Adhyaya 1

Verse 1

श्रीशुक उवाच कृत्वा दैत्यवधं कृष्ण: सरामो यदुभिर्वृत: । भुवोऽवतारयद् भारं जविष्ठं जनयन् कलिम् ॥ १ ॥

Śrī Śuka nói: Śrī Kṛṣṇa, cùng với Balarāma và được dòng họ Yadu vây quanh, đã tiêu diệt các loài quỷ. Rồi để trút bỏ gánh nặng của địa cầu, Ngài nhanh chóng sắp đặt cuộc xung đột lớn làm phát sinh thời Kali.

Verse 2

ये कोपिता: सुबहु पाण्डुसुता: सपत्नै- र्दुर्द्यूतहेलनकचग्रहणादिभिस्तान् । कृत्वा निमित्तमितरेतरत: समेतान् हत्वा नृपान् निरहरत् क्षितिभारमीश: ॥ २ ॥

Vì vô số tội lỗi của kẻ thù—cờ bạc gian trá, lời sỉ nhục, giật tóc Draupadī và nhiều hành vi tàn bạo khác—các con của Pāṇḍu nổi giận. Đấng Tối Thượng lấy các Pāṇḍava làm nhân duyên; nhân cớ chiến trận Kurukṣetra, Ngài khiến các vua chúa cùng quân đội tụ hội hai bên, rồi qua chiến tranh mà diệt họ, giải trừ gánh nặng cho địa cầu.

Verse 3

भूभारराजपृतना यदुभिर्निरस्य गुप्तै: स्वबाहुभिरचिन्तयदप्रमेय: । मन्येऽवनेर्ननु गतोऽप्यगतं हि भारं यद् यादवं कुलमहो अविषह्यमास्ते ॥ ३ ॥

Đấng không thể lường được đã dùng dòng Yadu—được chính cánh tay Ngài che chở—để quét sạch các vua chúa cùng quân đội vốn là gánh nặng của địa cầu. Rồi Ngài tự nghĩ: “Dẫu người đời nói gánh nặng đã hết, theo Ta thì chưa; vì chính dòng Yādava vẫn còn, sức mạnh ấy khiến đất mẹ khó lòng chịu nổi.”

Verse 4

नैवान्यत: परिभवोऽस्य भवेत् कथञ्चिन् मत्संश्रयस्य विभवोन्नहनस्य नित्यम् । अन्त:कलिं यदुकुलस्य विधाय वेणु- स्तम्बस्य वह्निमिव शान्तिमुपैमि धाम ॥ ४ ॥

Kṛṣṇa nghĩ: “Dòng Yadu luôn nương tựa nơi Ta và phú quý vô ngại, nên không sức mạnh bên ngoài nào có thể khiến họ bại vong. Vì vậy Ta sẽ khơi dậy sự bất hòa ngay trong dòng tộc; nó sẽ như ngọn lửa sinh từ ma sát của bụi tre, thiêu rụi tất cả để rồi lặng yên. Khi ấy Ta sẽ thành tựu ý chỉ chân thật và trở về cõi vĩnh hằng của Ta.”

Verse 5

एवं व्यवसितो राजन् सत्यसङ्कल्प ईश्वर: । शापव्याजेन विप्राणां सञ्जह्रे स्वकुलं विभु: ॥ ५ ॥

Tâu vua Parīkṣit, khi Đấng Tối Thượng—bậc có lời nguyện tất thành—đã quyết như vậy, Ngài thu hồi chính dòng tộc mình, lấy cớ là lời nguyền của hội chúng brāhmaṇa.

Verse 6

स्वमूर्त्या लोकलावण्यनिर्मुक्त्या लोचनं नृणाम् । गीर्भिस्ता: स्मरतां चित्तं पदैस्तानीक्षतां क्रिया: ॥ ६ ॥ आच्छिद्य कीर्तिं सुश्लोकां वितत्य ह्यञ्जसा नु कौ । तमोऽनया तरिष्यन्तीत्यगात् स्वं पदमीश्वर: ॥ ७ ॥

