Adhyaya 3

Verse 1

श्रीनारद उवाच हिरण्यकशिपू राजन्नजेयमजरामरम् । आत्मानमप्रतिद्वन्द्वमेकराजं व्यधित्सत ॥ १ ॥

Thánh Nārada nói: Tâu Đại vương, Hiraṇyakaśipu muốn trở nên bất khả chiến bại, không già không chết, vô địch, và làm vị vua duy nhất của toàn vũ trụ.

Verse 2

स तेपे मन्दरद्रोण्यां तप: परमदारुणम् । ऊर्ध्वबाहुर्नभोद‍ृष्टि: पादाङ्गुष्ठाश्रितावनि: ॥ २ ॥

Trong thung lũng núi Mandara, hắn thực hành khổ hạnh vô cùng khắc nghiệt: đứng tì trên ngón chân cái, giơ hai tay lên cao và nhìn thẳng lên bầu trời.

Verse 3

जटादीधितिभी रेजे संवर्तार्क इवांशुभि: । तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवा: स्थानानि भेजिरे ॥ ३ ॥

Từ mái tóc bện của hắn phát ra ánh sáng chói lòa như tia mặt trời vào thời kỳ hủy diệt. Thấy khổ hạnh ghê gớm ấy, chư thiên trở về nơi cư ngụ của mình.

Verse 4

तस्य मूर्ध्न: समुद्भ‍ूत: सधूमोऽग्निस्तपोमय: । तीर्यगूर्ध्वमधोलोकान् प्रातपद्विष्वगीरित: ॥ ४ ॥

Do khổ hạnh khốc liệt, từ đỉnh đầu hắn bốc lên lửa kèm khói. Ngọn lửa ấy lan khắp trên dưới và mọi phương, khiến các cõi đều nóng rực.

Verse 5

चुक्षुभुर्नद्युदन्वन्त: सद्वीपाद्रिश्चचाल भू: । निपेतु: सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश ॥ ५ ॥

Do uy lực của khổ hạnh nghiêm khắc ấy, sông ngòi và đại dương dậy sóng; trái đất cùng núi non và đảo lớn rung chuyển; sao và hành tinh rơi rụng, mười phương bừng cháy như lửa.

Verse 6

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययु: सुरा: । धात्रे विज्ञापयामासुर्देवदेव जगत्पते । दैत्येन्द्रतपसा तप्ता दिवि स्थातुं न शक्नुम: ॥ ६ ॥

Bị thiêu đốt và xao động bởi khổ hạnh khắc nghiệt của Hiraṇyakaśipu, chư thiên rời bỏ cõi của mình, đến Brahmaloka và tâu với Đấng Sáng Tạo: “Ôi Thần của chư thần, Chúa tể vũ trụ! Lửa khổ hạnh bốc từ đỉnh đầu hắn thiêu đốt chúng con; chúng con không thể ở lại cõi mình nên đến nương tựa Ngài.”

Verse 7

तस्य चोपशमं भूमन् विधेहि यदि मन्यसे । लोका न यावन्नङ्‌‌क्ष्यन्ति बलिहारास्तवाभिभू: ॥ ७ ॥

Ô bậc vĩ đại, nếu Ngài thấy thích hợp, xin hãy dập tắt cơn nhiễu loạn hủy diệt này, trước khi các cõi và muôn dân vốn thuận phục Ngài bị tiêu vong.

Verse 8

तस्यायं किल सङ्कल्पश्चरतो दुश्चरं तप: । श्रूयतां किं न विदितस्तवाथापि निवेदितम् ॥ ८ ॥

Hắn đang thực hành một khổ hạnh vô cùng khắc nghiệt—đó là chủ ý của hắn. Dẫu ý đồ ấy không hề xa lạ với Ngài, xin hãy lắng nghe khi chúng con trình bày dụng tâm của hắn.

Verse 9

सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना । अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्य: परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥ तदहं वर्धमानेन तपोयोगसमाधिना । कालात्मनोश्च नित्यत्वात्साधयिष्ये तथात्मन: ॥ १० ॥

“Nhờ khổ hạnh, yoga huyền nhiệm và định (samādhi), Phạm Thiên Parameṣṭhī đã tạo dựng vũ trụ hữu động và vô động này, rồi ngự trên ngôi vị của mình, vượt trên mọi cõi. Vì thời gian và bản ngã là vĩnh hằng, ta cũng sẽ tăng trưởng khổ hạnh–yoga–định qua vô số đời, để chiếm lấy chính địa vị mà Phạm Thiên đang nắm giữ.”

