Adhyaya 14

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय । वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु- लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ॥ १ ॥

Brahmā thưa: Lạy Đấng đáng tôn thờ, con xin đảnh lễ Ngài. Thân Ngài xanh thẫm như mây non, y phục rực sáng như tia chớp; hoa guñjā và lông công làm tăng vẻ đẹp gương mặt. Mang vòng hoa rừng, tay cầm một miếng thức ăn, cùng gậy chăn bò, sừng trâu và cây sáo, ôi con của vua mục đồng, Ngài đứng tuyệt mỹ với bước chân mềm dịu.

Verse 2

अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्य स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि । नेशे महि त्ववसितुं मनसान्तरेण साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूते: ॥ २ ॥

Lạy Chúa, không ai—kể cả con—có thể ước lượng quyền năng của thân thể siêu việt của Ngài, thân thể đã ban ân cho con và tự do hiển lộ để đáp ứng ước nguyện của các bhakta thanh tịnh, chứ không do vật chất cấu thành. Dẫu tâm con đã rút khỏi chuyện trần, con vẫn không hiểu được hình tướng riêng của Ngài; vậy làm sao con có thể biết niềm an lạc nội tại mà Ngài tự chứng trong chính mình?

Verse 3

ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् । स्थाने स्थिता: श्रुतिगतां तनुवाङ्‌मनोभि- र्ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम् ॥ ३ ॥

Những ai gạt bỏ nhọc nhằn của tri thức suy đoán và, dù vẫn ở trong địa vị xã hội của mình, vẫn khiêm cung bằng thân, lời và ý đối với những tường thuật về nhân vị và lila của Ngài—được chính Ngài và các bhakta thanh tịnh xướng lên—rồi hiến dâng đời mình cho việc lắng nghe ấy, chắc chắn chinh phục được Ngài, ôi Ajita, dù Ngài vốn bất khả chinh phục trong ba cõi.

Verse 4

श्रेय:सृतिं भक्तिमुदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये । तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद् यथा स्थूलतुषावघातिनाम् ॥ ४ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng, bhakti đối với Ngài là con đường tối thượng dẫn đến điều lành. Ai bỏ con đường ấy để nhọc nhằn chỉ nhằm đạt tri thức lý luận, rốt cuộc chỉ còn lại khổ lụy, không được gì khác—như kẻ đập vỏ trấu thô rỗng thì chẳng thể lấy được hạt lúa.

Verse 5

पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिन- स्त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया । विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया प्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम् ॥ ५ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng! Thuở xưa, nhiều hành giả du-già trong cõi đời này đã dâng hiến mọi nỗ lực lên Ngài và tận tâm làm tròn bổn phận được giao. Nhờ bhakti được viên mãn bởi việc lắng nghe và ca tụng về Ngài, họ nhận biết Ngài, hỡi Acyuta, rồi dễ dàng quy phục và đạt đến thánh cảnh tối thượng của Ngài.

Verse 6

तथापि भूमन्महिमागुणस्य ते विबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभि: । अविक्रियात् स्वानुभवादरूपतो ह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा ॥ ६ ॥

Tuy vậy, hỡi Bhūman, vinh quang nơi các phẩm tính của Ngài chỉ những ai có nội tâm thanh tịnh mới xứng đáng thấu hiểu. Nhờ trực nghiệm về Tự Ngã bất biến, Ngài có thể hiển lộ như Brahman vô tướng; bởi Ngài là Paramātmā chỉ có thể được nhận biết theo cách ấy, không theo cách khác.

Verse 7

गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुं हितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य । कालेन यैर्वा विमिता: सुकल्पै- र्भूपांशव: खे मिहिका द्युभास: ॥ ७ ॥

Hỡi Chúa Tể! Theo thời gian, các triết gia hay nhà khoa học có thể đếm hết nguyên tử của đất, hạt tuyết trong không trung, hay những hạt sáng tỏa ra từ mặt trời và các vì sao. Nhưng giữa những bậc học giả ấy, ai có thể đếm được vô lượng phẩm tính siêu việt của Ngài—Đấng Tối Thượng đã giáng lâm vì lợi ích của mọi sinh linh?

