con vượt qua nỗi hiểm nguy này.

Verse 25

य एक ईशो निजमायया न: ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।

Đấng Chúa Tể duy nhất đã tạo ra chúng con bằng māyā của Ngài, và nhờ ân sủng của Ngài chúng con mới có thể tiếp tục mở rộng công cuộc tạo hóa của vũ trụ. Thế nhưng Ngài—Paramātmā, Đấng ngự trong mọi loài—dù luôn ở ngay trước mặt, chúng con vẫn không thấy được thánh dung, vì ai nấy đều tưởng mình là thần linh riêng biệt và độc lập.

Verse 26

यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्‌नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥

Chính Đấng Chúa Tể duy nhất, bằng năng lực nội tại nhiệm mầu, hóa hiện thành nhiều thân thể siêu việt: Vāmana giữa chư thiên, Paraśurāma giữa các hiền thánh, Nṛsiṁha và Varāha giữa loài thú, Matsya và Kūrma giữa loài thủy tộc; Ngài nhận chúng con—chư thiên bị kẻ thù chà đạp—làm của Ngài và bảo hộ qua từng thời đại.

Verse 27

यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्‌नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥

Chúng con hết thảy xin nương tựa nơi chính Ngài—Đấng Thần Linh là Thượng Đế của linh hồn chúng con, là nguyên nhân tối thượng (pradhāna), là Puruṣa, khác với vũ trụ mà vẫn hiện hữu trong hình thái vũ trụ (virāṭ). Đấng Đại Ngã ấy chắc chắn ban phúc lành và sự che chở vô úy cho những ai thuộc về Ngài.

Verse 28

श्रीशुक उवाच इति तेषां महाराज सुराणामुपतिष्ठताम् । प्रतीच्यां दिश्यभूदावि: शङ्खचक्रगदाधर: ॥ २८ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, khi chư thiên dâng lời cầu nguyện, Đức Hari, Đấng Tối Thượng, tay cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy, trước hết hiện ra trong tim họ, rồi hiện thân rõ ràng trước mặt ở phương Tây.

Verse 29

आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ द‍ृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥

Bao quanh Nārāyaṇa, Đấng Tối Thượng, là mười sáu vị tùy tùng thân cận đang phụng sự; họ trang sức lộng lẫy và trông giống hệt Ngài, chỉ không có dấu Śrīvatsa và ngọc Kaustubha. Tâu Đại vương, thấy Chúa mỉm cười, đôi mắt như cánh sen mùa thu, chư thiên hoan hỷ đến run rẩy, liền phủ phục daṇḍavat; rồi từ tốn đứng dậy và dâng lời tán tụng làm đẹp lòng Ngài.

Verse 30

आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ द‍ृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥

Bao quanh Nārāyaṇa, Đấng Tối Thượng, là mười sáu vị tùy tùng thân cận đang phụng sự; họ trang sức lộng lẫy và trông giống hệt Ngài, chỉ không có dấu Śrīvatsa và ngọc Kaustubha. Tâu Đại vương, thấy Chúa mỉm cười, đôi mắt như cánh sen mùa thu, chư thiên hoan hỷ đến run rẩy, liền phủ phục daṇḍavat; rồi từ tốn đứng dậy và dâng lời tán tụng làm đẹp lòng Ngài.

Verse 31

श्रीदेवा ऊचु: नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नम: । नमस्ते ह्यस्तचक्राय नम: सुपुरुहूतये ॥ ३१ ॥

Chư thiên thưa: Kính lễ Ngài, quyền năng của tế lễ ban phát quả báo; và kính lễ Ngài, yếu tố Thời gian, rốt cuộc tiêu diệt mọi quả báo ấy. Kính lễ Ngài, Đấng phóng bánh xe thần để diệt asura; ôi Chúa mang muôn danh hiệu, chúng con cúi đầu đảnh lễ.

Verse 32

यत्ते गतीनां तिसृणामीशितु: परमं पदम् । नार्वाचीनो विसर्गस्य धातर्वेदितुमर्हति ॥ ३२ ॥

Ô Đấng Chí Tôn, Ngài điều khiển ba nẻo đến—lên cõi trời, sinh làm người, và đọa địa ngục—nhưng nơi ở tối thượng của Ngài là Vaikuṇṭha-dhāma. Vì chúng con xuất hiện sau khi Ngài tạo dựng vũ trụ này, nên không thể hiểu thấu công hạnh của Ngài. Do đó, chúng con chỉ biết dâng lên Ngài lời đảnh lễ khiêm cung.

