Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa
आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥
āhuś cirāyuṣam ṛṣiṁ mṛkaṇḍu-tanayaṁ janāḥ yaḥ kalpānte hy urvarito yena grastam idaṁ jagat
Các bậc thẩm quyền nói rằng Ṛṣi Mārkaṇḍeya, con của Mṛkaṇḍu, là vị hiền triết sống thọ phi thường; vào cuối kalpa, khi toàn vũ trụ bị nuốt trọn trong trận đại hồng thủy của pralaya, chỉ mình ngài còn sót lại. Thế nhưng chính Mārkaṇḍeya ấy—bậc tối thượng trong dòng Bhṛgu—lại sinh trong gia tộc ta ở kalpa hiện tại, và cho đến nay chúng ta chưa hề thấy một cuộc hủy diệt toàn diện nào trong ngày Brahmā này. Lại còn nổi tiếng rằng, khi ngài trôi dạt bất lực trong đại dương pralaya, giữa làn nước kinh hoàng ấy, ngài đã thấy một Nhân Vị kỳ diệu: một bé trai nằm đơn độc trong nếp gấp của chiếc lá đa. Ôi Sūta, vì thế mà nỗi nghi hoặc và lòng hiếu kỳ của chúng ta thật lớn. Ôi đại yogī, người được thừa nhận là thẩm quyền ngay cả trong các Purāṇa, xin hãy giải trừ sự bối rối của chúng ta.
Lord Brahmā’s day, consisting of his 12 hours, lasts 4 billion 320 million years, and his night is of the same duration. Apparently Mārkaṇḍeya lived throughout one such day and night and in the following day of Brahmā continued living as the same Mārkaṇḍeya. It seems that when annihilation occurred during Brahmā’s night, the sage wandered throughout the fearful waters of destruction and saw within those waters an extraordinary personality lying on a banyan leaf. All of these mysteries concerning Mārkaṇḍeya will be clarified by Sūta Gosvāmī at the request of the great sages.