Verse 8

तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणो भुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् । हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्ते जीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक् ॥ ८ ॥

Lạy Chúa của con, người nào tha thiết trông đợi lòng thương xót vô cớ của Ngài, đồng thời nhẫn nại chịu quả báo do chính mình gây ra, và kính cẩn đảnh lễ Ngài bằng tâm, lời và thân—người ấy chắc chắn xứng đáng với địa vị giải thoát; đó trở thành phần quyền chính đáng của họ.

Verse 9

पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्ये परात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि । मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवं ह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ ॥ ९ ॥

Lạy Chúa của con, xin hãy nhìn sự ngỗ ngược thô lỗ của con! Để thử quyền năng của Ngài, con đã toan trải rộng ảo lực của mình che phủ Ngài—Đấng Vô Hạn, Đấng Nguyên Sơ, Paramātmā, Đấng làm mê hoặc cả những bậc chủ tể của huyễn thuật. Con là gì so với Ngài? Con chỉ như một tia lửa nhỏ trước ngọn lửa lớn.

Verse 10

अत: क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवो ह्यजानतस्त्वत्पृथगीशमानिन: । अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुष एषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति ॥ १० ॥

Vì vậy, lạy Đấng Acyuta bất khả sai lầm, xin tha thứ những lỗi lầm của con. Sinh trong tính rajas, con ngu muội, tưởng mình là kẻ cai quản tách rời Ngài. Bóng tối vô minh che mờ mắt con; lạy Nātha, con là tôi tớ của Ngài—xin thương xót.

Verse 11

क्‍वाहं तमोमहदहंखचराग्निवार्भू- संवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तिकाय: । क्‍वेद‍ृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्या- वाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम् ॥ ११ ॥

Con là ai—một sinh linh nhỏ chỉ dài bảy gang tay của mình, bị giam trong vũ trụ như chiếc bình cấu thành bởi tamas, mahat-tattva, ngã chấp, hư không, gió, lửa, nước và đất. Còn vinh quang của Ngài—vô lượng vũ trụ đi qua lỗ chân lông thân Ngài như bụi bay qua khe cửa lưới.

Verse 12

उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयो: किं कल्पते मातुरधोक्षजागसे । किमस्तिनास्तिव्यपदेशभूषितं तवास्ति कुक्षे: कियदप्यनन्त: ॥ १२ ॥

Lạy Chúa Adhokṣaja, người mẹ có giận khi đứa con trong bụng đạp chân không? Và có điều gì—dù các triết gia gọi là ‘có’ hay ‘không’—thật sự ở ngoài bụng Ngài chăng, hỡi Đấng Vô Biên?

Verse 13

जगत् त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदे नारायणस्योदरनाभिनालात् । विनिर्गतोऽजस्त्विति वाङ्‍‍‍‍न वै मृषा किन्‍त्वीश्वर त्वन्न विनिर्गतोऽस्मि ॥ १३ ॥

Lạy Chúa của con, người ta nói rằng khi thời pralaya đến, ba cõi hòa tan vào biển nước; khi ấy phần mở rộng của Ngài là Nārāyaṇa nằm trên nước, từ rốn Ngài mọc hoa sen và Brahmā sinh ra trên hoa sen ấy. Lời này chẳng hề giả dối; vậy, lạy Īśvara, chẳng phải con cũng sinh từ Ngài sao?

Verse 14

नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिना- मात्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी । नारायणोऽङ्गं नरभूजलायना- त्तच्चापि सत्यं न तवैव माया ॥ १४ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, chẳng phải Ngài chính là Nārāyaṇa nguyên thủy sao, vì Ngài là Ātman của mọi hữu tình có thân, là Chủ tể của họ và là Nhân chứng vĩnh hằng của mọi cõi? Quả thật, Nārāyaṇa là sự mở rộng của Ngài; Ngài được gọi là Nārāyaṇa vì là nguồn/điểm nương của ‘nara’, dòng nước nguyên sơ của vũ trụ. Ngài là chân thật, không phải sản phẩm của Māyā của Ngài.

Verse 15

तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपु: किं मे न द‍ृष्टं भगवंस्तदैव । किं वा सुद‍ृष्टं हृदि मे तदैव किं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि ॥ १५ ॥

Lạy Đức Bhagavan, nếu thân thể siêu việt của Ngài, nơi nương tựa của toàn vũ trụ, thật sự nằm trên mặt nước, thì vì sao khi con tìm kiếm lại không thấy Ngài? Và dù trong tim con cũng chưa thể quán kiến rõ ràng, vì sao Ngài bỗng nhiên tự hiển lộ?

