Adhyaya 15

Verse 1

श्रीराजोवाच बले: पदत्रयं भूमे: कस्माद्धरिरयाचत । भूतेश्वर: कृपणवल्ल‍ब्धार्थोऽपि बबन्ध तम् ॥ १ ॥ एतद् वेदितुमिच्छामो महत्कौतूहलं हि न: । याच्ञेश्वरस्य पूर्णस्य बन्धनं चाप्यनागस: ॥ २ ॥

Đại vương thưa: Hari, Đấng làm chủ muôn loài, vì sao lại xin của Bali ba bước đất như kẻ nghèo? Và khi đã nhận được vật bố thí ấy, vì sao Bhūteśvara vẫn bắt trói Bali? Trẫm vô cùng muốn biết bí mật của sự trái ngược này; Yajñeśvara viên mãn lại trói người vô tội bằng cách nào?

Verse 2

श्रीराजोवाच बले: पदत्रयं भूमे: कस्माद्धरिरयाचत । भूतेश्वर: कृपणवल्ल‍ब्धार्थोऽपि बबन्ध तम् ॥ १ ॥ एतद् वेदितुमिच्छामो महत्कौतूहलं हि न: । याच्ञेश्वरस्य पूर्णस्य बन्धनं चाप्यनागस: ॥ २ ॥

Đại vương thưa: Hari, Chủ tể của tất cả, vì sao lại xin Bali ba bước đất như kẻ nghèo? Và dù đã nhận được bố thí, vì sao Bhūteśvara vẫn trói Bali? Trẫm khẩn thiết muốn biết: Yajñeśvara viên mãn đã trói người vô tội bằng cách nào?

Verse 3

श्रीशुक उवाच पराजितश्रीरसुभिश्च हापितो हीन्द्रेण राजन्भृगुभि: स जीवित: । सर्वात्मना तानभजद् भृगून्बलि: शिष्यो महात्मार्थनिवेदनेन ॥ ३ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, Bali bị Indra đánh bại, mất hết vinh quang và còn bỏ mạng trong chiến trận; khi ấy Śukrācārya, hậu duệ của Bhṛgu, đã khiến ông sống lại. Vì vậy, Bali—bậc đại tâm—trở thành đệ tử, phụng sự các vị Bhṛgu với niềm tin sâu dày, và dâng hiến tất cả bằng sự quy phục trọn vẹn.

Verse 4

तं ब्राह्मणा भृगव: प्रीयमाणा अयाजयन्विश्वजिता त्रिणाकम् । जिगीषमाणं विधिनाभिषिच्य महाभिषेकेण महानुभावा: ॥ ४ ॥

Các brāhmaṇa thuộc dòng Bhṛgu rất hài lòng với Bali. Thấy ông khao khát chinh phục vương quốc Trināka của Indra, họ thanh tịnh ông theo đúng nghi lễ, tắm gội theo quy tắc, cử hành đại lễ quán đảnh (mahābhiṣeka), rồi cho ông thực hiện tế lễ mang tên Viśvajit.

Verse 5

ततो रथ: काञ्चनपट्टनद्धो हयाश्च हर्यश्वतुरङ्गवर्णा: । ध्वजश्च सिंहेन विराजमानो हुताशनादास हविर्भिरिष्टात् ॥ ५ ॥

Bấy giờ, khi bơ tinh (ghee) được dâng vào lửa tế tự, từ ngọn lửa hiện ra một cỗ xe thiên giới phủ vàng và lụa. Cũng hiện ra những con ngựa vàng như Hariaśva của Indra, cùng lá cờ mang dấu sư tử rực rỡ.

Verse 6

धनुश्च दिव्यं पुरटोपनद्धं तूणावरिक्तौ कवचं च दिव्यम् । पितामहस्तस्य ददौ च माला- मम्‍लानपुष्पां जलजं च शुक्र: ॥ ६ ॥

Một cây cung thiêng mạ vàng, hai ống tên đầy những mũi tên không sai lạc, và áo giáp thiên giới cũng hiện ra. Bấy giờ, Prahlāda Mahārāja—người ông—tặng Bali vòng hoa không bao giờ tàn, còn Śukrācārya trao cho ngài một chiếc tù và (śaṅkha).

