Adhyaya 73

Verse 1

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Jarāsandha đã đánh bại 20.800 vị vua trong chiến trận và giam họ trong pháo đài Giridroṇī. Khi họ bước ra, họ dơ bẩn, áo quần rách cũ; gầy mòn vì đói, mặt mũi khô héo và suy kiệt nặng nề do bị giam cầm lâu ngày.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Rồi các vị vua ấy thấy Śrī Kṛṣṇa, Hari có sắc xanh thẫm như mây và khoác lụa vàng. Dẫu họ kiệt sức vì đói, cam lộ của việc được chiêm bái Chúa đã làm lòng họ tràn đầy an hòa và hoan hỷ.

Verse 3

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Họ thấy Đấng mang dấu Śrīvatsa, bốn tay, đôi mắt đỏ hồng như nụ sen, gương mặt đẹp hiền hòa rạng rỡ, và đôi hoa tai makara lấp lánh.

Verse 4

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Họ thấy Hari với đôi tay như hoa sen, được nhận biết bởi chùy, ốc tù và và bánh xe, lại trang sức bằng vương miện, vòng hoa, vòng tay, đai lưng và vòng tay trên.

Verse 5

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Cổ Ngài rực sáng bởi bảo châu thượng hạng và được trang điểm bằng vanamālā. Họ như uống Ngài bằng đôi mắt, nếm Ngài bằng lưỡi, hít hương Ngài bằng mũi, và ôm Ngài bằng tay; khi tội lỗi đã tiêu tan, họ cúi đầu phủ phục nơi chân sen của Hari.

Verse 6

श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । दद‍ृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Jarāsandha đã đánh bại 20.800 vị vua trong chiến trận và giam họ trong pháo đài Giridroṇī. Khi các vị vua ấy bước ra, họ dơ bẩn, áo quần rách rưới; gầy mòn vì đói, mặt khô héo và suy kiệt bởi cảnh tù đày lâu ngày. Rồi họ thấy Śrī Hari thân sắc như mây đen, mặc lụa vàng, mang dấu Śrīvatsa, bốn tay, mắt như hoa sen, gương mặt an hòa; như thể uống Ngài bằng đôi mắt, nếm Ngài bằng lưỡi, ngửi Ngài bằng mũi, ôm Ngài bằng tay, họ cúi đầu đặt trên chân Ngài mà đảnh lễ.

Verse 7

कृष्णसन्दर्शनाह्लादध्वस्तसंरोधनक्लमा: । प्रशशंसुर्हृषीकेशं गीर्भि: प्राञ्जलयो नृपा: ॥ ७ ॥

Niềm hoan hỷ khi được thấy Kṛṣṇa đã xua tan mỏi mệt do cảnh giam cầm. Các vị vua chắp tay, dùng lời ca ngợi tán thán Hṛṣīkeśa, Đấng Tối Thượng làm chủ các giác quan.

Verse 8

राजान ऊचु: नमस्ते देवदेवेश प्रपन्नार्तिहराव्यय । प्रपन्नान् पाहि न: कृष्ण निर्विण्णान्घोरसंसृते: ॥ ८ ॥

Các vị vua thưa: “Kính lễ Ngài, ôi Chúa tể của chư thiên, Đấng xóa tan khổ nạn của người quy phục, ôi Kṛṣṇa bất tận. Vì chúng con đã nương tựa nơi Ngài, xin cứu chúng con khỏi vòng luân hồi đáng sợ này, khiến chúng con vô cùng chán nản.”

Verse 9

नैनं नाथानुसूयामो मागधं मधुसूदन । अनुग्रहो यद् भवतो राज्ञां राज्यच्युतिर्विभो ॥ ९ ॥

Ôi Chúa tể Madhusūdana, chúng con không trách vị vua xứ Magadha; bởi lẽ, ôi Đấng Toàn Năng, việc các vua bị rơi khỏi ngôi vị thật ra là ân huệ của Ngài.