Verse 16

अत्रैव मायाधमनावतारे ह्यस्य प्रपञ्चस्य बहि: स्फुटस्य । कृत्‍स्‍नस्य चान्तर्जठरे जनन्या मायात्वमेव प्रकटीकृतं ते ॥ १६ ॥

Lạy Chúa, trong hóa thân này Ngài đã chứng tỏ Ngài là Đấng tối thượng chế ngự Māyā. Dẫu Ngài hiện diện trong vũ trụ, toàn thể tạo hóa vẫn ở trong thân thể siêu việt của Ngài—điều ấy Ngài đã tỏ bày khi cho mẹ Yaśodā thấy vũ trụ trong bụng Ngài.

Verse 17

यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा । तत्त्वय्यपीह तत् सर्वं किमिदं मायया विना ॥ १७ ॥

Như toàn thể vũ trụ, kể cả chính Ngài, đã được hiển bày trong bụng Ngài, thì nay cũng y hệt hình dạng ấy mà hiện ra bên ngoài. Nếu không do năng lực bất khả tư nghị của Ngài sắp đặt, làm sao điều này có thể xảy ra?

Verse 18

अद्यैव त्वद‍ृतेऽस्य किं मम न ते मायात्वमादर्शित- मेकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्वत्सा: समस्ता अपि । तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलै: साकं मयोपासिता- स्तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते ॥ १८ ॥

Lạy Chúa, chẳng phải hôm nay Ngài đã cho con thấy rằng chính Ngài và mọi sự trong tạo hóa đều là biểu hiện của năng lực bất khả tư nghị của Ngài sao? Trước hết Ngài hiện ra một mình; rồi Ngài trở thành tất cả bê con và các bạn mục đồng ở Vraja; kế đó Ngài hiện ra với số lượng tương ứng các hình tướng Viṣṇu bốn tay, được mọi loài, kể cả con, thờ phụng; rồi Ngài hiện ra với số lượng tương ứng các vũ trụ trọn vẹn; và cuối cùng Ngài trở về bản thể vô hạn của Chân Lý Tuyệt Đối, duy nhất không có thứ hai.

Verse 19

अजानतां त्वत्पदवीमनात्म- न्यात्मात्मना भासि वितत्य मायाम् । सृष्टाविवाहं जगतो विधान इव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्र: ॥ १९ ॥

Đối với những người không biết địa vị siêu việt chân thật của Ngài, Ngài dường như thuộc về thế giới vật chất, vì Ngài trải rộng năng lực Māyā bất khả tư nghị. Do đó, để tạo dựng vũ trụ Ngài hiện ra như Brahmā; để duy trì Ngài hiện ra như Viṣṇu; và để hủy diệt Ngài hiện ra như Trinetra, tức Śiva.

Verse 20

सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपि तिर्यक्षु याद:स्वपि तेऽजनस्य । जन्मासतां दुर्मदनिग्रहाय प्रभो विधात: सदनुग्रहाय च ॥ २० ॥

Lạy Chúa Tể, lạy Đấng Tạo Hóa tối thượng! Dù Ngài vô sinh về mặt vật chất, để khuất phục kiêu mạn của bọn asura vô tín và ban ân cho các thánh nhân–bhakta, Ngài vẫn giáng sinh giữa chư thiên, hiền triết, loài người, muôn thú và cả loài thủy tộc.

Verse 21

को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर्भवतस्त्रिलोक्याम् । क्‍व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन्क्रीडसि योगमायाम् ॥ २१ ॥

Lạy Đấng Vĩ Đại, lạy Bhagavan, lạy Paramatma, lạy Yogeshvara! Lila của Ngài diễn ra không ngừng trong ba cõi; nhưng ai có thể ước lượng Ngài vận dụng Yogamaya ở đâu, như thế nào, bao nhiêu và vào lúc nào?

