Adhyaya 52

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्थं सोऽनग्रहीतोऽङ्ग कृष्णेनेक्ष्वाकुनन्दन: । तं परिक्रम्य सन्नम्य निश्चक्राम गुहामुखात् ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, được Śrī Kṛṣṇa ban ân như vậy, Mucukunda—hậu duệ Ikṣvāku—đi nhiễu quanh Ngài, cúi lạy, rồi bước ra khỏi cửa hang.

Verse 2

संवीक्ष्य क्षुल्ल‍कान् मर्त्यान् पशून्वीरुद्वनस्पतीन् । मत्वा कलियुगं प्राप्तं जगाम दिशमुत्तराम् ॥ २ ॥

Thấy con người, muông thú, cây cối và thảo mộc đều trở nên nhỏ bé suy giảm, và hiểu rằng thời Kali đã đến, Mucukunda liền đi về phương Bắc.

Verse 3

तप:श्रद्धायुतो धीरो नि:सङ्गो मुक्तसंशय: । समाधाय मन: कृष्णे प्राविशद् गन्धमादनम् ॥ ३ ॥

Vị vua điềm tĩnh, đầy khổ hạnh và tín tâm, không vướng mắc và hết nghi ngờ, nhiếp tâm nơi Śrī Kṛṣṇa rồi tiến vào núi Gandhamādana.

Verse 4

बदर्याश्रममासाद्य नरनारायणालयम् । सर्वद्वन्द्वसह: शान्तस्तपसाराधयद्धरिम् ॥ ४ ॥

Ông đến Badarikāśrama, nơi ngự của Thượng Đế Nara–Nārāyaṇa; tại đó, chịu đựng mọi đối đãi, lòng an tịnh, ông thờ phụng Śrī Hari bằng khổ hạnh nghiêm mật.

Verse 5

भगवान् पुनराव्रज्य पुरीं यवनवेष्टिताम् । हत्वा म्‍लेच्छबलं निन्ये तदीयं द्वारकां धनम् ॥ ५ ॥

Đức Thế Tôn trở lại thành phố vẫn bị người Yavana vây quanh; Ngài diệt đạo quân mleccha rồi bắt đầu chuyển của cải của họ về Dvārakā.

Verse 6

नीयमाने धने गोभिर्नृभिश्चाच्युतचोदितै: । आजगाम जरासन्धस्‍त्रयोविंशत्यनीकप: ॥ ६ ॥

Khi của cải được bò và người khuân vác theo lệnh của Acyuta, Jarāsandha xuất hiện, dẫn đầu hai mươi ba đạo quân akṣauhiṇī.

Verse 7

विलोक्य वेगरभसं रिपुसैन्यस्य माधवौ । मनुष्यचेष्टामापन्नौ राजन् दुद्रुवतुर्द्रुतम् ॥ ७ ॥

Tâu Đại vương, thấy làn sóng hung hãn của quân địch, hai vị Mādhava, như thể hành xử theo lối người phàm, liền mau chóng chạy đi.

Verse 8

विहाय वित्तं प्रचुरमभीतौ भीरुभीतवत् । पद्‍भ्यां पद्मपलाशाभ्यां चेलतुर्बहुयोजनम् ॥ ८ ॥

Bỏ lại của cải dồi dào, tuy vô úy nhưng giả như sợ hãi, Hai Đấng bước đi nhiều do-tuần bằng đôi chân như lá sen.

Verse 9

पलायमानौ तौ द‍ृष्ट्वा मागध: प्रहसन्बली । अन्वधावद् रथानीकैरीशयोरप्रमाणवित् ॥ ९ ॥

Thấy Hai Ngài như đang chạy trốn, Jarāsandha, vua xứ Magadha đầy sức mạnh, cười lớn rồi đuổi theo với đoàn chiến xa và bộ binh; hắn không hiểu địa vị tôn quý của hai Đấng Chúa Tể.

Verse 10

प्रद्रुत्य दूरं संश्रान्तौ तुङ्गमारुहतां गिरिम् । प्रवर्षणाख्यं भगवान् नित्यदा यत्र वर्षति ॥ १० ॥

Sau khi chạy xa và trông như đã mệt, Hai Đấng Bhagavān leo lên ngọn núi cao tên Pravarṣaṇa, nơi Indra luôn đổ mưa không ngừng.

Verse 11

गिरौ निलीनावाज्ञाय नाधिगम्य पदं नृप । ददाह गिरिमेधोभि: समन्तादग्निमुत्सृजन् ॥ ११ ॥

Tâu Đại vương, dù biết Hai Ngài ẩn trên núi, Jarāsandha vẫn không tìm được dấu vết; vì thế hắn chất củi bốn phía và phóng hỏa thiêu rụi ngọn núi.