Kṛṣṇa, Đấng Tối Thượng, là kho tàng mọi vẻ đẹp; hình tướng riêng của Ngài quyến rũ đến mức cướp lấy ánh nhìn của con người khỏi mọi đối tượng khác, khiến tất cả trở nên nhạt nhòa trước Ngài. Lời Ngài nói cuốn hút tâm trí của người nhớ tưởng. Thấy dấu chân Ngài, người đời muốn làm kẻ theo chân và dâng mọi hành động thân xác vào sự phụng sự. Nhờ vậy, Ngài dễ dàng truyền bá vinh quang của mình—được ca tụng bằng những câu kệ Veda tinh yếu. Ngài xét rằng chỉ cần nghe và xướng tụng vinh quang ấy, các linh hồn về sau sẽ vượt qua bóng tối vô minh. Hài lòng với sự sắp đặt ấy, Chúa Tể ra đi đến nơi Ngài mong muốn, cõi vĩnh hằng của Ngài.

Verse 7

स्वमूर्त्या लोकलावण्यनिर्मुक्त्या लोचनं नृणाम् । गीर्भिस्ता: स्मरतां चित्तं पदैस्तानीक्षतां क्रिया: ॥ ६ ॥ आच्छिद्य कीर्तिं सुश्लोकां वितत्य ह्यञ्जसा नु कौ । तमोऽनया तरिष्यन्तीत्यगात् स्वं पदमीश्वर: ॥ ७ ॥

Đức Thượng Đế Tối Cao, Śrī Kṛṣṇa, là kho tàng của mọi vẻ đẹp. Thân tướng riêng của Ngài quyến rũ đến mức cướp lấy ánh nhìn của con người, khiến mọi vật khác trở nên nhạt nhòa trước Ngài. Lời Ngài nói lôi cuốn tâm trí của những ai nhớ tưởng; dấu chân Ngài khiến người đời muốn theo bước và dâng mọi hành động thân xác lên Chúa. Nhờ vậy, Ngài dễ dàng truyền bá vinh quang thanh tịnh của mình khắp thế gian, được ca tụng bằng những câu kệ Veda tinh yếu. Ngài nghĩ rằng chúng sinh đời sau chỉ cần nghe và xướng tụng vinh quang ấy sẽ vượt qua bóng tối vô minh. Hài lòng với sự sắp đặt này, Ngài trở về cảnh giới của mình.

Verse 8

श्रीराजोवाच ब्रह्मण्यानां वदान्यानां नित्यं वृद्धोपसेविनाम् । विप्रशाप: कथमभूद् वृष्णीनां कृष्णचेतसाम् ॥ ८ ॥

Vua Parīkṣit hỏi: Làm sao các bà-la-môn lại có thể nguyền rủa dòng Vṛṣṇi—những người luôn kính trọng bà-la-môn, rộng lòng bố thí, thường xuyên phụng sự bậc trưởng thượng và hiền thánh, và tâm trí luôn chuyên chú nơi Śrī Kṛṣṇa?

Verse 9

यन्निमित्त: स वै शापो याद‍ृशो द्विजसत्तम । कथमेकात्मनां भेद एतत् सर्वं वदस्व मे ॥ ९ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, xin hãy nói cho ta biết: lời nguyền ấy phát sinh vì duyên cớ gì, nó có hình thức ra sao, và làm sao sự bất hòa lại có thể nảy sinh giữa các Yadu vốn cùng chung một mục đích? Xin kể hết cho ta.

Verse 10

श्रीबादरायणिरुवाच बिभ्रद् वपु: सकलसुन्दरसन्निवेशं कर्माचरन् भुवि सुमङ्गलमाप्तकाम: । आस्थाय धाम रममाण उदारकीर्ति: संहर्तुमैच्छत कुलं स्थितकृत्यशेष: ॥ १० ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Đức Chúa, mang thân tướng như sự kết tụ của mọi vẻ đẹp, đã thực hiện trên trần gian những hành vi tối cát tường, dù thật ra Ngài là āptakāma—đã viên mãn mọi ước nguyện, chẳng cần nỗ lực. An trú trong thánh cảnh của mình và hưởng niềm hoan lạc, Đấng có vinh quang rộng lớn nay muốn tiêu diệt dòng tộc của Ngài, vì vẫn còn sót lại một phần nhỏ bổn phận cần hoàn tất.