Verse 22

तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपं स्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदु:खदु:खम् । त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्ते मायात उद्यदपि यत् सदिवावभाति ॥ २२ ॥

Vì thế, toàn thể vũ trụ này như một giấc mộng, tự tánh là không thật; nhưng lại hiện ra như thật, che phủ ý thức và liên tiếp giáng xuống khổ đau. Nó có vẻ thật vì được hiển lộ bởi năng lực maya phát xuất từ Ngài—lạy Đấng Vô Lượng, các hình thể siêu việt của Ngài tràn đầy hỷ lạc và tri kiến vĩnh cửu.

Verse 23

एकस्त्वमात्मा पुरुष: पुराण: सत्य: स्वयंज्योतिरनन्त आद्य: । नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जन: पूर्णाद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृत: ॥ २३ ॥

Ngài là một Đấng Duy Nhất: Linh Hồn Tối Thượng, Purusha nguyên thủy, Chân Lý Tuyệt Đối—tự chiếu sáng, vô tận và vô thủy. Ngài vĩnh hằng, bất hoại, trọn vẹn, vô song, không vướng mọi danh tướng vật chất; hỷ lạc của Ngài không gì ngăn ngại, Ngài không nhiễm ô. Quả thật, Ngài là amrita—cam lộ bất diệt của sự bất tử.

Verse 24

एवंविधं त्वां सकलात्मनामपि स्वात्मानमात्मात्मतया विचक्षते । गुर्वर्कलब्धोपनिषत्सुचक्षुषा ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम् ॥ २४ ॥

Những ai nhận được con mắt sáng trong của tri kiến Upanishad từ vị đạo sư tâm linh như mặt trời, sẽ thấy Ngài như thế: là Linh Hồn của mọi linh hồn, là Paramatma trong chính tự ngã của mỗi người. Hiểu được bản thể nguyên sơ của Ngài, họ vượt qua đại dương sinh tử huyễn ảo.

Verse 25

आत्मानमेवात्मतयाविजानतां तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् । ज्ञानेन भूयोऽपि च तत् प्रलीयते रज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा ॥ २५ ॥

Như người lầm dây thừng là rắn thì sinh sợ hãi, nhưng khi biết đó chỉ là dây thừng thì nỗi sợ liền tan; cũng vậy, kẻ không nhận ra Ngài là Tối Linh Hồn của mọi linh hồn thì thế giới huyễn ảo bày ra rộng lớn, nhưng tri kiến về Ngài khiến nó lập tức lắng diệt.

Verse 26

अज्ञानसंज्ञौ भवबन्धमोक्षौ द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् । अजस्रचित्यात्मनि केवले परे विचार्यमाणे तरणाविवाहनी ॥ २६ ॥

Quan niệm về trói buộc trong luân hồi và quan niệm về giải thoát đều là biểu hiện của vô minh; trong tri kiến chân thật chúng không có thực thể riêng. Khi hiểu đúng linh hồn thuần tịnh, vượt ngoài vật chất và luôn tỉnh thức, thì ý nghĩa của trói buộc và giải thoát đều tiêu tan, như ngày đêm không có ý nghĩa đối với mặt trời.

Verse 27

त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च । आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताज्ञता ॥ २७ ॥

Hãy xem sự ngu muội của kẻ vô minh: họ cho Ngài chỉ là một biểu hiện tách rời của huyễn lực, và lại xem cái ngã—vốn thật sự là Ngài—thành một thứ khác, tức thân xác vật chất. Vì thế họ kết luận rằng Tối Linh Hồn phải được tìm ở đâu đó bên ngoài Thân Vị Tối Thượng của Ngài.

Verse 28

अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेव ह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्त: । असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेण सन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्त: ॥ २८ ॥

Hỡi Đấng Vô Hạn, các bậc thánh và người sùng kính tìm Ngài ngay trong thân mình, bằng cách từ bỏ mọi điều tách rời khỏi Ngài. Quả thật, làm sao người có phân biệt trí có thể nhận ra bản tính thật của sợi dây trước mắt nếu chưa bác bỏ ảo tưởng rằng đó là con rắn?

Verse 29

अथापि ते देव पदाम्बुजद्वय- प्रसादलेशानुगृहीत एव हि । जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नो न चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन् ॥ २९ ॥

Lạy Chúa, ai được ban dù chỉ một chút ân từ nơi đôi chân sen của Ngài thì người ấy hiểu được chân lý về sự vĩ đại của Ngài. Còn những kẻ chỉ suy luận để biết Thân Vị Tối Thượng thì không thể biết Ngài, dù họ miệt mài học Veda suốt nhiều năm.