Verse 7

एवं स विप्रार्जितयोधनार्थ- स्तै: कल्पितस्वस्त्ययनोऽथ विप्रान् । प्रदक्षिणीकृत्य कृतप्रणाम: प्रह्लादमामन्‍त्र्य नमश्चकार ॥ ७ ॥

Như vậy, sau khi thực hiện nghi lễ cát tường đặc biệt theo lời các brāhmaṇa và nhờ ân phúc của họ mà nhận được khí giới chiến đấu, Mahārāja Bali đi nhiễu quanh các brāhmaṇa và đảnh lễ. Ngài cũng kính chào Prahlāda Mahārāja và dâng lời bái lạy lên người.

Verse 8

अथारुह्य रथं दिव्यं भृगुदत्तं महारथ: । सुस्रग्धरोऽथ सन्नह्य धन्वी खड्‌गी धृतेषुधि: ॥ ८ ॥ हेमाङ्गदलसब्दाहु: स्फुरन्मकरकुण्डल: । रराज रथमारूढो धिष्ण्यस्थ इव हव्यवाट् ॥ ९ ॥

Rồi Mahārāja Bali, bậc đại chiến xa, bước lên cỗ xe thiên giới do Śukrācārya thuộc dòng Bhṛgu ban tặng. Ngài đeo vòng hoa đẹp, mặc giáp hộ thân, cầm cung, mang kiếm và ống tên. Với cánh tay đeo vòng vàng và đôi tai đeo khuyên makara lấp lánh, khi ngồi trên ngai xe, ngài rực sáng như ngọn lửa tế tự đáng tôn thờ trên đàn lễ.

Verse 9

अथारुह्य रथं दिव्यं भृगुदत्तं महारथ: । सुस्रग्धरोऽथ सन्नह्य धन्वी खड्‌गी धृतेषुधि: ॥ ८ ॥ हेमाङ्गदलसब्दाहु: स्फुरन्मकरकुण्डल: । रराज रथमारूढो धिष्ण्यस्थ इव हव्यवाट् ॥ ९ ॥

Rồi Mahārāja Bali, bậc đại chiến xa, bước lên cỗ xe thiên giới do Śukrācārya thuộc dòng Bhṛgu ban tặng. Ngài đeo vòng hoa đẹp, mặc giáp hộ thân, cầm cung, mang kiếm và ống tên. Với cánh tay đeo vòng vàng và đôi tai đeo khuyên makara lấp lánh, khi ngồi trên ngai xe, ngài rực sáng như ngọn lửa tế tự đáng tôn thờ trên đàn lễ.

Verse 10

तुल्यैश्वर्यबलश्रीभि: स्वयूथैर्दैत्ययूथपै: । पिबद्भ‍िरिव खं द‍ृग्भिर्दहद्भ‍ि: परिधीनिव ॥ १० ॥ वृतो विकर्षन् महतीमासुरीं ध्वजिनीं विभु: । ययाविन्द्रपुरीं स्वृद्धां कम्पयन्निव रोदसी ॥ ११ ॥

Được vây quanh bởi quân sĩ của mình và các thủ lĩnh daitya ngang bằng về quyền lực, sức mạnh và vinh quang, Bali Mahārāja trông như đang uống cạn bầu trời bằng ánh nhìn và thiêu đốt mọi phương hướng.

Verse 11

तुल्यैश्वर्यबलश्रीभि: स्वयूथैर्दैत्ययूथपै: । पिबद्भ‍िरिव खं द‍ृग्भिर्दहद्भ‍ि: परिधीनिव ॥ १० ॥ वृतो विकर्षन् महतीमासुरीं ध्वजिनीं विभु: । ययाविन्द्रपुरीं स्वृद्धां कम्पयन्निव रोदसी ॥ ११ ॥

Rồi Ngài Bali Mahārāja, dẫn theo đại quân asura hùng hậu, tiến về Indrapurī phồn thịnh; dường như khiến mặt đất toàn cõi rung chuyển.

