Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 7

Naraka-varṇana: The Hellish Planets and the Karmic Logic of Punishment

तत्र हैके नरकानेकविंशतिं गणयन्ति अथ तांस्ते राजन्नामरूपलक्षणतोऽनुक्रमिष्यामस्तामिस्रोऽन्धतामिस्रो रौरवो महारौरव: कुम्भीपाक: कालसूत्रमसिपत्रवनं सूकरमुखमन्धकूप: कृमिभोजन: सन्दंशस्तप्तसूर्मिर्वज्रकण्टकशाल्मली वैतरणी पूयोद: प्राणरोधो विशसनं लालाभक्ष: सारमेयादनमवीचिरय:पानमिति । किञ्च क्षारकर्दमो रक्षोगणभोजन: शूलप्रोतो दन्दशूकोऽवटनिरोधन: पर्यावर्तन: सूचीमुखमित्यष्टाविंशतिर्नरका विविधयातनाभूमय: ॥ ७ ॥

tatra haike narakān eka-viṁśatiṁ gaṇayanti atha tāṁs te rājan nāma-rūpa-lakṣaṇato ’nukramiṣyāmas tāmisro ’ndhatāmisro rauravo mahārauravaḥ kumbhīpākaḥ kālasūtram asipatravanaṁ sūkaramukham andhakūpaḥ kṛmibhojanaḥ sandaṁśas taptasūrmir vajrakaṇṭaka-śālmalī vaitaraṇī pūyodaḥ prāṇarodho viśasanaṁ lālābhakṣaḥ sārameyādanam avīcir ayaḥpānam iti; kiñca kṣārakardamo rakṣogaṇa-bhojanaḥ śūlaproto dandaśūko ’vaṭa-nirodhanaḥ paryāvartanaḥ sūcīmukham ity aṣṭā-viṁśatir narakā vividha-yātanā-bhūmayaḥ.

Một số người nói rằng có tổng cộng hai mươi mốt hành tinh địa ngục, và một số người nói là hai mươi tám. Tâu Đại vương, tôi sẽ phác thảo tất cả chúng theo tên, hình thức và triệu chứng. Tên của các địa ngục khác nhau như sau: Tāmisra, Andhatāmisra, Raurava, Mahāraurava, Kumbhīpāka, Kālasūtra, Asipatravana, Sūkaramukha, Andhakūpa, Kṛmibhojana, Sandaṁśa, Taptasūrmi, Vajrakaṇṭaka-śālmalī, Vaitaraṇī, Pūyoda, Prāṇarodha, Viśasana, Lālābhakṣa, Sārameyādana, Avīci, Ayaḥpāna, Kṣārakardama, Rakṣogaṇa-bhojana, Śūlaprota, Dandaśūka, Avaṭa-nirodhana, Paryāvartana và Sūcīmukha. Tất cả các hành tinh này là để trừng phạt các sinh linh.

tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय
haindeed
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
ekesome
eke:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘some (people)’
narakānhells
narakān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnaraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
eka-viṁśatimtwenty-one
eka-viṁśatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + viṁśati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (21)
gaṇayanticount
gaṇayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gaṇ (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
tānthose
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; demonstrative pronoun
teto you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; ‘to you’ (enclitic)
rājanO King
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
nāma-rūpa-lakṣaṇataḥaccording to name, form, and characteristics
nāma-rūpa-lakṣaṇataḥ:
Hetu (हेतु/according to)
TypeIndeclinable
Rootnāma (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक) + tas (तस्-प्रत्यय)
Formतसिल्-अव्यय (ablative adverb) ‘from/according to’; पूर्वपद-द्वन्द्व (nāma+rūpa+lakṣaṇa)
anukramiṣyāmaḥwe shall enumerate
anukramiṣyāmaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-√kram (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
tāmisraḥTāmisra
tāmisraḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Roottāmisra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
andha-tāmisraḥAndhatāmisra
andha-tāmisraḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootandha (प्रातिपदिक) + tāmisra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; hell-name
rauravaḥRaurava
rauravaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootraurava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
mahā-rauravaḥMahāraurava
mahā-rauravaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + raurava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; hell-name
kumbhī-pākaḥKumbhīpāka
kumbhī-pākaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootkumbhī (प्रातिपदिक) + pāka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (kumbhyāṁ pākaḥ) hell-name
kāla-sūtramKālasūtra
kāla-sūtram:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + sūtra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष; hell-name
asipatra-vanamAsipatravana (forest of sword-leaves)
asipatra-vanam:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootasi (प्रातिपदिक) + patra (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (asipatrāṇāṁ vanam) hell-name
sūkara-mukhamSūkaramukha
sūkara-mukham:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootsūkara (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि ‘having a boar-face’ (hell-name)
andha-kūpaḥAndhakūpa
andha-kūpaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootandha (प्रातिपदिक) + kūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; hell-name
kṛmi-bhojanaḥKṛmibhojana
kṛmi-bhojanaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootkṛmi (प्रातिपदिक) + bhojana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (kṛmīṇāṁ bhojanam) hell-name
sandaṁśaḥSandaṁśa
sandaṁśaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootsandaṁśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
tapta-sūrmiḥTaptasūrmi
tapta-sūrmiḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Roottapta (√tap + क्त, PPP) + sūrmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ‘heated waves’; hell-name
vajrakaṇṭaka-śālmalīVajrakaṇṭaka-Śālmalī
vajrakaṇṭaka-śālmalī:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक) + kaṇṭaka (प्रातिपदिक) + śālmalī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘śālmalī with vajra-like thorns’; hell-name
vaitaraṇīVaitaraṇī
vaitaraṇī:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootvaitaraṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name/river-name
pūyodaḥPūyoda
pūyodaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootpūya (प्रातिपदिक) + uda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘water of pus’; hell-name
prāṇa-rodhaḥPrāṇarodha
prāṇa-rodhaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक) + rodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष; hell-name
viśasanamViśasana
viśasanam:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootviśasana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
lālā-bhakṣaḥLālābhakṣa
lālā-bhakṣaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootlālā (प्रातिपदिक) + bhakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘eating saliva/filth’; hell-name
sārameya-adanamSārameyādana
sārameya-adanam:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootsārameya (प्रातिपदिक) + adana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘being eaten by dogs’; hell-name
avīciḥAvīci
avīciḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootavīci (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
ayaḥ-pānamAyaḥpāna
ayaḥ-pānam:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootayas (प्रातिपदिक) + pāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘drinking molten iron’; hell-name
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय (quotative)
kiñcamoreover
kiñca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम) + ca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (moreover/and also)
kṣāra-kardamaḥKṣārakardama
kṣāra-kardamaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootkṣāra (प्रातिपदिक) + kardama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; hell-name
rakṣogaṇa-bhojanaḥRakṣogaṇa-bhojana
rakṣogaṇa-bhojanaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक) + bhojana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘food for groups of rākṣasas’; hell-name
śūla-protaḥŚūlaprota
śūla-protaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootśūla (प्रातिपदिक) + prota (√pru/√vṛ?; here ‘prota’ PPP from √pru/√vī ‘to string/pierce’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘impaled on a spear’; hell-name
dandaśūkaḥDandaśūka
dandaśūkaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootdandaśūka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
avaṭa-nirodhanaḥAvaṭa-nirodhana
avaṭa-nirodhanaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootavaṭa (प्रातिपदिक) + nirodhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष; hell-name
paryāvartanaḥParyāvartana
paryāvartanaḥ:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootparyāvartana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; hell-name
sūcī-mukhamSūcīmukha
sūcī-mukham:
Karta (उद्देश्य/नाम)
TypeNoun
Rootsūcī (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि ‘needle-faced’; hell-name
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
aṣṭā-viṁśatiḥtwenty-eight
aṣṭā-viṁśatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭā (प्रातिपदिक) + viṁśati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (28)
narakāḥhells
narakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnaraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vividha-yātanā-bhūmayaḥplaces of various torments
vividha-yātanā-bhūmayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvividha (प्रातिपदिक) + yātanā (प्रातिपदिक) + bhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष ‘grounds/regions of various tortures’
K
King Parīkṣit

FAQs

In Canto 5, Chapter 26, Śukadeva Gosvāmī enumerates hellish regions by name and indicates that they are distinct places of punishment corresponding to sinful actions; in this verse he lists twenty-eight such narakas.

Because Parīkṣit Mahārāja, preparing for death and seeking spiritual clarity, inquired about the destinations of sinful living beings; Śukadeva answers by systematically listing the narakas and (in subsequent verses) their characteristics.

It encourages moral responsibility by highlighting karmic consequences; a devotee can apply it by avoiding harmful, exploitative actions and strengthening dharma and bhakti as the safe path beyond fear and punishment.