Verse 33

ॐ नमस्तेऽस्तु भगवन्नारायण वासुदेवादिपुरुष महापुरुष महानुभाव परममङ्गल परमकल्याण परमकारुणिक केवल जगदाधार लोकैकनाथ सर्वेश्वर लक्ष्मीनाथ परमहंसपरिव्राजकै: परमेणात्मयोगसमाधिना परिभावितपरिस्फुटपारमहंस्यधर्मेणोद्‌घाटिततम:कपाट द्वारे चित्तेऽपावृत आत्मलोके स्वयमुपलब्धनिजसुखानुभवो भवान् ॥ ३३ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, Nārāyaṇa, Vāsudeva, Đấng Nguyên Thủy! Lạy Mahāpuruṣa, hiện thân của điềm lành, phúc thiện và lòng đại bi! Ngài là chỗ nương của vũ trụ, là Chúa tể duy nhất của mọi cõi, là Đấng Chủ Tể muôn loài và là phu quân của Nữ thần Lakṣmī. Các bậc paramahaṁsa du hành, chìm sâu trong định của bhakti-yoga, chứng ngộ tướng mạo Ngài trong tâm đã thanh tịnh; khi màn tối trong tim được mở tung, Ngài tự hiển lộ, và niềm hỷ lạc siêu việt họ nếm trải chính là hình thể siêu việt của Ngài. Vì thế chúng con kính cẩn đảnh lễ Ngài.

Verse 34

दुरवबोध इव तवायं विहारयोगो यदशरणोऽशरीर इदमनवेक्षितास्मत्समवाय आत्मनैवाविक्रियमाणेन सगुणमगुण: सृजसि पासि हरसि ॥ ३४ ॥

Lạy Chúa, lila-śakti của Ngài dường như thật khó thấu. Ngài không nương tựa vào đâu, không mang thân vật chất, và chẳng cần sự cộng tác của chúng con. Không hề biến đổi, chính Ngài cung ứng các yếu tố vật chất rồi tự mình sáng tạo, duy trì và hủy diệt vũ trụ này. Dẫu trông như Ngài đang hành động trong các guṇa, Ngài vẫn hoàn toàn siêu việt mọi phẩm tính vật chất; vì thế những hoạt động siêu việt của Ngài vô cùng khó hiểu.

Verse 35

अथ तत्र भवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गपतित: पारतन्‍त्र्येण स्वकृतकुशलाकुशलं फलमुपाददात्याहोस्विदात्माराम उपशमशील: समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह वाव न विदाम: ॥ ३५ ॥

Đây là điều chúng con thưa hỏi: Ngài có ở trong thế gian này như một chúng sinh thường tình, như Devadatta, mang thân do các guṇa tạo thành và vì lệ thuộc mà thọ nhận quả báo thiện ác của hành vi chăng? Hay trái lại, Ngài hiện diện chỉ như một Nhân Chứng trung lập—ātma-rāma, an tịnh, thấy đúng như thật và tự túc? Lạy Bhagavan, chúng con không thể hiểu địa vị chân thật của Ngài.

Verse 36

न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिमितगुणगण ईश्वरेऽनवगाह्यमाहात्म्येऽर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्त:करणाश्रयदुरवग्रहवादिनां विवादानवसर उपरत समस्तमायामये केवल एवात्ममायामन्तर्धाय को न्वर्थो दुर्घट इव भवति स्वरूपद्वयाभावात् ॥ ३६ ॥

Lạy Bhagavan, nơi Ngài không có mâu thuẫn, vì Ngài là kho tàng vô lượng phẩm tính thiêng liêng, là Đấng Tối Chủ với vinh quang mà phàm nhân không thể dò thấu. Những kẻ tâm trí rối bời bởi ngụy luận, chứng cứ giả và tranh biện thiếu pramāṇa chân chính, không có cơ hội bước vào chân lý về Ngài. Khi toàn bộ cơ cấu māyā lắng yên, Ngài vẫn là Đấng Duy Nhất, ẩn hiện trong năng lực ātma-māyā của chính mình; vì bản thể Ngài không có nhị nguyên, điều gì là bất khả đối với Ngài? Bằng năng lực ấy, Ngài có thể làm hoặc không làm, tùy ý Ngài.