Verse 11

कर्माणि पुण्यनिवहानि सुमङ्गलानि गायज्जगत्कलिमलापहराणि कृत्वा । कालात्मना निवसता यदुदेवगेहे पिण्डारकं समगमन् मुनयो निसृष्टा: ॥ ११ ॥ विश्वामित्रोऽसित: कण्वो दुर्वासा भृगुरङ्गिरा: । कश्यपो वामदेवोऽत्रिर्वसिष्ठो नारदादय: ॥ १२ ॥

Các hiền triết đã cử hành những nghi lễ tế tự đem lại vô lượng phước đức, vô cùng cát tường, và chỉ cần được ca tụng kể lại cũng có thể tẩy trừ tội cấu của thời Kali cho toàn thế gian. Họ thực hiện các nghi lễ ấy tại nhà Vasudeva, vị đứng đầu dòng Yadu, nơi Bhagavān Śrī Kṛṣṇa ngự như hiện thân của Thời gian. Khi nghi lễ kết thúc và Chúa kính cẩn tiễn các hiền triết, họ liền đi đến thánh địa mang tên Piṇḍāraka. Trong số ấy có Viśvāmitra, Asita, Kaṇva, Durvāsā, Bhṛgu, Aṅgirā, Kaśyapa, Vāmadeva, Atri, Vasiṣṭha, cùng Nārada và các vị khác.

Verse 12

कर्माणि पुण्यनिवहानि सुमङ्गलानि गायज्जगत्कलिमलापहराणि कृत्वा । कालात्मना निवसता यदुदेवगेहे पिण्डारकं समगमन् मुनयो निसृष्टा: ॥ ११ ॥ विश्वामित्रोऽसित: कण्वो दुर्वासा भृगुरङ्गिरा: । कश्यपो वामदेवोऽत्रिर्वसिष्ठो नारदादय: ॥ १२ ॥

Các hiền triết như Viśvāmitra, Asita, Kaṇva, Durvāsā, Bhṛgu, Aṅgirā, Kaśyapa, Vāmadeva, Atri, Vasiṣṭha, cùng Nārada và những vị khác đã cử hành những nghi lễ công đức vô lượng, cực kỳ cát tường; chỉ cần được tụng ca, chúng cũng xóa sạch tội cấu của thời Kali cho toàn thế gian. Các vị đã thực hiện đúng pháp tại nhà Vasudeva, bậc đứng đầu dòng Yadu, nơi Śrī Kṛṣṇa ngự như hiện thân của Thời gian; rồi sau khi được Śrī Kṛṣṇa kính cẩn tiễn biệt khi lễ sự viên mãn, các hiền triết đi đến thánh địa mang tên Piṇḍāraka.

Verse 13

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

Những thiếu niên dòng Yadu, vừa đùa nghịch vừa tiến đến chỗ các hiền triết đang tụ hội. Họ cho Sāmba, con của Jāmbavatī, mặc y phục phụ nữ, rồi nắm lấy chân các hiền triết và—tuy vô lễ—lại giả bộ khiêm cung mà hỏi: “Kính bạch các bậc brāhmaṇa uyên bác, người đàn bà mang thai mắt đen này muốn hỏi các ngài; nàng xấu hổ không dám tự hỏi. Kính bạch các đại hiền giả có nhãn lực không sai lầm, nàng sắp sinh và khát khao có con trai—xin cho biết đứa trẻ sẽ là trai hay gái?”

Verse 14

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

Những thiếu niên dòng Yadu, vừa đùa nghịch vừa tiến đến chỗ các hiền triết đang tụ hội. Họ cho Sāmba, con của Jāmbavatī, mặc y phục phụ nữ, rồi nắm lấy chân các hiền triết và—tuy vô lễ—lại giả bộ khiêm cung mà hỏi: “Kính bạch các bậc brāhmaṇa uyên bác, người đàn bà mang thai mắt đen này muốn hỏi các ngài; nàng xấu hổ không dám tự hỏi. Kính bạch các đại hiền giả có nhãn lực không sai lầm, nàng sắp sinh và khát khao có con trai—xin cho biết đứa trẻ sẽ là trai hay gái?”

Verse 15

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

Những thiếu niên dòng Yadu, vừa đùa nghịch vừa tiến đến chỗ các hiền triết đang tụ hội. Họ cho Sāmba, con của Jāmbavatī, mặc y phục phụ nữ, rồi nắm lấy chân các hiền triết và—tuy vô lễ—lại giả bộ khiêm cung mà hỏi: “Kính bạch các bậc brāhmaṇa uyên bác, người đàn bà mang thai mắt đen này muốn hỏi các ngài; nàng xấu hổ không dám tự hỏi. Kính bạch các đại hiền giả có nhãn lực không sai lầm, nàng sắp sinh và khát khao có con trai—xin cho biết đứa trẻ sẽ là trai hay gái?”