Verse 10

राज्यैश्वर्यमदोन्नद्धो न श्रेयो विन्दते नृप: । त्वन्मायामोहितोऽनित्या मन्यते सम्पदोऽचला: ॥ १० ॥

Vị vua say men quyền lực và phú quý không thể đạt được lợi ích chân thật. Bị māyā của Ngài làm mê hoặc, ông ta tưởng những tài sản vô thường là bền vững, bất động.

Verse 11

मृगतृष्णां यथा बाला मन्यन्त उदकाशयम् । एवं वैकारिकीं मायामयुक्ता वस्तु चक्षते ॥ ११ ॥

Như kẻ trí non nớt tưởng ảo ảnh giữa sa mạc là ao nước, cũng vậy người thiếu minh triết xem những biến hóa huyễn ảo của Māyā là thực thể.

Verse 12

वयं पुरा श्रीमदनष्टद‍ृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥

Lạy Chúa tể! Thuở trước chúng con mù lòa vì men giàu sang, ham chinh phục cõi đất này nên tranh đua lẫn nhau, lại tàn nhẫn áp bức chính thần dân mình. Dù Ngài đứng trước mặt như Tử thần, chúng con vẫn kiêu mạn mà coi thường.

Verse 13

वयं पुरा श्रीमदनष्टद‍ृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥

Nhưng nay, ôi Kṛṣṇa, chính hình tướng của Ngài là Thời gian—vận hành sâu kín, không thể cưỡng, với uy lực khó lường—đã làm rung chuyển và tước đoạt phú quý của chúng con. Nhờ lòng thương của Ngài, kiêu mạn đã tiêu tan; chúng con chỉ cầu được nhớ đến đôi chân sen của Ngài.

Verse 14

अथो न राज्यं मृगतृष्णिरूपितं देहेन शश्वत् पतता रुजां भुवा । उपासितव्यं स्पृहयामहे विभो क्रियाफलं प्रेत्य च कर्णरोचनम् ॥ १४ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng! Chúng con sẽ không còn khao khát vương quyền như ảo ảnh nữa—thứ phải được phụng sự bằng thân xác hữu hạn này, vốn là nơi phát sinh bệnh tật và khổ đau, lại suy tàn từng sát-na. Và chúng con cũng không ham quả báo công đức ở đời sau, vì lời hứa ấy chỉ là mồi nhử rỗng không làm đẹp tai.

Verse 15

तं न: समादिशोपायं येन ते चरणाब्जयो: । स्मृतिर्यथा न विरमेदपि संसरतामिह ॥ १५ ॥

Xin chỉ dạy cho chúng con phương cách để, dù còn trôi lăn trong vòng sinh tử nơi đời này, sự tưởng niệm đôi chân sen của Ngài vẫn không bao giờ gián đoạn.

Verse 16

कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नम: ॥ १६ ॥

Chúng con kính lễ mãi mãi Đức Kṛṣṇa, Hari, con của Vasudeva, Đấng Paramātmā Govinda, Đấng tiêu trừ khổ não của người quy phục Ngài.

Verse 17

श्रीशुक उवाच संस्तूयमानो भगवान् राजभिर्मुक्तबन्धनै: । तानाह करुणस्तात शरण्य: श्लक्ष्णया गिरा ॥ १७ ॥

Śukadeva nói: Các vị vua nay đã được giải thoát khỏi xiềng xích liền tán dương Bhagavān. Rồi, hỡi Parīkṣit, Đấng từ bi ban nơi nương tựa đã nói với họ bằng lời dịu dàng.

Verse 18

श्रीभगवानुवाच अद्यप्रभृति वो भूपा मय्यात्मन्यखिलेश्वरे । सुद‍ृढा जायते भक्तिर्बाढमाशंसितं तथा ॥ १८ ॥

Đức Bhagavān phán: Từ nay trở đi, hỡi các bậc vua chúa, nơi các ngươi sẽ sinh khởi bhakti kiên cố đối với Ta, Paramātmā và Chúa tể muôn loài. Ta bảo đảm điều ấy sẽ thành tựu đúng như các ngươi mong cầu.

