Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

Đại hiền triết Nārada nói: Thưa Đại vương, có lần vua Purañjana, bậc thiện xạ, khoác giáp vàng và mang ống tên với mũi tên vô tận, lên chiến xa trang sức bằng vàng, do năm con ngựa nhanh nhẹn kéo, cùng mười một tướng lĩnh tiến vào khu rừng mang tên Pañca-prastha. Chiến xa ấy có hai bánh và một trục quay; có ba lá cờ, một dây cương, một người đánh xe, một chỗ ngồi, hai càng buộc ách, năm loại vũ khí, bảy lớp che chắn; vận hành theo năm cách và phía trước có năm chướng ngại.

Verse 2

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

Narada nói: Tâu Đại vương, có lần vua Purañjana, bậc đại cung thủ, khoác giáp vàng và mang ống tên với mũi tên vô tận, cùng mười một vị tướng, lên cỗ chiến xa trang sức bằng vàng do năm con ngựa nhanh kéo, rồi đi vào khu rừng tên Pañca-prastha. Chiến xa ấy có hai bánh, một trục, ba lá cờ, một dây cương, một người đánh xe, một chỗ ngồi, hai càng ách, năm loại vũ khí, bảy lớp che phủ, năm kiểu vận hành và năm chướng ngại ở phía trước.

Verse 3

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

Narada nói: Tâu vua, Purañjana lên cỗ xe trang sức bằng vàng do năm con ngựa nhanh kéo. Khoác giáp vàng, mang ống tên vô tận, cùng mười một vị tướng, ông khởi hành đến rừng Pañca-prastha; mọi chi tiết của xe—hai bánh, một trục, ba cờ, một dây cương, v.v.—đều đúng như đã thuật trước đó.

Verse 4

चचार मृगयां तत्र द‍ृप्त आत्तेषुकार्मुक: । विहाय जायामतदर्हां मृगव्यसनलालस: ॥ ४ ॥

Tại đó, với lòng kiêu hãnh, ông cầm cung tên và đi săn. Vì say mê dục vọng của việc săn bắn, ông chẳng màng đến hoàng hậu—người vốn khó thể rời xa—và bước vào rừng.

Verse 5

आसुरीं वृत्तिमाश्रित्य घोरात्मा निरनुग्रह: । न्यहनन्निशितैर्बाणैर्वनेषु वनगोचरान् ॥ ५ ॥

Khi ấy ông bị ảnh hưởng bởi khuynh hướng asura nên trở nên hung bạo và không chút từ tâm. Với những mũi tên sắc, ông giết hại nhiều loài thú vô tội trong rừng.

Verse 6

तीर्थेषु प्रतिद‍ृष्टेषु राजा मेध्यान् पशून् वने । यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

Kinh điển quy định: nếu một vị vua quá ham ăn thịt, thì theo chỉ dẫn của nghi lễ tế tự trong thánh điển, sau khi chiêm bái các nơi linh thiêng, ông có thể vào rừng và chỉ giết những con vật ‘medhya’ (thích hợp cho tế lễ) vừa đủ nhu cầu. Không được giết hại vô cớ hay không hạn chế. Veda đặt ra sự điều tiết này để ngăn sự phung phí của kẻ ngu bị chi phối bởi rajas và tamas.

Verse 7

य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत मानव: । कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन न स लिप्यते ॥ ७ ॥

Hiền nhân Narada tiếp tục nói với Vua Pracinabarhisat: Tâu bệ hạ, bất kỳ ai làm việc theo chỉ dẫn của kinh điển Veda đều không bị vướng mắc vào các hoạt động vụ lợi.

Verse 8

अन्यथा कर्म कुर्वाणो मानारूढो निबध्यते । गुणप्रवाहपतितो नष्टप्रज्ञो व्रजत्यध: ॥ ८ ॥

Nếu không, một người hành động tùy tiện sẽ sa ngã do danh vọng hão huyền. Do đó, người ấy bị cuốn vào các quy luật của tự nhiên, mất đi trí tuệ thực sự và lạc lối mãi mãi trong vòng luân hồi sinh tử.

Verse 9

तत्र निर्भिन्नगात्राणां चित्रवाजै: शिलीमुखै: । विप्लवोऽभूद्दु:खितानां दु:सह: करुणात्मनाम् ॥ ९ ॥

Khi Vua Puranjana đi săn theo cách này, nhiều loài thú trong rừng đã mất mạng trong đau đớn tột cùng, bị xuyên thủng bởi những mũi tên sắc nhọn. Chứng kiến những hành động tàn khốc này của nhà vua, những người có lòng từ bi cảm thấy vô cùng đau xót.

