Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 50

The Earth Laughs at World-Conquering Kings; Yuga-Dharma and the Remedy for Kali

Devanagari script

म्रियमाणैरभिध्येयो भगवान् परमेश्वर: । आत्मभावं नयत्यङ्ग सर्वात्मा सर्वसंश्रय: ॥ ५० ॥

Transliteration

mriyamāṇair abhidhyeyo bhagavān parameśvaraḥ ātma-bhāvaṁ nayaty aṅga sarvātmā sarva-saṁśrayaḥ

Translation

Tâu Đại vương, Bhagavān—Đấng Tối Thượng—là chủ tể tối hậu; Ngài là Linh hồn của muôn loài và là nơi nương tựa của tất cả. Khi người sắp lâm chung thiền niệm về Ngài, Ngài dẫn họ nhận ra bản thể tâm linh vĩnh cửu của chính mình.

Synonyms

• म्रियमाणैः: by those who are dying
• म्रियमाणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मृ (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle) ‘म्रियमाण’; पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (करणे/कर्तृभिः)

• अभिध्येयः: to be meditated upon
• अभिध्येयः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि-ध्यै (धातु)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक कृदन्त (gerundive: ‘to be meditated upon’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भगवान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परमेश्वरः: the Supreme Lord
• परमेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• आत्म-भावम्: one’s own nature / self-realization
• आत्म-भावम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनः भावः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नयति: leads (to)
• नयति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अङ्ग: O dear (one)
• अङ्ग: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (अव्यय)
• Form: सम्बोधनार्थक/अनुनयार्थक निपात (vocative particle: ‘O dear/indeed’)

• सर्वात्मा: the Self of all
• सर्वात्मा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भगवान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सर्व-संश्रयः: the refuge of all
• सर्व-संश्रयः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां संश्रयः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भगवान्’ इत्यस्य विशेषणम्

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about remembering Bhagavān at the time of death?

This verse states that the dying should meditate on Bhagavān, the Supreme Controller, and because He is the soul and shelter of all, He leads the devotee into His own spiritual state.

Why does Śukadeva Gosvāmī emphasize meditation on Bhagavān for a dying person?

In the Bhagavatam’s liberation teaching, the final absorption of consciousness is crucial; Śukadeva highlights that focusing on the all-sheltering Lord brings the soul to the Lord’s own divine condition rather than material rebirth.

Practical application: how can I cultivate remembrance of God in daily life?

Practice steady smaraṇa through nāma-japa (chanting), hearing/reading Bhagavatam, and dedicating actions to the Lord—so remembrance becomes natural even in difficult moments.