Adhyaya 14

Verse 1

श्रीराजोवाच मन्वन्तरेषु भगवन्यथा मन्वादयस्त्विमे । यस्मिन्कर्मणि ये येन नियुक्तास्तद्वदस्व मे ॥ १ ॥

Vua Parīkṣit thưa hỏi: Ôi Śukadeva Gosvāmī đầy uy quang, trong mỗi manvantara, Manu và các vị khác đảm nhiệm bổn phận riêng của mình như thế nào, và theo mệnh lệnh của ai họ được bổ nhiệm? Xin giảng cho con.

Verse 2

श्रीऋषिरुवाच मनवो मनुपुत्राश्च मुनयश्च महीपते । इन्द्रा: सुरगणाश्चैव सर्वे पुरुषशासना: ॥ २ ॥

Śukadeva Gosvāmī đáp: Tâu Đại vương, các Manu, con cháu của Manu, các đại hiền triết, các Indra và toàn thể chư thiên đều được bổ nhiệm dưới quyền chỉ dụ của Bhagavān—Đấng Tối Thượng—qua những hóa thân như Yajña.

Verse 3

यज्ञादयो या: कथिता: पौरुष्यस्तनवो नृप । मन्वादयो जगद्यात्रां नयन्त्याभि: प्रचोदिता: ॥ ३ ॥

Tâu Đại vương, con đã nghe con kể về các hóa thân của Chúa, như Yajña. Chính nhờ sự thúc đẩy của những hóa thân ấy mà Manu và các vị khác được chọn; dưới sự chỉ đạo của họ, mọi việc của vũ trụ được vận hành.

Verse 4

चतुर्युगान्ते कालेन ग्रस्ताञ्छ्रुतिगणान्यथा । तपसा ऋषयोऽपश्यन्यतो धर्म: सनातन: ॥ ४ ॥

Vào cuối mỗi chu kỳ bốn yuga, khi các bậc thánh hiền thấy rằng do sức nuốt của thời gian, truyền thống śruti và bổn phận vĩnh cửu bị lạm dụng, họ nhờ khổ hạnh mà phục hồi và tái lập các nguyên lý của dharma.

Verse 5

ततो धर्मं चतुष्पादं मनवो हरिणोदिता: । युक्ता: सञ्चारयन्त्यद्धा स्वे स्वे काले महीं नृप ॥ ५ ॥

Sau đó, tâu Đại vương, các Manu được Śrī Hari chỉ dạy, trong thời kỳ của mình, dốc lòng phụng sự và trực tiếp tái lập dharma trọn vẹn với đủ bốn phần.

Verse 6

पालयन्ति प्रजापाला यावदन्तं विभागश: । यज्ञभागभुजो देवा ये च तत्रान्विताश्च तै: ॥ ६ ॥

Để thọ hưởng quả báo của các lễ tế (yajña), các bậc hộ trì muôn dân—con cháu của Manu—thi hành mệnh lệnh của Bhagavān theo phần định cho đến khi mãn kỳ Manu. Chư thiên, những vị thọ phần tế lễ, cũng cùng chia hưởng kết quả ấy.

Verse 7

इन्द्रो भगवता दत्तां त्रैलोक्यश्रियमूर्जिताम् । भुञ्जान: पाति लोकांस्त्रीन् कामं लोके प्रवर्षति ॥ ७ ॥

Thiên vương Indra, nhận ân phúc từ Bhagavān và thọ hưởng vinh quang sung mãn của tam giới, gìn giữ muôn loài trong ba cõi bằng cách ban mưa đầy đủ khắp các thế giới.

Verse 8

ज्ञानं चानुयुगं ब्रूते हरि: सिद्धस्वरूपधृक् । ऋषिरूपधर: कर्म योगं योगेशरूपधृक् ॥ ८ ॥

Trong mỗi thời đại, Bhagavān Hari hiện thân làm các bậc Siddha (như Sanaka) để thuyết giảng trí tuệ siêu việt; hiện thân làm các đại thánh hiền (như Yājñavalkya) để dạy con đường nghiệp (karma); và hiện thân làm các đại yogī (như Dattātreya) để truyền dạy pháp môn yoga huyền nhiệm.

Verse 9

सर्गं प्रजेशरूपेण दस्यून्हन्यात् स्वराड्‌वपु: । कालरूपेण सर्वेषामभावाय पृथग्गुण: ॥ ९ ॥

Trong hình tướng Prajāpati Marīci, Bhagavān tạo ra dòng giống; trong vai bậc quân vương, Ngài diệt trừ trộm cướp và kẻ gian ác; và trong hình tướng Thời gian, Ngài khiến muôn vật tiêu vong. Mọi phẩm tính của tồn tại vật chất đều nên hiểu là phẩm tính của chính Bhagavān.

Verse 10

स्तूयमानो जनैरेभिर्मायया नामरूपया । विमोहितात्मभिर्नानादर्शनैर्न च द‍ृश्यते ॥ १० ॥

Chúng sinh bị mê hoặc bởi māyā của danh và sắc, nên dù ca tụng và truy tầm qua nhiều học thuyết và suy luận triết học, họ vẫn không thể thấy được Bhagavān, Đấng Tối Thượng.

Verse 11

एतत् कल्पविकल्पस्य प्रमाणं परिकीर्तितम् । यत्र मन्वन्तराण्याहुश्चतुर्दश पुराविद: ॥ ११ ॥

Tâu Đại vương, trong một kalpa, tức một ngày của Phạm Thiên, diễn ra nhiều biến đổi gọi là vikalpa; chứng cứ ấy ta đã thuật lại từ trước. Các bậc thông hiểu Purāṇa xác quyết rằng trong một ngày của Phạm Thiên có mười bốn thời kỳ Manu (manvantara).