Verse 37

समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् ॥ ३७ ॥

Như sợi dây khiến kẻ mê lầm tưởng là rắn thì sợ hãi, còn người biết đó chỉ là dây thì không sợ, cũng vậy Ngài là Paramātmā ngự trong tim mọi người, khơi dậy sợ hãi hay vô úy tùy theo trí tuệ của mỗi người; nhưng nơi chính Ngài không hề có nhị nguyên.

Verse 38

स एव हि पुन: सर्ववस्तुनि वस्तुस्वरूप: सर्वेश्वर: सकलजगत्कारणकारणभूत: सर्व प्रत्यगात्मत्वात् सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषित: ॥ ३८ ॥

Chính Ngài là Paramātmā, bản thể nền tảng của muôn vật, Đấng Tối Thượng và là nguyên nhân của mọi nguyên nhân trong vũ trụ. Vì Ngài hiện hữu như Linh Hồn nội tại của tất cả, rốt cuộc chỉ một mình Ngài còn lại.

Verse 39

अथ ह वाव तव महिमामृतरससमुद्रविप्रुषा सकृदवलीढया स्वमनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन विस्मारितद‍ृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासा: परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि सर्वात्मनि नितरां निरन्तरं निर्वृतमनस: कथमु ह वा एते मधुमथन पुन: स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृद: साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपर्यावर्त: ॥ ३९ ॥

Hỡi Madhumathana! Ai chỉ một lần nếm một giọt từ đại dương cam lộ vinh quang của Ngài, trong tâm liền tuôn chảy hỷ lạc siêu việt không ngừng, đến nỗi bóng dáng nhỏ nhoi của lạc thú giác quan do mắt tai cũng bị quên lãng. Những đại bhakta một lòng quy hướng Bhagavān—Đấng là bạn hiền của muôn loài và là Linh Hồn của tất cả—làm sao có thể bỏ sự phụng sự nơi liên hoa chân Ngài, nơi không còn trở lại vòng luân hồi?

Verse 40

त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयो दितिजदनुजादयश्चापि तेषामुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रित जलचराकृतिभिर्यथापराधं दण्डं दण्डधर दधर्थ एवमेनमपि भगवञ्जहि त्वाष्ट्रमुत यदि मन्यसे ॥ ४० ॥

Lạy Đấng là Linh Hồn và chỗ nương của ba cõi, Trivikrama, bậc Tam Nhãn, vẻ đẹp làm say lòng tam giới! Chư thiên, loài người, Daitya và Dānava đều chỉ là sự triển hiện năng lực của Ngài. Khi kẻ phi pháp trở nên hùng mạnh, Ngài dùng Yogamāyā hiện thân thành thần, người, thú, hóa thân hỗn hợp và thủy tộc để trừng phạt đúng theo tội lỗi. Vì vậy, lạy Bhagavān, nếu Ngài muốn, xin hôm nay diệt trừ Vṛtrāsura, con của Tvaṣṭā này.

Verse 41

अस्माकं तावकानां तततत नतानां हरे तव चरणनलिनयुगल ध्यानानुबद्धहृदयनिगडानां स्वलिङ्गविवरणेनात्मसात्कृतानामनुकम्पानुरञ्जितविशदरुचिरशिशिरस्मितावलोकेन विगलित मधुरमुख रसामृत कलया चान्तस्तापमनघार्हसि शमयितुम् ॥ ४१ ॥

Lạy Hari! Chúng con là kẻ quy phục dưới liên hoa chân Ngài; trái tim bị trói buộc vào thiền niệm về chân Ngài bằng xiềng xích của tình yêu. Xin Ngài hiển lộ hóa thân và nhận chúng con làm tôi tớ vĩnh hằng. Bằng ánh nhìn đầy thương xót, mát lành với nụ cười dịu, và bằng lời ngọt như cam lộ tuôn từ dung nhan Ngài, xin dập tắt nỗi nóng bức trong lòng chúng con do Vṛtrāsura gây nên.

Verse 42

अथ भगवंस्तवास्माभिरखिलजगदुत्पत्तिस्थितिलयनिमित्तायमानदिव्यमायाविनोदस्य सकलजीवनिकायानामन्तर्हृदयेषु बहिरपि च ब्रह्मप्रत्यगात्मस्वरूपेण प्रधानरूपेण च यथादेशकालदेहावस्थानविशेषं तदुपादानोपलम्भकतयानुभवत: सर्वप्रत्ययसाक्षिण आकाशशरीरस्य साक्षात्परब्रह्मण: परमात्मन: कियानिह वार्थविशेषो विज्ञापनीय: स्याद्विस्फुलिङ्गादिभिरिव हिरण्यरेतस: ॥ ४२ ॥

