Adhyaya 3

Verse 1

मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयो: । जामातु: श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे ॥ १ ॥

Maitreya tiếp lời: Như vậy, sự căng thẳng giữa cha vợ và con rể—Dakṣa và Śiva—kéo dài trong một thời gian rất lâu.

Verse 2

यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषामाधिपत्ये स्मयोऽभवत् ॥ २ ॥

Khi Brahmā, Đấng Paramesthi, tấn phong Dakṣa làm thủ lĩnh của mọi Prajāpati, Dakṣa liền trở nên vô cùng kiêu mạn.

Verse 3

इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च । बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥ ३ ॥

Dakṣa cử hành tế lễ vājapeya và trở nên quá đỗi tự tin nhờ sự hậu thuẫn của Phạm Thiên (Brahmā). Rồi ông lại khởi sự một đại tế tối thượng mang tên bṛhaspati-sava.

Verse 4

तस्मिन्ब्रह्मर्षय: सर्वे देवर्षिपितृदेवता: । आसन् कृतस्वस्त्ययनास्तत्पत्‍न्यश्च सभर्तृका: ॥ ४ ॥

Khi tế lễ đang được cử hành, tất cả các brahmarṣi, devarṣi, các thần linh tổ tiên (pitṛ-deva) và chư thiên khác đều hiện diện. Họ đã làm các nghi thức cát tường, và các phu nhân của họ cũng đến cùng chồng, trang sức rực rỡ.

Verse 5

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nghe các cư dân thiên giới bay trên không trung bàn tán, Satī Dākṣāyaṇī, người nữ trinh khiết, biết về đại lễ tế tự tổ tiên do cha nàng cử hành. Nàng thấy từ bốn phương, các phu nhân xinh đẹp của chư thiên phụ, ngồi trên phi thuyền (vimāna) cùng người thân yêu, mặc y phục tinh mỹ và đeo vòng cổ, hoa tai, mặt dây chuyền lấp lánh, đi ngang gần nơi ở của nàng để đến lễ tế. Bồn chồn khôn nguôi, Satī đến gần phu quân mình—Śaṅkara, chúa tể các bhūta—và thưa rằng.

Verse 6

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nghe các cư dân thiên giới bay trên không trung bàn tán, Satī Dākṣāyaṇī, người nữ trinh khiết, biết về đại lễ tế tự tổ tiên do cha nàng cử hành. Nàng thấy từ bốn phương, các phu nhân xinh đẹp của chư thiên phụ, ngồi trên phi thuyền (vimāna) cùng người thân yêu, mặc y phục tinh mỹ và đeo vòng cổ, hoa tai, mặt dây chuyền lấp lánh, đi ngang gần nơi ở của nàng để đến lễ tế. Bồn chồn khôn nguôi, Satī đến gần phu quân mình—Śaṅkara, chúa tể các bhūta—và thưa rằng.

Verse 7

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nghe các cư dân thiên giới bay trên không trung bàn tán, Satī Dākṣāyaṇī, người nữ trinh khiết, biết về đại lễ tế tự tổ tiên do cha nàng cử hành. Nàng thấy từ bốn phương, các phu nhân xinh đẹp của chư thiên phụ, ngồi trên phi thuyền (vimāna) cùng người thân yêu, mặc y phục tinh mỹ và đeo vòng cổ, hoa tai, mặt dây chuyền lấp lánh, đi ngang gần nơi ở của nàng để đến lễ tế. Bồn chồn khôn nguôi, Satī đến gần phu quân mình—Śaṅkara, chúa tể các bhūta—và thưa rằng.

Verse 8

सत्युवाच प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सव: किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥ ८ ॥

Satī nói: Thưa Śiva kính yêu, nhạc phụ của ngài là Prajāpati hiện đang cử hành đại tế lễ long trọng. Các chư thiên được mời đều đang đến đó. Nếu ngài muốn, chúng ta cũng có thể cùng đi.

Verse 9

तस्मिन्भगिन्यो मम भर्तृभि: स्वकै- र्ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिद‍ृक्षव: । अहं च तस्मिन्भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम् ॥ ९ ॥

Trong lễ tế ấy, các chị em của thiếp hẳn đã đi cùng chồng mình, chỉ để được gặp lại thân quyến. Thiếp cũng muốn trang sức bằng châu báu cha ban và cùng ngài đến đó để dự hội chúng ấy.

Verse 10

तत्र स्वसृर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसृ: क्लिन्नधियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभि- रुन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम् ॥ १० ॥

Ở đó hẳn có các chị em của thiếp, các dì bên ngoại cùng chồng họ, và cả mẹ hiền—những người thiếp đã mong gặp từ lâu. Thiếp cũng sẽ được thấy các đại hiền thánh cử hành tế lễ và cờ phướn bay phấp phới. Vì vậy, thưa phu quân, thiếp rất nôn nao muốn đi.

Verse 11

त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् । तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिद‍ृक्षे भव मे भवक्षितिम् ॥ ११ ॥

Vũ trụ hiển lộ này là một kỳ công do māyā của Đấng Tối Thượng vô sinh, kết thành từ ba guṇa—chân lý ấy ngài biết trọn vẹn. Nhưng thiếp chỉ là người nữ yếu đuối, không thấu hiểu tattva. Vì vậy thiếp muốn được thấy quê sinh một lần nữa; xin ngài cho phép thiếp đi.

Verse 12

पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलड़्क़ृता: कान्तसखा वरूथश: । यासां व्रजद्‌भि: शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानै: कलहंसपाण्डुभि: ॥ १२ ॥

Hãy nhìn, ô Đấng vô sinh, ô bậc cổ xanh—không chỉ thân quyến của thiếp, mà các phụ nữ khác cũng mặc y phục đẹp, đeo trang sức, đi thành từng đoàn cùng chồng và bạn hữu. Những phi thuyền trắng như thiên nga đã làm cả bầu trời thêm rực rỡ.

