Mantra 9

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

ऋतून् यज ऋतुपतीनार्तवानुत हायनान्। समाः संवत्सरान् मासान् भूतस्य पतये यजे

IAST Transliteration

ṛtū́n yaja ṛtupátīn ārtavā́n utá hāyanā́n | samā́ḥ saṃvatsarā́n mā́sān bhūtásya pátaye yaje

English Translation (Griffith/Whitney)

Worship the Seasons; worship the Lords of Seasons, the seasonal portions, and the yearly rounds. The years, the full cycles, the months—to the Lord of Being I offer worship.

Translation

Hãy tế lễ các Mùa (ṛtu); hãy tế lễ các Chúa của Mùa, các phần mùa, và các vòng quay của năm. Những năm, những chu kỳ trọn, những tháng—ta dâng lễ bái lên Chúa của Hữu thể (Bhūtasya Pati).

Word by Word

• ऋतून्: the seasons
• ऋतून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋतु- (प्रातिपदिक)

• यज: worship / sacrifice to
• यज: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• ऋतुपतीन्: the lords of the seasons
• ऋतुपतीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋतु-पति- (समास; प्रातिपदिक)

• आर्तवान्: the seasonal (periods/ones)
• आर्तवान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: आर्तव- (प्रातिपदिक)

• उत: and / also
• उत: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• हा॒य॒नान्: the years
• हा॒य॒नान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हायन- (प्रातिपदिक)

• समाः: the years (as ‘samas’)
• समाः: कर्म (यज्-क्रियायाः समुच्चित-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: सम- / समा- (प्रातिपदिक)

• संवत्सरान्: the year-cycles
• संवत्सरान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: संवत्सर- (प्रातिपदिक)

• मासान्: the months
• मासान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मास- (प्रातिपदिक)

• भूतस्य: of what has become / of the existent (being)
• भूतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भूत- (कृदन्त/प्रातिपदिक; भू + क्त)

• पतये: to the lord
• पतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पति- (प्रातिपदिक)

• यजे: I worship / I sacrifice
• यजे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in provided excerpt)

Devata: Bhūtasya Pati (Lord of Being; often Prajāpati/Kāla), with subordinate time-powers

Chandas: Anuṣṭubh-like (list style; metrical regularity varies by recension/edition)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From multiplicity (many time-divisions) to unity (one lord of being).","listener_experience":"Settling, clarifying; a sense of being held inside an ordered cosmos.","intensity":4}