Verse 19

दिष्‍ट्या व्यवसितं भूपा भवन्त ऋतभाषिण: । श्रीयैश्वर्यमदोन्नाहं पश्य उन्मादकं नृणाम् ॥ १९ ॥

Thật may mắn, hỡi các bậc vua chúa, các ngươi đã đi đến kết luận đúng đắn và lời nói là chân thật. Ta thấy rằng sự buông thả do men say của phú quý và quyền lực nơi con người chỉ dẫn đến cuồng loạn.

Verse 20

हैहयो नहुषो वेणो रावणो नरकोऽपरे । श्रीमदाद् भ्रंशिता: स्थानाद् देवदैत्यनरेश्वरा: ॥ २० ॥

Haihaya, Nahuṣa, Veṇa, Rāvaṇa, Naraka và nhiều bậc thống trị khác—vua của chư thiên, loài người và asura—đã rơi khỏi địa vị cao sang vì say đắm trong phú quý vật chất.

Verse 21

भवन्त एतद् विज्ञाय देहाद्युत्पाद्यमन्तवत् । मां यजन्तोऽध्वरैर्युक्ता: प्रजा धर्मेण रक्ष्यथ ॥ २१ ॥

Biết rằng thân xác vật chất và mọi điều liên hệ đều có khởi đầu và kết thúc, hãy thờ phụng Ta bằng các tế lễ Veda và bảo hộ thần dân theo đúng dharma.

Verse 22

सन्तन्वन्त: प्रजातन्तून् सुखं दु:खं भवाभवौ । प्राप्तं प्राप्तं च सेवन्तो मच्चित्ता विचरिष्यथ ॥ २२ ॥

Trong khi nối tiếp dòng con cháu, gặp vui buồn, sinh và tử, hãy đón nhận điều đến với mình và luôn giữ tâm chuyên chú nơi Ta.

Verse 23

उदासीनाश्च देहादावात्मारामा धृतव्रता: । मय्यावेश्य मन: सम्यङ्‌मामन्ते ब्रह्म यास्यथ ॥ २३ ॥

Hãy dửng dưng với thân và mọi điều liên hệ. An trú trong tự tại, vững bền giới nguyện, đặt trọn tâm ý vào Ta; như vậy cuối cùng các ngươi sẽ đạt đến Ta, Brahman Tối Thượng.

Verse 24

श्रीशुक उवाच इत्यादिश्य नृपान् कृष्णो भगवान् भुवनेश्वर: । तेषां न्ययुङ्क्त पुरुषान् स्‍त्रियो मज्जनकर्मणि ॥ २४ ॥

Śukadeva nói: Sau khi chỉ dạy các vua như vậy, Bhagavān Kṛṣṇa, chúa tể của muôn cõi, sai các người hầu nam nữ lo việc tắm rửa và sửa soạn cho họ.

Verse 25

सपर्यां कारयामास सहदेवेन भारत । नरदेवोचितैर्वस्‍त्रैर्भूषणै: स्रग्विलेपनै: ॥ २५ ॥

Hỡi hậu duệ Bharata, rồi Đức Chúa khiến Sahadeva tôn vinh các vua ấy bằng y phục, châu báu, vòng hoa và hương đàn, tất cả đều xứng đáng bậc vương giả.

Verse 26

भोजयित्वा वरान्नेन सुस्‍नातान्समलङ्कृतान् । भोगैश्च विविधैर्युक्तांस्ताम्बूलाद्यैर्नृपोचितै: ॥ २६ ॥

Sau khi cho các vua tắm gội thanh sạch và trang sức chỉnh tề, Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa khiến họ dùng bữa với mỹ thực thượng hạng, lại ban các vật hưởng lạc xứng bậc vương giả như trầu cau và nhiều thứ khác.