Verse 13

कथं सुताया: पितृगेहकौतुकं निशम्य देह: सुरवर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम् ॥ १३ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng chư thiên, làm sao thân tâm của người con gái có thể yên ổn khi nghe tin nhà cha đang có lễ hội? Dẫu không được mời, đến nhà bạn, chồng, thầy tâm linh hay cha mình cũng không có lỗi.

Verse 14

तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचित: ॥ १४ ॥

Hỡi Śiva bất tử, xin thương xót và làm trọn điều con ước nguyện. Ngài đã nhận con làm một nửa thân thể của Ngài; vậy xin từ bi chấp thuận lời thỉnh cầu của con.

Verse 15

ऋषिरुवाच एवं गिरित्र: प्रिययाभिभाषित: प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रिय: । संस्मारितो मर्मभिद: कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षत: ॥ १५ ॥

Đại hiền Maitreya nói: Được người vợ yêu dấu thưa như vậy, Śiva—chúa tể núi Kailāsa—mỉm cười đáp lời; nhưng đồng thời Ngài nhớ lại những lời hiểm độc, đâm thấu tim gan mà Dakṣa đã nói trước mặt các vị hộ trì công việc vũ trụ.

Verse 16

श्रीभगवानुवाच त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु । ते यद्यनुत्पादितदोषद‍ृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना ॥ १६ ॥

Đại Chúa tể đáp: Hỡi người vợ xinh đẹp, điều nàng nói—rằng dù không được mời vẫn có thể đến nhà thân quyến—là đúng; nhưng chỉ khi họ không bới lỗi vì chấp thân và không bùng lên giận dữ bởi ngã mạn ấy.

Verse 17

विद्यातपोवित्तवपुर्वय:कुलै: सतां गुणै: षड्‌भिरसत्तमेतरै: । स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृश: स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥ १७ ॥

Học vấn, khổ hạnh, tài sản, dung sắc, tuổi trẻ và dòng dõi—sáu phẩm chất ấy thuộc về bậc cao quý; nhưng kẻ kiêu mạn vì chúng sẽ hóa mù lòa, mất chánh niệm, và không thể cảm nhận vinh quang của các bậc vĩ nhân.

Verse 18

नैताद‍ृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान्प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् । येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभि: ॥ १८ ॥

Không nên đến nhà những kẻ tâm trí bất an như vậy, dù là bà con; vì họ nhìn khách với ý nghĩ cong vẹo, nhướng mày và trừng mắt giận dữ.

Verse 19

तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखै: शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभि- र्दिवानिशं तप्यति मर्मताडित: ॥ १९ ॥

Dù bị mũi tên kẻ thù làm thương, người ta cũng không đau đớn bằng khi bị lời cay nghiệt của thân quyến; nỗi đau ấy đâm vào chỗ kín và xé lòng suốt ngày đêm.

Verse 20

व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगते: प्रजापते: प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितु: प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्क: परितप्यते यत: ॥ २० ॥

Hỡi hiền thê da trắng của ta, rõ ràng trong các con gái của Dakṣa Prajāpati, nàng là người được yêu nhất; nhưng vì nương tựa nơi ta, nàng sẽ không được tôn trọng ở nhà cha, trái lại sẽ buồn vì liên hệ với ta.

Verse 21

पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रिय: समृद्धिभि: पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् । अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥ २१ ॥

Kẻ bị cái ngã giả dẫn dắt luôn khổ não cả tâm lẫn giác quan; hắn không chịu nổi sự phú quý của người đã tự chứng. Không thể vươn lên chuẩn mực ấy, hắn ganh ghét họ như loài asura ganh ghét Śrī Hari, Đấng Tối Thượng.

Verse 22

प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथ: सुमध्यमे । प्राज्ञै: परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने ॥ २२ ॥

Hỡi hiền thê thắt đáy lưng ong, bạn bè và thân quyến thường đứng dậy chào đón, tỏ lòng kính nhường và đảnh lễ lẫn nhau—điều ấy là phải. Nhưng bậc trí ở cảnh giới siêu việt dâng sự kính lễ ấy bằng tâm không phải cho kẻ chấp thân, mà cho Paramātmā, Đấng Puruṣa Tối Thượng ẩn ngự trong thân thể.

Verse 23

सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृत: । सत्त्वे च तस्मिन्भगवान्वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥ २३ ॥

Sattva thanh tịnh được gọi là “Vāsudeva”; nơi ấy Purusha hiển lộ không còn che phủ. Trong ý thức thanh tịnh ấy, tôi luôn cúi lạy Bhagavān Vāsudeva, Đấng Adhokṣaja.

Verse 24

तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट्‌तदनुव्रताश्च ये । यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मा- मनागसं दुर्वचसाकरोत्तिर: ॥ २४ ॥

Vì vậy, nàng chớ gặp cả phụ thân mình là Dakṣa, dù ông là người ban thân này, bởi ông và kẻ theo ông ganh ghét ta. Hỡi bậc đáng tôn kính, vì đố kỵ ông đã sỉ nhục ta—kẻ vô tội—bằng lời cay độc giữa hội yajña của Viśvasṛj.

Verse 25

यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥ २५ ॥

Nếu nàng vẫn quyết đi, bỏ ngoài tai lời ta, thì tương lai nàng sẽ chẳng lành. Nàng vốn đáng kính; và khi bị chính người thân sỉ nhục, nỗi nhục ấy lập tức như cái chết.