Verse 12

तत उत्पत्य तरसा दह्यमानतटादुभौ । दशैकयोजनात्तुङ्गान्निपेततुरधो भुवि ॥ १२ ॥

Rồi Hai Ngài lập tức nhảy vọt khỏi sườn núi đang bốc cháy, từ ngọn núi cao mười một do-tuần, và đáp xuống mặt đất bên dưới.

Verse 13

अलक्ष्यमाणौ रिपुणा सानुगेन यदूत्तमौ । स्वपुरं पुनरायातौ समुद्रपरिखां नृप ॥ १३ ॥

Tâu Đại vương, không để kẻ địch và bọn tùy tùng trông thấy, hai bậc tối thượng trong dòng Yadu đã trở về thành Dvārakā của mình, nơi có đại dương làm hào lũy che chở.

Verse 14

सोऽपि दग्धाविति मृषा मन्वानो बलकेशवौ । बलमाकृष्य सुमहन्मगधान् मागधो ययौ ॥ १४ ॥

Jarāsandha xứ Magadha lầm tưởng rằng Balarāma và Keśava đã bị thiêu chết trong lửa; vì thế hắn thu hồi đại quân và trở về vương quốc Magadha.

Verse 15

आनर्ताधिपति: श्रीमान् रैवतो रैवतीं सुताम् । ब्रह्मणा चोदित: प्रादाद् बलायेति पुरोदितम् ॥ १५ ॥

Theo lệnh của thần Brahmā, Raivata, vị chúa tể phú quý của Ānarta, đã gả con gái mình là Raivatī cho Śrī Balarāma, như đã thuật trước đó.

Verse 16

भगवानपि गोविन्द उपयेमे कुरूद्वह । वैदर्भीं भीष्मकसुतां श्रियो मात्रां स्वयंवरे ॥ १६ ॥ प्रमथ्य तरसा राज्ञ: शाल्वादींश्चैद्यपक्षगान् । पश्यतां सर्वलोकानां तार्क्ष्यपुत्र: सुधामिव ॥ १७ ॥

Hỡi bậc anh hùng trong dòng Kuru, chính Bhagavān Govinda đã cưới Vaidarbhī, ái nữ của Bhīṣmaka, hiện thân của Śrī (nữ thần Lakṣmī), trong lễ kén rể. Theo ý nguyện của Rukmiṇī, Ngài đánh bại Śālva và các vua theo phe Śiśupāla; và trước mắt muôn người, Śrī Kṛṣṇa đưa Rukmiṇī đi như Garuḍa táo bạo cướp cam lộ từ chư thiên.

Verse 17

भगवानपि गोविन्द उपयेमे कुरूद्वह । वैदर्भीं भीष्मकसुतां श्रियो मात्रां स्वयंवरे ॥ १६ ॥ प्रमथ्य तरसा राज्ञ: शाल्वादींश्चैद्यपक्षगान् । पश्यतां सर्वलोकानां तार्क्ष्यपुत्र: सुधामिव ॥ १७ ॥

Hỡi bậc anh hùng trong dòng Kuru, chính Bhagavān Govinda đã cưới Vaidarbhī, ái nữ của Bhīṣmaka, hiện thân của Śrī (nữ thần Lakṣmī), trong lễ kén rể. Theo ý nguyện của Rukmiṇī, Ngài đánh bại Śālva và các vua theo phe Śiśupāla; và trước mắt muôn người, Śrī Kṛṣṇa đưa Rukmiṇī đi như Garuḍa táo bạo cướp cam lộ từ chư thiên.

Verse 18

श्रीराजोवाच भगवान् भीष्मकसुतां रुक्‍मिणीं रुचिराननाम् । राक्षसेन विधानेन उपयेम इति श्रुतम् ॥ १८ ॥

Vua Parīkṣit nói: Ta nghe rằng Đức Bhagavān đã cưới Rukmiṇī, ái nữ mặt đẹp của Bhīṣmaka, theo nghi thức hôn phối kiểu Rākṣasa.

Verse 19

भगवन् श्रोतुमिच्छामि कृष्णस्यामिततेजस: । यथा मागधशाल्वादीन् जित्वा कन्यामुपाहरत् ॥ १९ ॥

Bạch Ngài, con muốn được nghe: Đức Kṛṣṇa, uy lực vô lượng, đã đánh bại các vua như Māgadha và Sālva rồi rước nàng tân nương đi như thế nào.