Verse 16

एवं प्रलब्धा मुनयस्तानूचु: कुपिता नृप । जनयिष्यति वो मन्दा मुषलं कुलनाशनम् ॥ १६ ॥

Hỡi Đại vương, bị chế nhạo bằng mưu trá như vậy, các hiền triết nổi giận và nói với bọn thiếu niên: “Đồ ngu muội! Nàng sẽ sinh cho các ngươi một muṣala, một chùy sắt sẽ hủy diệt toàn bộ dòng tộc các ngươi.”

Verse 17

तच्छ्रुत्वा तेऽतिसन्त्रस्ता विमुच्य सहसोदरम् । साम्बस्य दद‍ृशुस्तस्मिन् मुषलं खल्वयस्मयम् ॥ १७ ॥

Nghe lời nguyền của các hiền triết, các chàng trai hoảng sợ tột độ. Họ vội mở bụng Sāmba và quả thật thấy bên trong có một cây chùy bằng sắt.

Verse 18

किं कृतं मन्दभाग्यैर्न: किं वदिष्यन्ति नो जना: । इति विह्वलिता गेहानादाय मुषलं ययु: ॥ १८ ॥

Các thanh niên nhà Yadu nói: “Ôi, chúng ta đã làm gì thế này? Thật là bất hạnh! Người nhà sẽ nói gì về chúng ta?” Nói vậy trong cơn bối rối, họ mang cây chùy trở về nhà.

Verse 19

तच्चोपनीय सदसि परिम्‍लानमुखश्रिय: । राज्ञ आवेदयांचक्रु: सर्वयादवसन्निधौ ॥ १९ ॥

Sắc mặt họ hoàn toàn tái nhợt. Họ mang cây chùy vào triều hội và, trước mặt toàn thể người Yadu, tâu với vua Ugrasena mọi việc đã xảy ra.

Verse 20

श्रुत्वामोघं विप्रशापं द‍ृष्ट्वा च मुषलं नृप । विस्मिता भयसन्त्रस्ता बभूवुर्द्वारकौकस: ॥ २० ॥

Ôi vua Parīkṣit, khi dân Dvārakā nghe lời nguyền không sai chạy của các bà-la-môn và thấy cây chùy ấy, họ kinh ngạc và rối bời vì sợ hãi.

Verse 21

तच्चूर्णयित्वा मुषलं यदुराज: स आहुक: । समुद्रसलिले प्रास्यल्ल‍ोहं चास्यावशेषितम् ॥ २१ ॥

Sau khi cho nghiền cây chùy thành vụn, vua Āhuka (Ugrasena) của nhà Yadu tự tay ném các mảnh ấy, cùng khối sắt còn lại, xuống nước biển.

Verse 22

कश्चिन्मत्स्योऽग्रसील्ल‍ोहं चूर्णानि तरलैस्तत: । उह्यमानानि वेलायां लग्नान्यासन् किलैरका: ॥ २२ ॥

Một con cá nuốt cục sắt và các mảnh sắt. Rồi sóng đưa những mảnh ấy dạt vào bờ; chúng cắm lại nơi đó và mọc thành những cây eraka cao, sắc nhọn.

Verse 23

मत्स्यो गृहीतो मत्स्यघ्नैर्जालेनान्यै: सहार्णवे । तस्योदरगतं लोहं स शल्ये लुब्धकोऽकरोत् ॥ २३ ॥

Con cá ấy bị bắt ngoài biển cùng các cá khác trong lưới ngư dân. Cục sắt trong bụng nó được thợ săn Jarā lấy ra và gắn làm mũi tên ở đầu cán.

Verse 24

भगवाञ्ज्ञातसर्वार्थ ईश्वरोऽपि तदन्यथा । कर्तुं नैच्छद् विप्रशापं कालरूप्यन्वमोदत ॥ २४ ॥

Đấng Bhagavān thấu suốt ý nghĩa mọi việc; tuy có thể đảo ngược lời nguyền của các brāhmaṇa, Ngài không muốn làm vậy. Trái lại, trong hình tướng Thời Gian (Kāla), Ngài hoan hỷ chuẩn thuận cho diễn tiến ấy.