Verse 10

शशान् वराहान् महिषान् गवयान् रुरुशल्यकान् । मेध्यानन्यांश्च विविधान् विनिघ्नन् श्रममध्यगात् ॥ १० ॥

Bằng cách này, Vua Puranjana đã giết nhiều loài vật, bao gồm thỏ, lợn rừng, trâu, bò rừng, hươu đen, nhím và các loài thú săn khác. Sau khi giết chóc liên hồi, nhà vua trở nên vô cùng mệt mỏi.

Verse 11

तत: क्षुत्तृट्परिश्रान्तो निवृत्तो गृहमेयिवान् । कृतस्‍नानोचिताहार: संविवेश गतक्लम: ॥ ११ ॥

Sau đó, nhà vua, vô cùng mệt mỏi, đói và khát, đã trở về hoàng cung. Sau khi trở về, ngài tắm rửa và dùng bữa tối thích hợp. Sau đó ngài nghỉ ngơi và trút bỏ mọi mệt nhọc.

Verse 12

आत्मानमर्हयां चक्रे धूपालेपस्रगादिभि: । साध्वलङ्कृतसर्वाङ्गो महिष्यामादधे मन: ॥ १२ ॥

Sau đó, vua Purañjana trang sức thân mình bằng hương trầm, bột đàn hương thơm và vòng hoa. Nhờ vậy ông trở nên tươi tỉnh, rồi bắt đầu tìm kiếm hoàng hậu của mình.

Verse 13

तृप्तो हृष्ट: सुद‍ृप्तश्च कन्दर्पाकृष्टमानस: । न व्यचष्ट वरारोहां गृहिणीं गृहमेधिनीम् ॥ १३ ॥

Sau khi ăn uống no đủ, vua Purañjana vui mừng nhưng cũng có phần tự mãn. Thay vì nâng tâm thức lên cao, ông bị thần Ái dục cuốn hút và khởi ý tìm người vợ—đấng làm ông thỏa mãn trong đời sống gia thất.

Verse 14

अन्त:पुरस्त्रियोऽपृच्छद्विमना इव वेदिषत् । अपि व: कुशलं रामा: सेश्वरीणां यथा पुरा ॥ १४ ॥

Khi ấy vua Purañjana hơi bất an và hỏi các cung nữ: “Hỡi những người đẹp, các nàng và chủ mẫu của các nàng (hoàng hậu) có được an lành như trước chăng?”

Verse 15

न तथैतर्हि रोचन्ते गृहेषु गृहसम्पद: । यदि न स्याद्गृहे माता पत्नी वा पतिदेवता । व्यङ्गे रथ इव प्राज्ञ: को नामासीत दीनवत् ॥ १५ ॥

Vua Purañjana nói: “Giờ đây của cải và vật dụng trong nhà không còn hấp dẫn ta như trước. Nếu trong nhà không có mẹ, hoặc không có người vợ tôn chồng như bậc thần (pati-devatā), thì ngôi nhà ấy như cỗ xe không bánh; kẻ ngu nào lại ngồi lên cỗ xe vô dụng ấy?”

Verse 16

क्‍व वर्तते सा ललना मज्जन्तं व्यसनार्णवे । या मामुद्धरते प्रज्ञां दीपयन्ती पदे पदे ॥ १६ ॥

Người mỹ nữ ấy ở đâu, đấng luôn cứu ta khi ta đang chìm trong biển khổ nguy nan? Mỗi bước đi nàng thắp sáng trí tuệ cho ta và nâng ta lên—xin cho biết nàng đang ở đâu.

Verse 17

रामा ऊचु: नरनाथ न जानीमस्त्वत्प्रिया यद्वय‍वस्यति । भूतले निरवस्तारे शयानां पश्य शत्रुहन् ॥ १७ ॥

Các phụ nữ thưa: “Muôn tâu bậc chúa tể của thần dân, chúng tôi không biết vì sao hoàng hậu yêu dấu của ngài lại chọn cảnh trạng như thế. Ôi đấng diệt thù, xin hãy nhìn—nàng nằm trên đất không có chiếu nệm; chúng tôi không hiểu vì sao nàng hành xử như vậy.”

Verse 18

नारद उवाच पुरञ्जन: स्वमहिषीं निरीक्ष्यावधुतां भुवि । तत्सङ्गोन्मथितज्ञानो वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ १८ ॥

Nārada nói: “Hỡi vua Prācīnabarhi, vừa thấy hoàng hậu của mình nằm trên đất như một kẻ khất sĩ du hành, Purañjana liền bị sự chấp trước làm rối loạn trí biết và rơi vào nỗi bối rối tột cùng.”

Verse 19

सान्‍त्वयन् श्लक्ष्णया वाचा हृदयेन विदूयता । प्रेयस्या: स्‍नेहसंरम्भलिङ्गमात्मनि नाभ्यगात् ॥ १९ ॥

Nhà vua, lòng đau xót, bắt đầu nói với vợ bằng lời lẽ dịu ngọt để dỗ dành. Dẫu đầy hối hận và cố an ủi nàng, ông vẫn không thấy nơi trái tim người yêu dấu dấu hiệu nào của cơn giận phát sinh từ tình yêu.