Verse 20

ब्रह्मन् कृष्णकथा: पुण्या माध्वीर्लोकमलापहा: । को नु तृप्येत श‍ृण्वान: श्रुतज्ञो नित्यनूतना: ॥ २० ॥

Bạch brāhmaṇa, những chuyện về Kṛṣṇa thật thanh tịnh, ngọt ngào và tẩy sạch ô nhiễm thế gian; người nghe sành sỏi nào có thể chán no khi lắng nghe, vì chúng luôn mới mẻ mãi mãi?

Verse 21

श्रीबादरायणिरुवाच राजासीद् भीष्मको नाम विदर्भाधिपतिर्महान् । तस्य पञ्चाभवन् पुत्रा: कन्यैका च वरानना ॥ २१ ॥

Śrī Bādarāyaṇi nói: Có một vị vua tên Bhīṣmaka, bậc hùng vương cai trị Vidarbha. Ông có năm người con trai và một người con gái dung nhan xinh đẹp.

Verse 22

रुक्‍म्यग्रजो रुक्‍मरथो रुक्‍मबाहुरनन्तर: । रुक्‍मकेशो रुक्‍ममाली रुक्‍मिण्येषा स्वसा सती ॥ २२ ॥

Rukmī là con trai trưởng; kế đó là Rukmaratha, Rukmabāhu, Rukmakeśa và Rukmamālī. Em gái của họ là Rukmiṇī, bậc hiền thục cao quý.

Verse 23

सोपश्रुत्य मुकुन्दस्य रूपवीर्यगुणश्रिय: । गृहागतैर्गीयमानास्तं मेने सद‍ृशं पतिम् ॥ २३ ॥

Nghe những người đến cung điện ca ngợi sắc đẹp, dũng lực, đức hạnh siêu việt và vinh quang của Mukunda, Rukmiṇī quyết rằng Ngài chính là phu quân xứng hợp nhất với mình.

Verse 24

तां बुद्धिलक्षणौदार्यरूपशीलगुणाश्रयाम् । कृष्णश्च सद‍ृशीं भार्यां समुद्वोढुं मनो दधे ॥ २४ ॥

Biết Rukmiṇī có trí tuệ, tướng mạo cát tường, lòng quảng đại, dung nhan, hạnh kiểm và mọi đức hạnh, Đức Kṛṣṇa kết luận nàng là hiền thê xứng hợp và quyết định cưới nàng.

Verse 25

बन्धूनामिच्छतां दातुं कृष्णाय भगिनीं नृप । ततो निवार्य कृष्णद्विड् रुक्‍मी चैद्यममन्यत ॥ २५ ॥

Tâu Đại vương, tuy thân quyến muốn gả em gái cho Kṛṣṇa, nhưng Rukmī vốn ganh ghét Ngài đã ngăn cản và quyết định gả Rukmiṇī cho Śiśupāla.

Verse 26

तदवेत्यासितापाङ्गी वैदर्भी दुर्मना भृशम् । विचिन्त्याप्तं द्विजं कञ्चित् कृष्णाय प्राहिणोद्‌द्रुतम् ॥ २६ ॥

Biết kế hoạch ấy, nàng Vaidarbhī mắt đen Rukmiṇī vô cùng buồn khổ. Suy xét tình thế, nàng vội sai một vị brāhmaṇa đáng tin đến gặp Kṛṣṇa.

Verse 27

द्वारकां स समभ्येत्य प्रतीहारै: प्रवेशित: । अपश्यदाद्यं पुरुषमासीनं काञ्चनासने ॥ २७ ॥

Đến Dvārakā, vị brāhmaṇa được lính gác dẫn vào và thấy Đấng Nguyên Sơ, Ngôi Vị Tối Thượng, đang ngồi trên ngai vàng.

Verse 28

द‍ृष्ट्वा ब्रह्मण्यदेवस्तमवरुह्य निजासनात् । उपवेश्यार्हयां चक्रे यथात्मानं दिवौकस: ॥ २८ ॥

Thấy vị Bà-la-môn ấy, Śrī Kṛṣṇa—Đấng hộ trì Bà-la-môn—bước xuống khỏi ngai, mời ngồi, rồi tôn kính cúng dường ông như chính chư thiên vẫn thờ phụng Ngài.

Verse 29

तं भुक्तवन्तं विश्रान्तमुपगम्य सतां गति: । पाणिनाभिमृशन् पादावव्यग्रस्तमपृच्छत ॥ २९ ॥

Sau khi vị Bà-la-môn đã dùng bữa và nghỉ ngơi, Śrī Kṛṣṇa—đích đến của bậc thánh—tiến lại gần, tự tay xoa bóp đôi chân ông và điềm tĩnh hỏi han.