Verse 30

तदस्तु मे नाथ स भूरिभागो भवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् । येनाहमेकोऽपि भवज्जनानां भूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम् ॥ ३० ॥

Lạy Chúa tể, xin cho con được phước lành ấy: dù sinh trong đời này hay đời khác, làm người hay thậm chí loài thú, con vẫn được kể là người sùng kính của Ngài và phụng sự đôi chân sen của Ngài bằng bhakti.

Verse 31

अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्य: स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा । यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वरा: ॥ ३१ ॥

Ôi Đấng Toàn Năng, thật phước thay cho bò và các gopī ở Vraja: Ngài đã vui lòng uống cam lộ sữa nơi bầu ngực họ, hóa thân làm bê con và con trẻ của họ. Ngay cả các tế lễ Veda từ thuở xưa đến nay cũng chưa làm Ngài thỏa mãn như thế.

Verse 32

अहो भाग्यमहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् । यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ ३२ ॥

Ôi, phước thay, phước thay cho Nanda Mahārāja, các mục đồng và toàn thể dân Vraja! Vì Chân Lý Tuyệt Đối—nguồn hỷ lạc siêu việt, Brahman tối thượng vĩnh cửu và viên mãn—đã trở thành bạn của họ.

Verse 33

एषां तु भाग्यमहिमाच्युत तावदास्ता- मेकादशैव हि वयं बत भूरिभागा: । एतद्‌धृषीकचषकैरसकृत् पिबाम: शर्वादयोऽङ्‌घ्य्रुदजमध्वमृतासवं ते ॥ ३३ ॥

Hỡi Acyuta, vinh quang phước lành của cư dân Vṛndāvana thật không thể nghĩ bàn—xin tạm gác lại. Nhưng chúng con cũng, mười một vị thần chủ quản các căn, đứng đầu là Śiva, rất may mắn, vì qua các căn của những bhakta Vraja như những chén rượu, chúng con nhiều lần uống thứ cam lộ say ngọt: mật từ đôi chân sen của Ngài.

Verse 34

तद् भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यां यद् गोकुलेऽपि कतमाङ्‍‍घ्रिरजोऽभिषेकम् । यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्द- स्त्वद्यापि यत्पदरज: श्रुतिमृग्यमेव ॥ ३४ ॥

Phước lành lớn nhất của con là được sinh ra trong khu rừng Gokula này dưới bất cứ hình dạng nào, để bụi từ đôi chân sen của bất kỳ cư dân nào nơi đây tắm gội trên đầu con như lễ quán đảnh. Vì toàn bộ đời sống và linh hồn họ là Bhagavān Mukunda, và bụi chân Ngài đến nay vẫn được các thánh ngôn Śruti (Veda) tìm kiếm.

Verse 35

एषां घोषनिवासिनामुत भवान् किं देव रातेति न- श्चेतो विश्वफलात् फलं त्वदपरं कुत्राप्ययन् मुह्यति । सद्वेषादिव पूतनापि सकुला त्वामेव देवापिता यद्धामार्थसुहृत्प्रियात्मतनयप्राणाशयास्त्वत्कृते ॥ ३५ ॥

Lạy Chúa, đối với dân chăn bò ở Vraja, chính Ngài là quả tối thượng của mọi ân phúc; nghĩ xem ngoài Ngài còn phần thưởng nào ở đâu, tâm con liền bối rối. Ngay cả Pūtanā, giả dạng như người sùng kính, cũng đã được Ngài cùng cả gia quyến; vậy với các bhakta Vṛndāvana đã dâng hiến nhà cửa, tài sản, bạn bè, người thân yêu, thân xác, con cái, sinh mạng và trái tim chỉ vì Ngài, Ngài còn có thể ban gì hơn nữa?

Verse 36

तावद् रागादय: स्तेनास्तावत् कारागृहं गृहम् । तावन्मोहोऽङ्‍‍‍‍‍घ्रिनिगडो यावत् कृष्ण न ते जना: ॥ ३६ ॥

Lạy Kṛṣṇa, chừng nào con người chưa trở thành người của Ngài—tức bhakta của Ngài—thì những luyến ái và dục vọng vẫn như kẻ trộm; ngôi nhà vẫn như ngục tù; và tình quyến luyến gia đình trở thành xiềng xích nơi bàn chân.