Verse 10

सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना । अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्य: परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥ तदहं वर्धमानेन तपोयोगसमाधिना । कालात्मनोश्च नित्यत्वात्साधयिष्ये तथात्मन: ॥ १० ॥

Nhờ sức mạnh của khổ hạnh, yoga và định (samādhi), Phạm Thiên (Brahmā) đã tạo dựng vũ trụ hữu tình và vô tình này rồi an tọa trên ngôi vị tối thượng, trở thành bậc đáng tôn kính nhất trong thế giới. Vì thời gian và tự ngã đều thường hằng, ta cũng sẽ tu khổ hạnh–yoga–định qua vô số đời để đạt đúng địa vị của Phạm Thiên.

Verse 11

अन्यथेदं विधास्येऽहमयथा पूर्वमोजसा । किमन्यै: कालनिर्धूतै: कल्पान्ते वैष्णवादिभि: ॥ ११ ॥

Nhờ khổ hạnh khắc nghiệt, ta sẽ sắp đặt thế gian này không như trước mà theo cách khác hẳn. Ta sẽ đảo ngược quả báo của thiện và ác, lật đổ mọi tập tục đã được thiết lập. Đến cuối kiếp, ngay cả Dhruvaloka cũng bị thời gian cuốn đi; vậy có ích gì? Ta chỉ chọn địa vị của Phạm Thiên.

Verse 12

इति शुश्रुम निर्बन्धं तप: परममास्थित: । विधत्स्वानन्तरं युक्तं स्वयं त्रिभुवनेश्वर ॥ १२ ॥

Lạy Chúa tể, chúng con nghe từ nguồn đáng tin rằng Hiraṇyakaśipu đang thực hành khổ hạnh cực độ để đoạt lấy địa vị của Ngài. Ngài là Chủ tể của ba cõi; xin đừng chậm trễ, hãy lập tức làm điều mà Ngài thấy là thích đáng.

Verse 13

तवासनं द्विजगवां पारमेष्ठ्यं जगत्पते । भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥

Lạy Phạm Thiên, Chúa tể của vũ trụ, ngôi vị Paramesthī của Ngài thật cát tường cho an lạc, thiện lành, phú quý, an ổn và chiến thắng—đặc biệt cho các bà-la-môn và loài bò. Khi Ngài ở địa vị ấy, văn hóa bà-la-môn và việc bảo hộ bò được tôn vinh, nên mọi thịnh vượng tự nhiên tăng trưởng; nhưng nếu Hiraṇyakaśipu chiếm lấy ngai ấy, tất cả sẽ tiêu vong.

Verse 14

इति विज्ञापितो देवैर्भगवानात्मभूर्नृप । परितो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम् ॥ १४ ॥

Tâu Đại vương, khi chư thiên tâu bày như vậy, đấng Brahmā quyền năng (Ātmabhū), cùng với Bhṛgu, Dakṣa và các đại hiền triết khác, lập tức lên đường đến nơi ẩn tu của vua asura, chỗ Hiraṇyakaśipu đang hành khổ hạnh.

Verse 15

न ददर्श प्रतिच्छन्नं वल्मीकतृणकीचकै: । पिपीलिकाभिराचीर्णं मेदस्त्वङ्‌मांसशोणितम् ॥ १५ ॥ तपन्तं तपसा लोकान् यथाभ्रापिहितं रविम् । विलक्ष्य विस्मित: प्राह हसंस्तं हंसवाहन: ॥ १६ ॥

Đức Phạm Thiên, bậc cưỡi thiên nga, cùng chư thiên lúc đầu không thấy Hiraṇyakaśipu, vì thân hắn bị phủ bởi ụ mối, cỏ và que tre; do khổ hạnh lâu dài, kiến đã ăn cả da, mỡ, thịt và máu của hắn. Rồi họ trông thấy hắn như mặt trời bị mây che, lấy khổ hạnh mà nung nóng các cõi; Phạm Thiên kinh ngạc, mỉm cười và cất lời với hắn.