Verse 12

रम्यामुपवनोद्यानै: श्रीमद्भ‍िर्नन्दनादिभि: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: । प्रवालफलपुष्पोरुभारशाखामरद्रुमै: ॥ १२ ॥

Thành của Indra rực rỡ với những vườn cây và công viên như vườn Nandana; đôi chim ríu rít và đàn ong say mật cất tiếng hát, còn cành của những cây bất tử oằn xuống vì nặng lá, hoa và quả như san hô.

Verse 13

हंससारसचक्राह्वकारण्डवकुलाकुला: । नलिन्यो यत्र क्रीडन्ति प्रमदा: सुरसेविता: ॥ १३ ॥

Nơi ấy có những hồ sen đầy thiên nga, sếu, chim cakravāka và vịt; các mỹ nữ được chư thiên che chở vui đùa trong vườn.

Verse 14

आकाशगङ्गया देव्या वृतां परिखभूतया । प्राकारेणाग्निवर्णेन साट्टालेनोन्नतेन च ॥ १४ ॥

Thành ấy được bao quanh bởi hào nước đầy nước sông Hằng thiên giới gọi là Ākāśa-gaṅgā, và bởi bức tường cao màu như lửa, trên có các lũy canh để giao chiến.

Verse 15

रुक्‍मपट्टकपाटैश्च द्वारै: स्फटिकगोपुरै: । जुष्टां विभक्तप्रपथां विश्‍वकर्मविनिर्मिताम् ॥ १५ ॥

Cửa thành được làm bằng những tấm vàng ròng, còn cổng tháp bằng pha lê trong suốt tuyệt hảo. Các đại lộ công cộng nối liền khắp nơi; toàn bộ kinh thành ấy do Viśvakarmā kiến tạo.

Verse 16

सभाचत्वररथ्याढ्यां विमानैर्न्यर्बुदैर्युताम् । श‍ृङ्गाटकैर्मणिमयैर्वज्रविद्रुमवेदिभि: ॥ १६ ॥

Thành ấy trù phú với hội trường, sân rộng và đại lộ, lại có vô số (nyarbuda) vimāna. Các ngã tư bằng châu ngọc, và những bệ ngồi bằng kim cương cùng san hô đỏ.

Verse 17

यत्र नित्यवयोरूपा: श्यामा विरजवासस: । भ्राजन्ते रूपवन्नार्यो ह्यर्चिर्भिरिव वह्नय: ॥ १७ ॥

Ở đó, những mỹ nữ luôn giữ mãi tuổi xuân và dung sắc, mang phẩm chất śyāmā, khoác y phục tinh khiết, rực sáng như ngọn lửa với muôn tia bùng cháy.

Verse 18

सुरस्त्रीकेशविभ्रष्टनवसौगन्धिकस्रजाम् । यत्रामोदमुपादाय मार्ग आवाति मारुत: ॥ १८ ॥

Tại đó, gió trên các con đường mang theo hương thơm của những vòng hoa mới rơi khỏi mái tóc các tiên nữ cõi trời, khiến phố phường ngào ngạt.

Verse 19

हेमजालाक्षनिर्गच्छद्धूमेनागुरुगन्धिना । पाण्डुरेण प्रतिच्छन्नमार्गे यान्ति सुरप्रिया: ॥ १९ ॥

Các apsarā bước đi trên những con đường phủ mờ bởi làn khói trắng thơm mùi aguru, tỏa ra từ những ô cửa sổ có song lưới bằng vàng.

Verse 20

मुक्तावितानैर्मणिहेमकेतुभि- र्नानापताकावलभीभिरावृताम् । शिखण्डिपारावतभृङ्गनादितां वैमानिकस्त्रीकलगीतमङ्गलाम् ॥ २० ॥

Thành ấy được che mát bởi những mái che kết ngọc trai; trên đỉnh cung điện phấp phới cờ bằng ngọc trai và vàng. Tiếng công, bồ câu và ong rền vang không dứt; trên cao, các phi thuyền chở mỹ nữ bay lượn, luôn hát những khúc ca cát tường êm tai.