Verse 37

प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले । प्रपन्नजनतानन्दसन्दोहं प्रथितुं प्रभो ॥ ३७ ॥

Lạy Chủ tể, tuy Ngài vượt ngoài cõi vật chất, Ngài vẫn đến trần gian này và như thể bắt chước đời sống thế tục, chỉ để mở rộng muôn vẻ hoan lạc xuất thần cho những bhakta đã quy phục Ngài.

Verse 38

जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो । मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचर: ॥ ३८ ॥

Ai nói: “Tôi biết hết về Kṛṣṇa” thì cứ để họ nghĩ vậy. Nói nhiều làm gì? Lạy Chúa, vinh quang của Ngài vượt ngoài tầm với của tâm trí, thân xác và lời nói của con; con chỉ xin thưa bấy nhiêu.

Verse 39

अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वद‍ृक् । त्वमेव जगतां नाथो जगदेतत्तवार्पितम् ॥ ३९ ॥

Lạy Kṛṣṇa, xin cho con được cáo lui. Ngài là Đấng biết và thấy mọi điều; Ngài là Chúa tể của muôn thế giới. Ngay cả vũ trụ này, con cũng xin dâng lên Ngài.

Verse 40

श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन् क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् । उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रु- गाकल्पमार्कमर्हन् भगवन्नमस्ते ॥ ४० ॥

Lạy Śrī Kṛṣṇa, Ngài ban hỷ lạc cho dòng tộc Vṛṣṇi như hoa sen, và làm tăng trưởng đại dương thiêng gồm đất, chư thiên, các brāhmaṇa và những con bò. Ngài xua tan bóng tối dày đặc của phi pháp và chống lại các ác quỷ xuất hiện trên trần gian. Ôi Bhagavān, chừng nào vũ trụ còn tồn tại và mặt trời còn chiếu sáng, con xin đảnh lễ Ngài mãi mãi.

Verse 41

श्रीशुक उवाच इत्यभिष्टूय भूमानं त्रि: परिक्रम्य पादयो: । नत्वाभीष्टं जगद्धाता स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ ४१ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Sau khi dâng lời tán tụng như vậy, Brahmā đi nhiễu quanh Đấng Chủ Tể đáng thờ phụng, Đấng Vô Hạn, ba vòng rồi cúi lạy nơi đôi chân sen của Ngài. Vị tạo hóa được chỉ định của vũ trụ ấy bèn trở về nơi cư ngụ của mình.

Verse 42

ततोऽनुज्ञाप्य भगवान् स्वभुवं प्रागवस्थितान् । वत्सान् पुलिनमानिन्ये यथापूर्वसखं स्वकम् ॥ ४२ ॥

Sau khi cho người con là Brahmā phép rời đi, Đấng Bhagavān đưa những bê con—vẫn ở đúng chỗ như một năm trước—đến bờ sông, nơi Ngài đang dùng bữa và nơi các bạn chăn bò của Ngài vẫn còn như cũ.

Verse 43

एकस्मिन्नपि यातेऽब्दे प्राणेशं चान्तरात्मन: । कृष्णमायाहता राजन् क्षणार्धं मेनिरेऽर्भका: ॥ ४३ ॥

Tâu Đại vương, tuy các cậu bé đã xa Đấng là Chúa của sinh mệnh và là Nội Ngã—Śrī Kṛṣṇa—trọn một năm, nhưng vì bị năng lực huyễn hóa của Kṛṣṇa che phủ, họ chỉ xem năm ấy như nửa khoảnh khắc.

Verse 44

किं किं न विस्मरन्तीह मायामोहितचेतस: । यन्मोहितं जगत् सर्वमभीक्ष्णं विस्मृतात्मकम् ॥ ४४ ॥

Người có tâm trí bị Māyā làm mê lầm thì còn quên điều gì nữa? Chính bởi quyền năng Māyā ấy mà toàn thể vũ trụ luôn chìm trong mê vọng; trong bầu không khí của sự quên lãng này, không ai có thể hiểu được bản ngã chân thật của mình.