Verse 16

न ददर्श प्रतिच्छन्नं वल्मीकतृणकीचकै: । पिपीलिकाभिराचीर्णं मेदस्त्वङ्‌मांसशोणितम् ॥ १५ ॥ तपन्तं तपसा लोकान् यथाभ्रापिहितं रविम् । विलक्ष्य विस्मित: प्राह हसंस्तं हंसवाहन: ॥ १६ ॥

Đức Phạm Thiên, bậc cưỡi thiên nga, cùng chư thiên lúc đầu không thấy Hiraṇyakaśipu, vì thân hắn bị phủ bởi ụ mối, cỏ và que tre; do khổ hạnh lâu dài, kiến đã ăn cả da, mỡ, thịt và máu của hắn. Rồi họ trông thấy hắn như mặt trời bị mây che, lấy khổ hạnh mà nung nóng các cõi; Phạm Thiên kinh ngạc, mỉm cười và cất lời với hắn.

Verse 17

श्रीब्रह्मोवाच उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते तप:सिद्धोऽसि काश्यप । वरदोऽहमनुप्राप्तो व्रियतामीप्सितो वर: ॥ १७ ॥

Phạm Thiên nói: “Hỡi con của Kaśyapa, hãy đứng dậy, hãy đứng dậy; cầu phúc lành đến với ngươi. Ngươi đã thành tựu trong khổ hạnh; ta đến với tư cách ban ân. Hãy xin điều ngươi hằng mong muốn.”

Verse 18

अद्राक्षमहमेतं ते हृत्सारं महदद्भ‍ुतम् । दंशभक्षितदेहस्य प्राणा ह्यस्थिषु शेरते ॥ १८ ॥

Ta đã chứng kiến sức chịu đựng kỳ diệu của ngươi. Dẫu thân bị sâu bọ và kiến cắn xé, ăn mòn, khí prāṇa của ngươi vẫn lưu chuyển và trú trong xương—thật là điều đáng kinh ngạc.

Verse 19

नैतत्पूर्वर्षयश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे । निरम्बुर्धारयेत्प्राणान् को वै दिव्यसमा: शतम् ॥ १९ ॥

Khổ hạnh khắc nghiệt như thế, các bậc ṛṣi thuở trước cũng chưa từng làm, và về sau cũng chẳng ai làm nổi. Trong ba cõi này, ai có thể giữ mạng mà không uống một giọt nước suốt một trăm năm thiên giới?

Verse 20

व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेण मनस्विनाम् । तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥

Hỡi con của Diti, nhờ quyết tâm lớn và khổ hạnh khó làm ấy, ngươi đã làm điều ngay cả các bậc thánh hiền cũng khó thực hiện; vì vậy ngươi quả thật đã chinh phục ta.

Verse 21

ततस्त आशिष: सर्वा ददाम्यसुरपुङ्गव । मर्तस्य ते ह्यमर्तस्य दर्शनं नाफलं मम ॥ २१ ॥

Hỡi bậc ưu tú trong loài asura, vì thế ta sẵn sàng ban mọi ân phúc theo ý ngươi. Ta thuộc cõi chư thiên bất tử; dù ngươi hữu tử, cuộc yết kiến ta sẽ không vô ích.

Verse 22

श्रीनारद उवाच इत्युक्त्वादिभवो देवो भक्षिताङ्गं पिपीलिकै: । कमण्डलुजलेनौक्षद्दिव्येनामोघराधसा ॥ २२ ॥

Śrī Nārada Muni tiếp lời: Nói xong, Đức Brahmā—đấng nguyên thủy của vũ trụ, đầy quyền năng—đã rảy nước thiêng liêng, bất khả sai lầm từ bình kamaṇḍalu lên thân thể Hiraṇyakaśipu vốn bị kiến và bướm đêm gặm mòn; nhờ vậy hắn được hồi sinh.

Verse 23

स तत्कीचकवल्मीकात् सहओजोबलान्वित: । सर्वावयवसम्पन्नो वज्रसंहननो युवा । उत्थितस्तप्तहेमाभो विभावसुरिवैधस: ॥ २३ ॥

Vừa được rảy nước từ bình của Brahmā, Hiraṇyakaśipu liền đứng dậy khỏi ụ kiến, đầy ojas và sức mạnh, thân thể trọn vẹn, rắn chắc như sấm sét. Ánh sắc như vàng nung chảy, hắn hiện ra thành một thanh niên, như lửa bùng lên từ củi.