Verse 21

मृदङ्गशङ्खानकदुन्दुभिस्वनै: सतालवीणामुरजेष्टवेणुभि: । नृत्यै: सवाद्यैरुपदेवगीतकै- र्मनोरमां स्वप्रभया जितप्रभाम् ॥ २१ ॥

Thành tràn ngập âm thanh mṛdaṅga, tù và, trống ānaka, dundubhi, chập chõa, vīṇā, muraja và tiếng sáo êm dịu hòa tấu. Vũ điệu không ngừng, các Gandharva cất tiếng ca; vẻ đẹp tổng hòa của Indrapurī như đánh bại chính hiện thân của mỹ lệ.

Verse 22

यां न व्रजन्त्यधर्मिष्ठा: खला भूतद्रुह: शठा: । मानिन: कामिनो लुब्धा एभिर्हीना व्रजन्ति यत् ॥ २२ ॥

Kẻ bất chánh, hung ác, hại sinh linh, xảo trá, kiêu mạn giả dối, đắm dục hay tham lam đều không thể vào thành ấy. Dân cư nơi đó hoàn toàn không vướng những lỗi lầm này.

Verse 23

तां देवधानीं स वरूथिनीपति- र्बहि: समन्ताद् रुरुधे पृतन्यया । आचार्यदत्तं जलजं महास्वनं दध्मौ प्रयुञ्जन्भयमिन्द्रयोषिताम् ॥ २३ ॥

Bali Mahārāja, vị thống lĩnh vô số binh đoàn, tập hợp quân bên ngoài nơi ở của Indra và tấn công từ mọi phía. Ông thổi tù và (ốc) vang dội do thầy mình, Śukrācārya, ban cho, khiến các phụ nữ dưới sự che chở của Indra rơi vào sợ hãi.

Verse 24

मघवांस्तमभिप्रेत्य बले: परममुद्यमम् । सर्वदेवगणोपेतो गुरुमेतदुवाच ह ॥ २४ ॥

Thấy nỗ lực không mệt mỏi của Bali Mahārāja và hiểu rõ dụng ý của ông, Maghavā Indra cùng các chư thiên khác đến gặp vị thầy của mình, Bṛhaspati, và nói như sau.

Verse 25

भगवन्नुद्यमो भूयान्बलेर्न: पूर्ववैरिण: । अविषह्यमिमं मन्ये केनासीत्तेजसोर्जित: ॥ २५ ॥

Lạy Chúa tể, kẻ thù xưa của chúng con là Bali Mahārāja nay bừng dậy với nhiệt tâm mới. Ngài đã đạt sức mạnh và oai lực kỳ diệu đến mức chúng con e rằng không thể chống nổi uy dũng ấy.

Verse 26

नैनं कश्चित् कुतो वापि प्रतिव्योढुमधीश्वर: । पिबन्निव मुखेनेदं लिहन्निव दिशो दश । दहन्निव दिशो द‍ृग्भि: संवर्ताग्निरिवोत्थित: ॥ २६ ॥

Không ai ở bất cứ đâu có thể đối kháng với thế trận quân của Bali. Ngài như muốn uống cạn vũ trụ bằng miệng, liếm mười phương bằng lưỡi, và thiêu đốt mọi hướng bằng ánh mắt; quả thật Ngài trỗi dậy như ngọn lửa hủy diệt saṁvartaka.

Verse 27

ब्रूहि कारणमेतस्य दुर्धर्षत्वस्य मद्रिपो: । ओज: सहो बलं तेजो यत एतत्समुद्यम: ॥ २७ ॥

Xin cho biết: nguyên nhân nào khiến kẻ thù của con, Bali Mahārāja, trở nên khó bề khuất phục như vậy? Sức lực, dũng khí, quyền uy, hào quang và nhiệt tâm chiến thắng ấy từ đâu mà có?

Verse 28

श्रीगुरुरुवाच जानामि मघवञ्छत्रोरुन्नतेरस्य कारणम् । शिष्यायोपभृतं तेजो भृगुभिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ २८ ॥

Bṛhaspati, bậc thầy tâm linh của chư thiên, nói: Hỡi Indra, ta biết nguyên nhân khiến kẻ thù của ngươi trở nên hùng mạnh. Các brāhmaṇa dòng Bhṛgu, những bậc luận thuyết về Brahman, hài lòng với đệ tử mình là Bali Mahārāja nên đã ban cho ngài uy lực phi thường.