Verse 45

ऊचुश्च सुहृद: कृष्णं स्वागतं तेऽतिरंहसा । नैकोऽप्यभोजि कवल एहीत: साधु भुज्यताम् ॥ ४५ ॥

Các bạn chăn bò nói với Śrī Kṛṣṇa: “Ngài trở về nhanh quá! Khi Ngài vắng mặt, chúng con chưa ăn nổi một miếng. Xin đến đây và dùng bữa, đừng để tâm phân tán.”

Verse 46

ततो हसन् हृषीकेशोऽभ्यवहृत्य सहार्भकै: । दर्शयंश्चर्माजगरं न्यवर्तत वनाद् व्रजम् ॥ ४६ ॥

Rồi Chúa Hṛṣīkeśa mỉm cười, dùng xong bữa trưa cùng các bạn chăn bò. Trên đường từ rừng trở về Vraja, Śrī Kṛṣṇa cho họ thấy tấm da của con rắn Aghāsura đã chết.

Verse 47

बर्हप्रसूनवनधातुविचित्रिताङ्ग: प्रोद्दामवेणुदलश‍ृङ्गरवोत्सवाढ्य: । वत्सान् गृणन्ननुगगीतपवित्रकीर्ति- र्गोपीद‍ृगुत्सवद‍ृशि: प्रविवेश गोष्ठम् ॥ ४७ ॥

Thân thể siêu việt của Śrī Kṛṣṇa được trang điểm bằng lông công, hoa và sắc khoáng của rừng; tiếng sáo tre vang rộn như lễ hội. Ngài gọi đàn bê theo tên, còn các bạn chăn bò hát ca vinh quang Ngài, thanh tịnh hóa thế gian. Thế rồi Ngài bước vào bãi chăn của Nanda, và vẻ đẹp ấy lập tức thành đại lễ cho đôi mắt các gopī.

Verse 48

अद्यानेन महाव्यालो यशोदानन्दसूनुना । हतोऽविता वयं चास्मादिति बाला व्रजे जगु: ॥ ४८ ॥

Khi đến Vraja, các cậu bé chăn bò hát: “Hôm nay con trai của Yaśodā và Nanda đã giết con rắn lớn và cứu chúng ta!” Có em gọi Ngài là con Yaśodā, có em gọi là con Nanda.

Verse 49

श्रीराजोवाच ब्रह्मन् परोद्भ‍वे कृष्णे इयान् प्रेमा कथं भवेत् । योऽभूतपूर्वस्तोकेषु स्वोद्भ‍वेष्वपि कथ्यताम् ॥ ४९ ॥

Vua Parīkṣit thưa: “Bạch brāhmaṇa, làm sao các gopī có thể khởi lên tình yêu thuần khiết chưa từng có dành cho Kṛṣṇa, người là con của kẻ khác—một tình yêu mà ngay với con ruột họ cũng chưa từng cảm nhận? Xin hãy giảng giải.”

Verse 50

श्रीशुक उवाच सर्वेषामपि भूतानां नृप स्वात्मैव वल्लभ: । इतरेऽपत्यवित्ताद्यास्तद्वल्लभतयैव हि ॥ ५० ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, đối với mọi loài hữu tình, tự ngã (ātman) của chính mình là điều yêu quý nhất. Sự yêu mến con cái, tài sản v.v. chỉ do yêu mến bản thân mà có.

Verse 51

तद् राजेन्द्र यथा स्नेह: स्वस्वकात्मनि देहिनाम् । न तथा ममतालम्बिपुत्रवित्तगृहादिषु ॥ ५१ ॥

Vì vậy, tâu bậc vương giả tối thượng, tình luyến ái của kẻ mang thân xác đối với chính ātman và thân mình không giống như đối với những thứ bám chấp là “của tôi” như con cái, tài sản, nhà cửa.

Verse 52

देहात्मवादिनां पुंसामपि राजन्यसत्तम । यथा देह: प्रियतमस्तथा न ह्यनु ये च तम् ॥ ५२ ॥

Ngay cả với những người cho thân xác là bản ngã, tâu bậc vương giả tối thượng, thân xác vẫn là điều yêu quý nhất; những thứ chỉ quan trọng vì liên hệ với thân xác không bao giờ quý bằng chính thân xác.