Verse 24

स निरीक्ष्याम्बरे देवं हंसवाहमुपस्थितम् । ननाम शिरसा भूमौ तद्दर्शनमहोत्सव: ॥ २४ ॥

Thấy Đức Brahmā hiện diện trên không trung, ngự trên thiên nga, Hiraṇyakaśipu vô cùng hoan hỷ. Xem cuộc diện kiến ấy như một đại lễ, hắn lập tức phủ phục, đặt đầu xuống đất mà đảnh lễ.

Verse 25

उत्थाय प्राञ्जलि: प्रह्व ईक्षमाणो द‍ृशा विभुम् । हर्षाश्रुपुलकोद्भ‍ेदो गिरा गद्गदयागृणात् ॥ २५ ॥

Bấy giờ thủ lĩnh loài Daitya đứng dậy khỏi mặt đất, chắp tay cung kính, nhìn thấy đức Phạm Thiên trước mặt liền tràn ngập hoan hỷ. Nước mắt rưng rưng, toàn thân rùng mình, với giọng run run ông bắt đầu cầu nguyện khiêm cung để làm đẹp lòng Phạm Thiên.

Verse 26

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसावृतम् । अभिव्यनग्जगदिदं स्वयञ्‍ज्योति: स्वरोचिषा ॥ २६ ॥ आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति । रज:सत्त्वतमोधाम्ने पराय महते नम: ॥ २७ ॥

Hiranyakasipu nói: Vào cuối kiếp, khi vũ trụ này bị bao phủ bởi bóng tối dày đặc do Thời gian tạo ra, thì Đấng tự chiếu sáng lại tự dùng quang huy của mình mà hiển lộ thế giới này lần nữa.

Verse 27

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसावृतम् । अभिव्यनग्जगदिदं स्वयञ्‍ज्योति: स्वरोचिषा ॥ २६ ॥ आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति । रज:सत्त्वतमोधाम्ने पराय महते नम: ॥ २७ ॥

Chính Ngài, nhờ năng lực vật chất mang ba guna, mà tạo dựng, duy trì và tiêu dung vũ trụ này. Con xin đảnh lễ đức Phạm Thiên vĩ đại, nơi nương tựa của sattva, rajas và tamas.

Verse 28

नम आद्याय बीजाय ज्ञानविज्ञानमूर्तये । प्राणेन्द्रियमनोबुद्धिविकारैर्व्यक्तिमीयुषे ॥ २८ ॥

Con xin đảnh lễ đức Phạm Thiên—cội nguồn ban đầu, hạt giống nguyên sơ, hiện thân của jñāna và vijñāna. Nhờ những biến đổi của prāṇa, các căn, tâm và trí, vũ trụ này trở nên hiển lộ; Ngài là nguyên nhân của mọi biểu hiện.

Verse 29

त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पति: प्रजानाम् । चित्तस्य चित्तैर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महान् भूतगुणाशयेश: ॥ २९ ॥

Muôn lạy Chúa tể, Ngài là prāṇa tối thượng và là chủ của mọi sinh linh, động hay tĩnh, trong thế giới này. Ngài khơi dậy ý thức; Ngài gìn giữ tâm và các căn hành động lẫn căn tri giác. Vì thế Ngài là Đấng điều ngự vĩ đại của các yếu tố vật chất, các phẩm tính của chúng và mọi dục vọng.

Verse 30

त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च । त्वमेक आत्मात्मवतामनादि- रनन्तपार: कविरन्तरात्मा ॥ ३० ॥

Lạy Chúa Tối Thượng! Ngài là hiện thân của Veda; nhờ Tri-Veda và minh triết catur-hotra, Ngài trải rộng nghi lễ tế tự của bảy loại yajña như Agniṣṭoma. Chính Ngài khơi dậy các brāhmaṇa hành lễ thực hiện các nghi thức được dạy trong ba Veda. Ngài là Paramātmā duy nhất, Antaryāmī của muôn loài, vô thủy vô chung, toàn tri, vượt ngoài thời gian và không gian.

Verse 31

त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना- मायुर्लवाद्यवयवै: क्षिणोषि । कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महां- स्त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥

Lạy Chúa! Ngài chính là Thời Gian không chớp mắt, luôn tỉnh thức và thấy mọi điều. Bằng các phần của thời gian—sát-na, giây, phút, giờ—Ngài làm hao mòn tuổi thọ của mọi loài. Tuy vậy, Ngài vẫn bất biến, là Kūṭastha Paramātmā, Đấng Chứng Tri và Chủ Tể tối thượng, vô sinh, bao trùm khắp, là nguồn sống của toàn thể chúng sinh.

