Shloka 43

Uddhava’s Counsel: The Jarāsandha Resolution and Kṛṣṇa’s Arrival at Indraprastha

Devanagari script

सुखं निवासयामास धर्मराजो जनार्दनम् । ससैन्यं सानुगामत्यं सभार्यं च नवं नवम् ॥ ४३ ॥

Transliteration

sukhaṁ nivāsayām āsa dharma-rājo janārdanam sa-sainyaṁ sānugāmatyaṁ sa-bhāryaṁ ca navaṁ navam

Translation

Vua Yudhiṣṭhira, bậc Dharmarāja, đã sắp đặt cho Janārdana Śrī Kṛṣṇa nghỉ ngơi thật an lạc cùng các vương hậu, binh sĩ, quan đại thần và tùy tùng; trong thời gian làm khách của nhà Pāṇḍava, mỗi ngày ngài đều được tiếp đãi với những nghi lễ mới mẻ.

Synonyms

• सुखम्: comfortably; with ease
• सुखम्: क्रियाविशेषण (Adverbial—manner)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (accusative of manner)

• निवासयाम्: lodged; caused to reside
• निवासयाम्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: नि-वास् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in stem (णिच्): ‘निवासय-’

• आस: did/was (auxiliary)
• आस: क्रिया (Auxiliary)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; सहायकक्रिया (auxiliary with previous verb)

• धर्मराजः: Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
• धर्मराजः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: धर्म-राज (प्रातिपदिक; धर्म + राजन्)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (‘धर्मस्य राजा’), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• जनार्दनम्: Janārdana (Kṛṣṇa)
• जनार्दनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• ससैन्यम्: together with (his) army
• ससैन्यम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स-सेन्य (प्रातिपदिक; स + सैन्य)
• Form: अव्ययीभाव (‘सह सैन्येन’ = with army), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; जनार्दनम् इति विशेषण

• सानुगामात्यम्: with attendants and ministers
• सानुगामात्यम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स-अनुग-अमात्य (प्रातिपदिक; स + अनुग + अमात्य)
• Form: अव्ययीभाव (sense: ‘सह अनुगैः अमात्यैः’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; जनार्दनम् इति विशेषण

• सभार्यम्: with (his) wife/wives
• सभार्यम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स-भार्य (प्रातिपदिक; स + भार्या)
• Form: अव्ययीभाव (‘सह भार्यया’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; जनार्दनम् इति विशेषण

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• नवम्: anew; freshly
• नवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial—frequency)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial accusative)

• नवम्: again and again
• नवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial—emphasis)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)

Purport

This translation is taken from Śrīla Prabhupāda’s Kṛṣṇa.

Characters & Entities

• Dharmarāja Yudhiṣṭhira
• Janārdana (Śrī Kṛṣṇa)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about serving guests (atithi-seva)?

This verse shows Dharmarāja Yudhiṣṭhira joyfully arranging comfortable residence and continually excellent hospitality for Śrī Kṛṣṇa and His entourage, presenting ideal atithi-seva as devotional service.

Why did Yudhiṣṭhira host Kṛṣṇa with such special honor in Canto 10 Chapter 71?

Because Kṛṣṇa is Janārdana, the Supreme Lord, and Yudhiṣṭhira—being devoted and dharmic—considered it his highest duty and joy to serve Him and His associates with the best arrangements.

How can I apply the teaching of this shloka in modern life?

Serve devotees and guests with sincere care—offering comfort, respect, and practical help—while cultivating the attitude that such hospitality is service to the Lord.