Verse 27

ते पूजिता मुकुन्देन राजानो मृष्टकुण्डला: । विरेजुर्मोचिता: क्लेशात् प्रावृडन्ते यथा ग्रहा: ॥ २७ ॥

Được Mukunda tôn vinh và giải thoát khỏi khổ nạn, các vua ấy rực rỡ với đôi hoa tai sáng lấp lánh, như trăng và các thiên thể bừng sáng khi mùa mưa vừa dứt.

Verse 28

रथान्सदश्वानारोप्य मणिकाञ्चनभूषितान् । प्रीणय्य सुनृतैर्वाक्यै: स्वदेशान् प्रत्ययापयत् ॥ २८ ॥

Rồi Ngài cho các vua ngồi lên những cỗ xe có ngựa tốt kéo, trang sức bằng châu báu và vàng; dùng lời nhã nhặn làm họ hoan hỷ, Ngài tiễn họ trở về vương quốc của mình.

Verse 29

त एवं मोचिता: कृच्छ्रात् कृष्णेन सुमहात्मना । ययुस्तमेव ध्यायन्त: कृतानि च जगत्पते: ॥ २९ ॥

Như vậy, được Kṛṣṇa—bậc Đại Nhân—giải thoát khỏi mọi gian nan, các vua lên đường; trên đường đi họ chỉ chuyên niệm Ngài, Chúa tể vũ trụ, và những kỳ công của Ngài.

Verse 30

जगदु: प्रकृतिभ्यस्ते महापुरुषचेष्टितम् । यथान्वशासद् भगवांस्तथा चक्रुरतन्द्रिता: ॥ ३० ॥

Các vua thuật lại cho các đại thần và những người thân cận về hành trạng của Đấng Đại Nhân; rồi họ siêng năng thi hành đúng như mệnh lệnh mà Bhagavān đã truyền dạy.

Verse 31

जरासन्धं घातयित्वा भीमसेनेन केशव: । पार्थाभ्यां संयुत: प्रायात् सहदेवेन पूजित: ॥ ३१ ॥

Sau khi sắp đặt để Bhīmasena giết Jarāsandha, Đức Chúa Keśava nhận lễ thờ phụng của Sahadeva rồi lên đường cùng hai con trai của Pṛthā.

Verse 32

गत्वा ते खाण्डवप्रस्थं शङ्खान् दध्मुर्जितारय: । हर्षयन्त: स्वसुहृदो दुर्हृदां चासुखावहा: ॥ ३२ ॥

Đến Khāṇḍavaprastha, các anh hùng chiến thắng thổi tù và ốc; bạn hữu hân hoan, kẻ thù sầu não.

Verse 33

तच्छ्रुत्वा प्रीतमनस इन्द्रप्रस्थनिवासिन: । मेनिरे मागधं शान्तं राजा चाप्तमनोरथ: ॥ ३३ ॥

Nghe âm vang ấy, dân Indraprastha hân hoan; họ hiểu rằng vua Magadha đã bị dẹp yên, và vua Yudhiṣṭhira thấy tâm nguyện đã thành.

Verse 34

अभिवन्द्याथ राजानं भीमार्जुनजनार्दना: । सर्वमाश्रावयां चक्रुरात्मना यदनुष्ठितम् ॥ ३४ ॥

Rồi Bhīma, Arjuna và Janārdana kính lễ nhà vua và thuật lại đầy đủ mọi việc họ đã làm.

Verse 35

निशम्य धर्मराजस्तत् केशवेनानुकम्पितम् । आनन्दाश्रुकलां मुञ्चन् प्रेम्णा नोवाच किञ्चन ॥ ३५ ॥

Nghe thuật lại ân huệ lớn lao mà Keśava đã thương ban, vua Dharmarāja rơi lệ hoan hỷ; vì tình yêu sâu nặng, ngài không thốt nên lời.