Lạy Bhagavān! Như những tia lửa nhỏ không thể đảm đương công việc của cả ngọn lửa, chúng con—những tia lửa từ Ngài—làm sao có thể trình bày nhu cầu đời sống với Ngài? Ngài là nguyên nhân của sự sinh, trụ và diệt của vũ trụ; Ngài vui chơi với năng lực thiêng liêng và vật chất như Đấng điều khiển mọi năng lực. Ngài hiện hữu trong tim mọi loài như Brahman–Paramātmā, và bên ngoài như các yếu tố của pradhāna. Ngài là chứng nhân của mọi nhận thức, rộng lớn như hư không, không bị chạm bởi hành động nào—điều gì có thể là điều Ngài không biết?

Verse 43

अत एव स्वयं तदुपकल्पयास्माकं भगवत: परमगुरोस्तव चरणशतपलाशच्छायां विविधवृजिन संसारपरिश्रमोपशमनीमुपसृतानां वयं यत्कामेनोपसादिता: ॥ ४३ ॥

Lạy Đức Bhagavān toàn tri, bậc Thầy tối thượng! Chúng con nương tựa dưới bóng mát của đôi chân sen Ngài, nơi dập tắt mỏi mệt và nhiễu loạn của cõi luân hồi. Ngài biết rõ lý do chúng con đến; xin tiêu trừ khổ nạn hiện tại và ban giáo huấn cùng chỗ nương tựa.

Verse 44

अथो ईश जहि त्वाष्ट्रं ग्रसन्तं भुवनत्रयम् । ग्रस्तानि येन न: कृष्ण तेजांस्यस्त्रायुधानि च ॥ ४४ ॥

Vì vậy, lạy Chúa tể tối cao, lạy Śrī Kṛṣṇa! Xin tiêu diệt Vṛtrāsura, con của Tvaṣṭā, kẻ đang nuốt chửng ba cõi và đã nuốt cả vũ khí cùng sức mạnh của chúng con.

Verse 45

हंसाय दह्रनिलयाय निरीक्षकाय कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय । सत्सङ्ग्रहाय भवपान्थनिजाश्रमाप्ता- वन्ते परीष्टगतये हरये नमस्ते ॥ ४५ ॥

Lạy Đấng Hamsa thanh tịnh, ngự trong thẳm sâu trái tim và soi xét mọi điều! Lạy Kṛṣṇa, danh tiếng rực sáng, vô thủy nhưng là khởi nguyên của muôn loài! Ngài là nơi nương tựa của bậc chân thật; khi các linh hồn lang thang trên đường luân hồi rồi được giải thoát và trú nơi chân sen Ngài, họ đạt thành tựu tối thượng. Lạy Hari, chúng con kính lễ Ngài.

Verse 46

श्रीशुक उवाच अथैवमीडितो राजन् सादरं त्रिदशैर्हरि: । स्वमुपस्थानमाकर्ण्य प्राह तानभिनन्दित: ॥ ४६ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu vua Parīkṣit, khi chư thiên dâng lời cầu nguyện chân thành như vậy, Hari đã lắng nghe nhờ lòng từ bi vô cớ của Ngài. Hài lòng, Ngài liền đáp lời chư thiên.

Verse 47

श्रीभगवानुवाच प्रीतोऽहं व: सुरश्रेष्ठा मदुपस्थानविद्यया । आत्मैश्वर्यस्मृति: पुंसां भक्तिश्चैव यया मयि ॥ ४७ ॥

Đức Bhagavān phán: Hỡi các chư thiên ưu tú, Ta rất hoan hỷ trước lời tán tụng của các ngươi, được dâng lên với tri kiến về sự thờ phụng Ta. Nhờ tri kiến ấy, con người nhớ đến uy quyền tối thượng của Ta vượt ngoài vật chất, và từ đó bhakti đối với Ta phát sinh và tăng trưởng.

Verse 48

किं दुरापं मयि प्रीते तथापि विबुधर्षभा: । मय्येकान्तमतिर्नान्यन्मत्तो वाञ्छति तत्त्ववित् ॥ ४८ ॥

Hỡi bậc ưu tú trong hàng chư thiên trí tuệ, khi Ta hoan hỷ thì điều gì là khó đạt? Thế nhưng người bhakta thanh tịnh, tâm chỉ chuyên nhất nơi Ta, không cầu xin gì khác ngoài cơ hội được phụng sự Ta bằng bhakti.

