Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 15

Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa

Devanagari script

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Transliteration

viṣvag vivardhamānaṁ tam iṣu-mātraṁ dine dine dagdha-śaila-pratīkāśaṁ sandhyābhrānīka-varcasam

Translation

Với cái miệng sâu như hang, hắn ngáp đi ngáp lại, như muốn nuốt trọn bầu trời. Lưỡi hắn như liếm sạch các vì sao, và hàm răng dài sắc như đang nhai nuốt cả tam giới.

Synonyms

• dedīpyamāne: while blazing, in the blazing (one)
• dedīpyamāne: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √dīp (धातु) + śānac (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरणे (locative absolute/locative qualifier)

• triśikhe: in/with the three-peaked (trident-like)
• triśikhe: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tri (संख्या) + śikha (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयः शिखाः यस्य), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरणम्

• śūlam: a spear, trident
• śūlam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śūla (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• āropya: having mounted/placed
• āropya: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā√ruh (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भावे (gerund/absolutive), ‘आरोप्य’ = having mounted/placed

• rodasī: the two worlds: heaven and earth
• rodasī: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rodas (प्रातिपदिक)
• Form: द्विवचनान्त (dual) शब्दः, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन (or प्रथमा द्विवचन depending on construction); सामान्यतः ‘द्यावापृथिव्यौ’ (heaven and earth)

• nṛtyantam: dancing
• nṛtyantam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √nṛt (धातु) + śatṛ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; विशेषणम्

• unnādantam: roaring loudly
• unnādantam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ud√nad (धातु) + śatṛ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; विशेषणम्

• ca: and
• ca: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• cālayantam: shaking, causing to tremble
• cālayantam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √cal (धातु) + ṇic (णिच् causative) + śatṛ (कृदन्त)
• Form: णिजन्त-धातोः वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (causative present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; विशेषणम्

• padā: with (his) foot/step
• padā: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; करणम् (instrumental)

• mahīm: the earth
• mahīm: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mahī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

Characters & Entities

• Vṛtrāsura (implied by the description)

FAQs

How does the Srimad Bhagavatam describe Vṛtrāsura’s gigantic form?

These verses portray him expanding in all directions, blazing like a burning mountain, with sun-like eyes, mounting a three-pointed trident, seeming to drink the sky, lick the stars, and swallow the three worlds—causing all beings to flee in fear.

Why is Vṛtrāsura described as shaking the earth and swallowing the three worlds?

The narration emphasizes the overwhelming, cosmic scale of his manifestation during the conflict, illustrating how material power can appear all-consuming and terrifying within the Lord’s arrangement.

What practical lesson can a devotee take from this Bhagavatam description of fear?

Worldly power and frightening situations can look limitless, but the devotee remembers that all forms and events remain under the Supreme’s control, and cultivates steadiness through hearing and remembrance of the Lord.