Verse 30

कच्चिद् द्विजवरश्रेष्ठ धर्मस्ते वृद्धसम्मत: । वर्तते नातिकृच्छ्रेण सन्तुष्टमनस: सदा ॥ ३० ॥

[Đức Chúa phán:] Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, pháp hạnh của ông—được các bậc trưởng thượng chuẩn thuận—có tiến hành không quá khó nhọc chăng? Tâm ông có luôn mãn nguyện chăng?

Verse 31

सन्तुष्टो यर्हि वर्तेत ब्राह्मणो येन केनचित् । अहीयमान: स्वद्धर्मात् स ह्यस्याखिलकामधुक् ॥ ३१ ॥

Khi một Bà-la-môn biết hài lòng với bất cứ điều gì đến với mình và không rời bỏ bổn phận (sva-dharma), thì chính dharma ấy trở thành bò như ý, ban trọn mọi ước nguyện.

Verse 32

असन्तुष्टोऽसकृल्ल‍ोकानाप्नोत्यपि सुरेश्वर: । अकिञ्चनोऽपि सन्तुष्ट: शेते सर्वाङ्गविज्वर: ॥ ३२ ॥

Bà-la-môn không biết đủ sẽ bồn chồn lang thang từ cõi này sang cõi khác, dẫu có làm vua trời. Nhưng Bà-la-môn biết đủ, tuy chẳng sở hữu gì, vẫn an nghỉ thanh thản, thân thể không còn khổ não.

Verse 33

विप्रान् स्वलाभसन्तुष्टान् साधून् भूतसुहृत्तमान् । निरहङ्कारिण: शान्तान् नमस्ये शिरसासकृत् ॥ ३३ ॥

Ta nhiều lần cúi đầu đảnh lễ các vị Bà-la-môn biết đủ với phần lộc của mình, là bậc thánh thiện, vô ngã mạn, an tịnh, và là những người thiện chí tối thượng đối với mọi loài hữu tình.

Verse 34

कच्चिद् व: कुशलं ब्रह्मन् राजतो यस्य हि प्रजा: । सुखं वसन्ति विषये पाल्यमाना: स मे प्रिय: ॥ ३४ ॥

Hỡi Bà-la-môn, các ngài có được an lành chăng? Vị vua của các ngài có chăm lo phúc lợi cho các ngài không? Quả thật, vị vua mà trong xứ của mình dân chúng sống an vui và được che chở, vị ấy rất được Ta yêu quý.

Verse 35

यतस्त्वमागतो दुर्गं निस्तीर्येह यदिच्छया । सर्वं नो ब्रूह्यगुह्यं चेत् किं कार्यं करवाम ते ॥ ३५ ॥

Ngươi từ đâu đến, vượt qua con đường/biển cả khó vượt này, và đến vì mục đích gì? Nếu không phải điều bí mật, hãy nói cho Ta tất cả, và cho biết Ta có thể làm gì cho ngươi.

Verse 36

एवं सम्पृष्टसम्प्रश्न‍ो ब्राह्मण: परमेष्ठिना । लीलागृहीतदेहेन तस्मै सर्वमवर्णयत् ॥ ३६ ॥

Được Đấng Tối Thượng—vị nhận thân để thực hiện lila—hỏi han như vậy, vị Bà-la-môn ấy đã thuật lại cho Ngài mọi điều.

Verse 37

श्रीरुक्‍मिण्युवाच श्रुत्वा गुणान् भुवनसुन्दर श‍ृण्वतां ते निर्विश्य कर्णविवरैर्हरतोऽङ्गतापम् । रूपं द‍ृशां द‍ृशिमतामखिलार्थलाभं त्वय्यच्युताविशति चित्तमपत्रपं मे ॥ ३७ ॥

Śrī Rukmiṇī nói: Hỡi đấng mỹ lệ của muôn cõi, khi nghe về những phẩm tính của Ngài—thấm vào tai người nghe và cất đi nỗi nóng khổ của thân—và khi nghe về dung sắc của Ngài—đáp trọn mọi ước vọng của ánh nhìn nơi người chiêm ngưỡng—hỡi Acyuta Kṛṣṇa, tâm trí “không biết thẹn” của thiếp đã hướng trọn vào Ngài.

Verse 38

का त्वा मुकुन्द महती कुलशीलरूप- विद्यावयोद्रविणधामभिरात्मतुल्यम् । धीरा पतिं कुलवती न वृणीत कन्या काले नृसिंह नरलोकमनोऽभिरामम् ॥ ३८ ॥

Hỡi Mukunda! Về dòng dõi, đức hạnh, dung nhan, tri thức, tuổi xuân, của cải và uy lực, Ngài chỉ ngang bằng chính Ngài. Hỡi sư tử giữa loài người, Ngài làm hoan hỷ tâm trí muôn dân. Đến đúng thời, thiếu nữ danh gia, đoan trang và đủ tuổi kết hôn nào lại không chọn Ngài làm phu quân?