Verse 49

न वेद कृपण: श्रेय आत्मनो गुणवस्तुद‍ृक् । तस्य तानिच्छतो यच्छेद्यदि सोऽपि तथाविध: ॥ ४९ ॥

Những kẻ xem tài sản vật chất là tất cả và là mục tiêu tối hậu của đời sống được gọi là kṛpaṇa (kẻ keo kiệt, hẹp hòi). Họ không biết điều cần thiết tối thượng cho linh hồn. Hơn nữa, ai ban cho họ điều họ ham muốn thì người ấy cũng phải bị xem là ngu muội.

Verse 50

स्वयं नि:श्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्म हि । न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषक्तम: ॥ ५० ॥

Một bhakta thanh tịnh, thành tựu trong khoa học bhakti, biết rõ phúc lợi tối thượng, sẽ không dạy kẻ ngu làm nghiệp cầu quả để hưởng thụ vật chất, huống chi giúp đỡ họ. Người ấy như vị lương y kinh nghiệm: dù bệnh nhân muốn, cũng không khuyến khích ăn thứ gây hại.

Verse 51

मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् । विद्याव्रततप:सारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ५१ ॥ H

Hỡi Maghavan (Indra), cầu chúc điều lành đến với ngài. Ta khuyên ngài hãy đến gặp thánh hiền tối thượng Dadhyañca (Dadhīci). Ngài ấy thành tựu lớn trong tri thức, giới nguyện và khổ hạnh, thân thể lại vô cùng cường tráng. Hãy mau đến xin thân thể ấy, chớ chần chừ.

Verse 52

स वा अधिगतो दध्यङ्‌ङश्विभ्यां ब्रह्म निष्कलम् । यद्वा अश्वशिरो नाम तयोरमरतां व्यधात् ॥ ५२ ॥

Vị thánh hiền Dadhyañca (Dadhīci) tự mình thấu đạt brahma-vidyā thanh tịnh rồi truyền trao cho hai Aśvinī-kumāra. Người ta kể rằng ngài ban các mantra qua đầu ngựa, nên các mantra ấy được gọi là Aśvaśira. Nhờ nhận được mantra của khoa học tâm linh ấy, Aśvinī-kumāra trở thành jīvan-mukta, giải thoát ngay trong đời này.

Verse 53

दध्यङ्‌ङाथर्वणस्त्वष्ट्रे वर्माभेद्यं मदात्मकम् । विश्वरूपाय यत्प्रादात् त्वष्टा यत्त्वमधास्तत: ॥ ५३ ॥

Dadhyañca, con của Atharvā, đã trao cho Tvaṣṭā áo giáp hộ thân bất khả xâm phạm gọi là Nārāyaṇa-kavaca, đồng nhất với bản thể của Ta. Tvaṣṭā truyền lại cho con là Viśvarūpa, và từ Viśvarūpa ngươi đã nhận được. Nhờ Nārāyaṇa-kavaca ấy, thân thể Dadhīci nay vô cùng cường tráng; vì vậy hãy cầu xin ông hiến thân thể mình.

Verse 54

युष्मभ्यं याचितोऽश्विभ्यां धर्मज्ञोऽङ्गानि दास्यति । ततस्तैरायुधश्रेष्ठो विश्वकर्मविनिर्मित: । येन वृत्रशिरो हर्ता मत्तेजउपबृंहित: ॥ ५४ ॥

Khi hai Aśvinī-kumāra thay mặt các ngươi cầu xin thân thể Dadhyañca, bậc am tường dharma ấy vì tình thương chắc chắn sẽ hiến dâng các chi thể; chớ nghi ngờ. Rồi từ xương của ông, Viśvakarmā sẽ chế tạo vũ khí tối thượng là kim cang (vajra); kim cang ấy được tăng cường bởi uy lực của Ta, nhất định sẽ chém đầu Vṛtrāsura.

Verse 55

तस्मिन् विनिहते यूयं तेजोऽस्त्रायुधसम्पद: । भूय: प्राप्स्यथ भद्रं वो न हिंसन्ति च मत्परान् ॥ ५५ ॥

Khi Vṛtrāsura bị diệt bởi sức mạnh thiêng liêng của Ta, các ngươi sẽ lấy lại uy lực, vũ khí và tài sản; phúc lành sẽ đến với tất cả. Dẫu hắn có thể hủy diệt ba cõi, chớ sợ hắn làm hại các ngươi; hắn cũng là một bhakta và không ganh ghét những người quy hướng về Ta.