Verse 32

त्वत्त: परं नापरमप्यनेज- देजच्च किञ्चिद्‌‌व्यतिरिक्तमस्ति । विद्या: कलास्ते तनवश्च सर्वा हिरण्यगर्भोऽसि बृहत्‍त्रिपृष्ठ: ॥ ३२ ॥

Không có gì tách rời khỏi Ngài—dù cao hay thấp, bất động hay chuyển động. Tri thức từ Veda như Upaniṣad, cùng mọi ngành phụ và nghệ thuật thuộc truyền thống Veda, đều như thân thể bên ngoài của Ngài. Ngài là Hiraṇyagarbha, kho tàng của vũ trụ; nhưng với tư cách Đấng Điều Khiển tối thượng, Ngài siêu việt thế giới vật chất gồm ba guṇa.

Verse 33

व्यक्तं विभो स्थूलमिदं शरीरं येनेन्द्रियप्राणमनोगुणांस्त्वम् । भुङ्‌क्षे स्थितो धामनि पारमेष्ठ्ये अव्यक्त आत्मा पुरुष: पुराण: ॥ ३३ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng! Dù Ngài bất biến an trụ trong thánh cảnh của mình, Ngài vẫn mở rộng hình tướng vũ trụ thô và hiển lộ trong cõi này, như thể đang nếm trải đối tượng của giác quan, prāṇa, tâm và các guṇa. Nhưng Ngài là Ātman vô hiển, Purāṇa Puruṣa—Brahman, Paramātmā và Bhagavān.

Verse 34

अनन्ताव्यक्तरूपेण येनेदमखिलं ततम् । चिदचिच्छक्तियुक्ताय तस्मै भगवते नम: ॥ ३४ ॥

Con xin đảnh lễ Bhagavān Tối Thượng, Đấng với hình thái vô hạn và vô hiển đã trải rộng toàn thể vũ trụ. Ngài sở hữu nội năng (cit-śakti), ngoại năng (acit-śakti), và năng lực biên tế (taṭasthā) chính là mọi jīva.

Verse 35

यदि दास्यस्यभिमतान् वरान्मे वरदोत्तम । भूतेभ्यस्त्वद्विसृष्टेभ्यो मृत्युर्मा भून्मम प्रभो ॥ ३५ ॥

Lạy Chúa tể, bậc ban ân phúc tối thượng; nếu Ngài thương ban điều con cầu, xin cho con không gặp cái chết bởi bất kỳ sinh linh nào do Ngài tạo ra.

Verse 36

नान्तर्बहिर्दिवा नक्तमन्यस्मादपि चायुधै: । न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥

Xin ban cho con không chết trong nhà hay ngoài nhà, không chết ban ngày hay ban đêm, không chết trên đất hay giữa trời; và xin cho con không bị giết bởi bất kỳ vũ khí nào, cũng không bởi loài người hay thú vật.

Verse 37

व्यसुभिर्वासुमद्भ‍िर्वा सुरासुरमहोरगै: । अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे ऐकपत्यं च देहिनाम् ॥ ३७ ॥ सर्वेषां लोकपालानां महिमानं यथात्मन: । तपोयोगप्रभावाणां यन्न रिष्यति कर्हिचित् ॥ ३८ ॥

Xin cho con không gặp cái chết bởi bất cứ điều gì, dù hữu tình hay vô tri; và để chư thiên, a-tu-la hay đại xà nơi cõi dưới cũng không thể giết con. Như Ngài vô địch giữa chiến trường, xin cho con cũng không có đối thủ. Xin ban cho con quyền thống trị độc tôn trên mọi sinh linh và các vị hộ thế, cùng vinh quang của địa vị ấy, và mọi thần thông do khổ hạnh và yoga đạt được—những điều không bao giờ mất.

Verse 38

व्यसुभिर्वासुमद्भ‍िर्वा सुरासुरमहोरगै: । अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे ऐकपत्यं च देहिनाम् ॥ ३७ ॥ सर्वेषां लोकपालानां महिमानं यथात्मन: । तपोयोगप्रभावाणां यन्न रिष्यति कर्हिचित् ॥ ३८ ॥

Xin ban cho con vinh quang như các vị hộ thế (thậm chí ngang với Ngài), và ban cả những năng lực do khổ hạnh và yoga đạt được—những điều không bao giờ tiêu mất.