Verse 29

ओजस्विनं बलिं जेतुं न समर्थोऽस्ति कश्चन । भवद्विधो भवान्वापि वर्जयित्वेश्वरं हरिम् । विजेष्यति न कोऽप्येनं ब्रह्मतेज:समेधितम् । नास्य शक्त: पुर: स्थातुं कृतान्तस्य यथा जना: ॥ २९ ॥

Không ai có thể chinh phục Bali đầy oai lực. Dù là ngươi hay người như ngươi, nếu không có Đấng Tối Thượng Śrī Hari thì cũng không thể thắng ngài, vì ngài được trang bị brahma-tejas tối thượng. Như không ai đứng nổi trước Yamarāja, nay cũng không ai đứng nổi trước Bali Mahārāja.

Verse 30

तस्मान्निलयमुत्सृज्य यूयं सर्वे त्रिविष्टपम् । यात कालं प्रतीक्षन्तो यत: शत्रोर्विपर्यय: ॥ ३० ॥

Vì vậy, tất cả các ngươi hãy rời cõi Trivishtapa (thiên giới) mà đi nơi khác; hãy chờ đến khi tình thế của kẻ thù đảo ngược, ở nơi chúng không thể nhìn thấy các ngươi.

Verse 31

एष विप्रबलोदर्क: सम्प्रत्यूर्जितविक्रम: । तेषामेवापमानेन सानुबन्धो विनङ्‌क्ष्यति ॥ ३१ ॥

Bali Mahārāja, con của Virocana, nay trở nên vô cùng hùng mạnh nhờ ân phúc của các bà-la-môn; nhưng về sau khi xúc phạm bà-la-môn, ông sẽ bị khuất phục và diệt vong cùng bạn bè, trợ thủ.

Verse 32

एवं सुमन्त्रितार्थास्ते गुरुणार्थानुदर्शिना । हित्वा त्रिविष्टपं जग्मुर्गीर्वाणा: कामरूपिण: ॥ ३२ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Được Bṛhaspati, vị đạo sư, khuyên bảo vì lợi ích của mình, chư thiên liền chấp nhận lời ấy. Họ tùy ý hóa thân, rời thiên giới và tản đi mà ác thần không hề hay biết.

Verse 33

देवेष्वथ निलीनेषु बलिर्वैरोचन: पुरीम् । देवधानीमधिष्ठाय वशं निन्ये जगत्‍त्रयम् ॥ ३३ ॥

Khi chư thiên đã ẩn mình, Bali Mahārāja, con của Virocana, tiến vào Devadhānī—kinh đô thiên giới—và từ đó đặt cả ba cõi dưới quyền kiểm soát của mình.

Verse 34

तं विश्वजयिनं शिष्यं भृगव: शिष्यवत्सला: । शतेन हयमेधानामनुव्रतमयाजयन् ॥ ३४ ॥

Các bà-la-môn dòng Bhṛgu, vốn thương mến đệ tử, rất hoan hỷ với người học trò đã chinh phục toàn vũ trụ; theo nghi quỹ của mình, họ khiến ông thực hiện một trăm lễ tế aśvamedha.

Verse 35

ततस्तदनुभावेन भुवनत्रयविश्रुताम् । कीर्तिं दिक्षु वितन्वान: स रेज उडुराडिव ॥ ३५ ॥

Nhờ uy lực của các lễ tế ấy, danh tiếng của Bali Mahārāja vang khắp ba cõi và mọi phương; ngài rực sáng ở địa vị mình như vầng trăng chói lọi trên trời.

Verse 36

बुभुजे च श्रियं स्वृद्धां द्विजदेवोपलम्भिताम् । कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यमानो महामना: ॥ ३६ ॥

Nhờ ân huệ của các brāhmaṇa, Bali Mahārāja hưởng phú quý thịnh vượng dồi dào; với tâm hồn cao cả, ngài cho mình đã viên mãn và bắt đầu hưởng lạc của vương quốc.