Verse 53

देहोऽपि ममताभाक् चेत्तर्ह्यसौ नात्मवत् प्रिय: । यज्जीर्यत्यपि देहेऽस्मिन् जीविताशा बलीयसी ॥ ५३ ॥

Nếu một người xem thân xác là “của tôi” chứ không phải “tôi”, thì thân ấy sẽ không được yêu quý như ātman. Vì dù thân này già yếu, ước muốn tiếp tục sống vẫn rất mạnh.

Verse 54

तस्मात् प्रियतम: स्वात्मा सर्वेषामपि देहिनाम् । तदर्थमेव सकलं जगदेतच्चराचरम् ॥ ५४ ॥

Vì thế, đối với mọi hữu tình mang thân xác, chính ātman của mình là điều yêu quý nhất; và chỉ để làm thỏa mãn bản ngã ấy mà toàn thể thế giới động và tĩnh này hiện hữu.

Verse 55

कृष्णमेनमवेहि त्वमात्मानमखिलात्मनाम् । जगद्धिताय सोऽप्यत्र देहीवाभाति मायया ॥ ५५ ॥

Hãy biết Kṛṣṇa là Chân Ngã nguyên thủy của mọi sinh linh. Vì lợi ích của vũ trụ, Ngài nhờ nội năng mà hiện thân như một con người bình thường.

Verse 56

वस्तुतो जानतामत्र कृष्णं स्थास्‍नु चरिष्णु च । भगवद्रूपमखिलं नान्यद् वस्त्विह किञ्चन ॥ ५६ ॥

Những ai hiểu Kṛṣṇa đúng như Ngài là, đều thấy mọi vật—động hay tĩnh—đều là những hình hiện của Bhagavān; họ không thừa nhận thực tại nào ngoài Kṛṣṇa.

Verse 57

सर्वेषामपि वस्तूनां भावार्थो भवति स्थित: । तस्यापि भगवान् कृष्ण: किमतद् वस्तु रूप्यताम् ॥ ५७ ॥

Ngay cả bản thể vi tế, chưa hiển lộ—nguồn của mọi vật chất—cũng có nguồn nơi Bhagavān Kṛṣṇa. Vậy còn điều gì có thể xác quyết là tách rời Ngài?

Verse 58

समाश्रिता ये पदपल्लवप्लवं महत्पदं पुण्ययशो मुरारे: । भवाम्बुधिर्वत्सपदं परं पदं पदं पदं यद् विपदां न तेषाम् ॥ ५८ ॥

Với những ai nương tựa con thuyền là những cánh sen nơi bàn chân của Murāri, Đấng có thánh danh rạng ngời và là chỗ nương của vũ trụ, biển sinh tử chỉ như chút nước trong dấu móng bê con. Đích đến của họ là param padam—Vaikuṇṭha—nơi không còn khổ não; không phải nơi hiểm nguy rình rập từng bước.

Verse 59

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया । तत् कौमारे हरिकृतं पौगण्डे परिकीर्तितम् ॥ ५९ ॥

Vì ngươi đã hỏi ta, ta đã thuật lại đầy đủ. Những līlā của Hari được thực hiện trong tuổi kaumāra (năm thứ năm) chỉ đến tuổi pauganda (năm thứ sáu) mới được ca tụng và truyền tụng rộng rãi.

Verse 60

एतत् सुहृद्भ‍िश्चरितं मुरारे- रघार्दनं शाद्वलजेमनं च । व्यक्तेतरद् रूपमजोर्वभिष्टवं श‍ृण्वन् गृणन्नेति नरोऽखिलार्थान् ॥ ६० ॥

Ai nghe hoặc tụng ca những lila của Đức Murāri cùng các bạn chăn bò—diệt Aghāsura, dùng bữa trưa trên cỏ rừng, hiển lộ các hình tướng siêu việt và những lời tán thán kỳ diệu của Phạm Thiên—ắt chắc chắn thành tựu mọi ước nguyện tâm linh.

Verse 61

एवं विहारै: कौमारै: कौमारं जहतुर्व्रजे । निलायनै: सेतुबन्धैर्मर्कटोत्‍प्लवनादिभि: ॥ ६१ ॥

Như vậy, hai cậu bé đã trải qua tuổi thơ ở Vraja bằng những trò chơi trẻ thơ: trốn tìm, dựng cầu chơi, nhảy nhót như khỉ và nhiều trò khác nữa.