Verse 39

तन्मे भवान् खलु वृत: पतिरङ्ग जाया- मात्मार्पितश्च भवतोऽत्र विभो विधेहि । मा वीरभागमभिमर्शतु चैद्य आराद् गोमायुवन्मृगपतेर्बलिमम्बुजाक्ष ॥ ३९ ॥

Vì thế, lạy Chúa của con, con đã chọn Ngài làm phu quân và xin hiến dâng thân mình cho Ngài. Hỡi Đấng Toàn Năng, xin mau đến và nhận con làm hiền thê. Hỡi Đấng mắt như hoa sen, xin đừng để Śiśupāla chạm vào phần của bậc anh hùng, như chó rừng toan cướp của sư tử.

Verse 40

पूर्तेष्टदत्तनियमव्रतदेवविप्र- गुर्वर्चनादिभिरलं भगवान् परेश: । आराधितो यदि गदाग्रज एत्य पाणिं गृह्णातु मे न दमघोषसुतादयोऽन्ये ॥ ४० ॥

Nếu nhờ các việc lành, tế lễ, bố thí, nghi thức và giới nguyện, cùng sự tôn kính các chư thiên, các bà-la-môn và các bậc thầy, con đã phụng thờ Đấng Tối Thượng một cách đầy đủ, thì xin cho Gadāgraja đến nắm lấy tay con—chứ không phải con trai Damaghoṣa hay bất kỳ ai khác.

Verse 41

श्वोभाविनि त्वमजितोद्वहने विदर्भान् गुप्त: समेत्य पृतनापतिभि: परीत: । निर्मथ्य चैद्यमगधेन्द्रबलं प्रसह्य मां राक्षसेन विधिनोद्वह वीर्यशुल्काम् ॥ ४१ ॥

Hỡi Đấng không ai khuất phục, ngày mai khi lễ cưới của con sắp bắt đầu, xin Ngài đến Vidarbha một cách kín đáo và được các tướng lĩnh bao quanh. Rồi hãy nghiền nát quân lực của Caidya và Magadhendra bằng sức mạnh; hỡi bậc anh hùng, xin cưới con theo lối Rākṣasa, giành lấy con bằng dũng lực của Ngài.

Verse 42

अन्त:पुरान्तरचरीमनिहत्य बन्धून्- त्वामुद्वहे कथमिति प्रवदाम्युपायम् । पूर्वेद्युरस्ति महती कुलदेवयात्रा यस्यां बहिर्नववधूर्गिरिजामुपेयात् ॥ ४२ ॥

Vì con ở trong nội cung, Ngài có thể tự hỏi: “Làm sao Ta có thể đưa nàng đi mà không giết thân quyến của nàng?” Con xin thưa một cách: vào ngày trước lễ cưới có cuộc rước lớn tôn vinh nữ thần hộ tộc; trong cuộc rước ấy, tân nương ra ngoài thành để đến lễ bái Nữ thần Girijā.

Verse 43

यस्याङ्‍‍घ्रिपङ्कजरज:स्‍नपनं महान्तो वाञ्छन्त्युमापतिरिवात्मतमोऽपहत्यै । यर्ह्यम्बुजाक्ष न लभेय भवत्प्रसादं जह्यामसून्व्रतकृशान् शतजन्मभि: स्यात् ॥ ४३ ॥

Hỡi Đấng mắt như hoa sen! Các bậc đại thánh, như chính Śiva—Umapati—cũng khao khát tắm trong bụi nơi chân sen của Ngài để diệt bóng tối vô minh. Nếu con không nhận được ân sủng (prasāda) của Ngài, con sẽ buông bỏ sinh lực đã hao mòn vì những khổ hạnh và giới nguyện nghiêm khắc; rồi dù trải qua hàng trăm kiếp nỗ lực, may ra mới được lòng từ bi của Ngài.

Verse 44

ब्राह्मण उवाच इत्येते गुह्यसन्देशा यदुदेव मयाहृता: । विमृश्य कर्तुं यच्चात्र क्रियतां तदनन्तरम् ॥ ४४ ॥

Vị bà-la-môn thưa: “Lạy Chúa tể dòng Yadu, đây là những lời nhắn kín đáo mà tôi mang đến. Xin Ngài suy xét điều cần làm trong hoàn cảnh này và thực hiện ngay lập tức.”