Home›Srimad Bhagavatam›Chaturtha Skandha›Adhyaya 26›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 1

Purañjana Goes Hunting — The Chariot of the Body, Violence of Passion, and Return to Conjugal Bondage

Devanagari script

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

Transliteration

nārada uvāca sa ekadā maheṣvāso rathaṁ pañcāśvam āśu-gam dvīṣaṁ dvi-cakram ekākṣaṁ tri-veṇuṁ pañca-bandhuram

Translation

Đại hiền triết Nārada nói: Thưa Đại vương, có lần vua Purañjana, bậc thiện xạ, khoác giáp vàng và mang ống tên với mũi tên vô tận, lên chiến xa trang sức bằng vàng, do năm con ngựa nhanh nhẹn kéo, cùng mười một tướng lĩnh tiến vào khu rừng mang tên Pañca-prastha. Chiến xa ấy có hai bánh và một trục quay; có ba lá cờ, một dây cương, một người đánh xe, một chỗ ngồi, hai càng buộc ách, năm loại vũ khí, bảy lớp che chắn; vận hành theo năm cách và phía trước có năm chướng ngại.

Synonyms
नारदःNārada
नारदः:
कर्ता (Karta; speaker/subject)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta; subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative singular pronoun)
एकदाonce
एकदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa; time)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: ‘once’)
महेष्वासःa great archer
महेष्वासः:
कर्ता (Karta; subject—apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + इष्वास (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘great archer’); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (Karma; object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
पञ्चाश्वम्having five horses
पञ्चाश्वम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या) + अश्व (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound: ‘five-horsed’); पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
आशुगम्swift-moving
आशुगम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक; from √गम्)
Formतत्पुरुष-समास (‘swift-going’); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपे द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
द्वीषम्two-sided / having two poles (epithet)
द्वीषम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वीष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम् (epithet; exact referent uncertain in this allegorical description)
द्वि-चक्रम्two-wheeled
द्वि-चक्रम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘two-wheeled’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
एक-अक्षम्single-axled
एक-अक्षम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘single-axled’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
त्रि-वेणुम्three-shafted
त्रि-वेणुम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + वेणु (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘having three veṇu/shafts’); पुं/नपुंसक; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
पञ्च-बन्धुरम्five-fastened / five-supported
पञ्च-बन्धुरम्:
कर्म (Karma; object—qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या) + बन्धुर (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘having five supports/fastenings’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; रथम् इति विशेषणम्
Purport

These three verses explain how the material body of the living entity is under the control of the three qualities of the external energy. The body itself is the chariot, and the living entity is the owner of the body, as explained in Bhagavad-gītā (2.13) : dehino ’smin yathā dehe. The owner of the body is called the dehī, and he is situated within this body, specifically within the heart. The living entity is driven by one chariot driver. The chariot itself is made of three guṇas, three qualities of material nature, as confirmed in Bhagavad-gītā (18.61) : yantrārūḍhāni māyayā. The word yantra means “carriage.” The body is given by material nature, and the driver of that body is Paramātmā, the Supersoul. The living entity is seated within the chariot. This is the actual position.

Characters & Entities
N
Nārada
K
King Purañjana

FAQs

In Nārada’s allegory, the five horses commonly indicate the five senses that pull the embodied being swiftly toward sense-objects, shaping one’s journey through material life.

Nārada teaches spiritual truth through allegory so the listener can recognize the subtle workings of the body, senses, and bondage without becoming distracted by mere historical detail.

By observing how the senses “pull” the mind, one can practice restraint, choose uplifting inputs, and redirect life’s momentum toward devotion rather than compulsive enjoyment.

←Previous Verse
Next Verse→