Verse 20

अनुनिन्येऽथ शनकैर्वीरोऽनुनयकोविद: । पस्पर्श पादयुगलमाह चोत्सङ्गलालिताम् ॥ २० ॥

Bấy giờ vị vua dũng mãnh, rất thạo việc dỗ dành, từ tốn làm nguôi lòng hoàng hậu. Trước hết ông chạm vào đôi chân nàng, rồi ôm nàng dịu dàng, đặt nàng ngồi trên đùi mình và bắt đầu nói như sau.

Verse 21

पुरञ्जन उवाच नूनं त्वकृतपुण्यास्ते भृत्या येष्वीश्वरा: शुभे । कृताग:स्वात्मसात्कृत्वा शिक्षादण्डं न युञ्जते ॥ २१ ॥

Purañjana nói: “Hỡi hiền thê xinh đẹp, khi một chủ nhân nhận người hầu như người của mình mà lại không dùng hình phạt để dạy dỗ khi họ phạm lỗi, thì người hầu ấy hẳn là kém phước, thật đáng thương.”

Verse 22

परमोऽनुग्रहो दण्डो भृत्येषु प्रभुणार्पित: । बालो न वेद तत्तन्वि बन्धुकृत्यममर्षण: ॥ २२ ॥

Hỡi thiếu nữ mảnh mai, khi chủ nhân khiển trách kẻ hầu, hãy nhận đó là ân huệ lớn. Ai nổi giận là kẻ dại, vì bổn phận của bạn hữu là răn dạy và sửa mình.

Verse 23

सा त्वं मुखं सुदति सुभ्र्‌वनुरागभार व्रीडाविलम्बविलसद्धसितावलोकम् । नीलालकालिभिरुपस्कृतमुन्नसं न: स्वानां प्रदर्शय मनस्विनि वल्गुवाक्यम् ॥ २३ ॥

Hỡi hiền thê răng xinh mày đẹp, xin hãy cho ta thấy gương mặt với ánh nhìn mỉm cười—chậm lại vì e thẹn mà nặng tình yêu—tóc xanh đen điểm trang, mũi cao thanh tú, cùng lời nói dịu ngọt; hãy bỏ giận và thương xót ta.

Verse 24

तस्मिन्दधे दममहं तव वीरपत्नि योऽन्यत्र भूसुरकुलात्कृतकिल्बिषस्तम् । पश्ये न वीतभयमुन्मुदितं त्रिलोक्या- मन्यत्र वै मुररिपोरितरत्र दासात् ॥ २४ ॥

Hỡi hiền thê của bậc anh hùng, nếu ai xúc phạm nàng, hãy nói cho ta biết. Miễn kẻ ấy không thuộc giai cấp Bà-la-môn, ta sẵn sàng trừng phạt. Nhưng đối với kẻ dám xúc phạm người thuộc về Muraripu—Śrī Kṛṣṇa—trong ba cõi, ta không tha một ai.

Verse 25

वक्त्रं न ते वितिलकं मलिनं विहर्षं संरम्भभीममविमृष्टमपेतरागम् । पश्ये स्तनावपि शुचोपहतौ सुजातौ बिम्बाधरं विगतकुङ्कुमपङ्करागम् ॥ २५ ॥

Hỡi ái thê, cho đến hôm nay ta chưa từng thấy gương mặt nàng thiếu dấu tilaka; cũng chưa từng thấy nó u ám, buồn bã, đáng sợ vì giận dữ, không trang sức và không còn tình ân. Ta cũng chưa từng thấy đôi nhũ hoa đẹp của nàng ướt vì lệ, hay đôi môi đỏ như trái bimba mất đi sắc đỏ của kumkum.

Verse 26

तन्मे प्रसीद सुहृद: कृतकिल्बिषस्य स्वैरं गतस्य मृगयां व्यसनातुरस्य । का देवरं वशगतं कुसुमास्त्रवेग विस्रस्तपौंस्‍नमुशती न भजेत कृत्ये ॥ २६ ॥

Hỡi Hoàng hậu, vì dục vọng tội lỗi ta đã tự ý vào rừng săn bắn mà không thưa nàng; vậy ta đã xúc phạm nàng. Dẫu thế, xin hãy vui lòng với ta, xem ta như kẻ thuộc hạ thân cận nhất của nàng. Thật ra ta rất đau buồn, nhưng bị mũi tên hoa của Thần Ái Tình đâm trúng nên cũng bừng bừng dục niệm; người phụ nữ đẹp nào lại từ chối hòa hợp với người chồng say đắm đã khuất phục dưới mình?