Mantra 3

Sukta 139

Sanskrit (Devanagari)

ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम्

IAST Transliteration

yé vā́ṁ dáṁsāṁsy aśvinā víprāsaḥ pári māmṛśúḥ | evét kāṇvásya bodhatam

English Translation (Griffith/Whitney)

The wondrous works of you twain, O Aśvins, which the inspired have wholly handled in their praise—Even so, of Kāṇva’s call take heed; awake thereto.

Translation

Hỡi đôi Aśvin, những công việc kỳ diệu của hai Ngài mà các bậc hiền triết được linh hứng đã nêu trọn trong lời tán tụng—cũng như thế, xin hãy lưu tâm tiếng gọi của Kāṇva và hãy tỉnh thức trước lời ấy.

Word by Word

• ये: who/which (those)
• ये: सम्बन्ध/विशेषण (येषां दंसांसि) / कर्तृ-सूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: to/for you two; of you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you two; your)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्विवचन-प्रातिपदिक) → वाम्

• दंसांसि: wondrous deeds; marvels
• दंसांसि: कर्म (परिमामृशुः—‘touched/handled’ what?)
• Type: Noun
• Root: दंस (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन (addressed)
• Type: Noun (proper)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• विप्रासः: inspired seers; sages
• विप्रासः: कर्तृ (परिमामृशुः—‘the seers touched/handled’)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• परि: around; fully
• परि: क्रियाविशेषण (verb-modifier)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि

• मामृशुः: they touched/handled; they examined
• मामृशुः: क्रिया (मुख्य क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: मृश् (धातु)

• एव: just so; indeed
• एव: अवधारण/बल-प्रदर्शन
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इत्: indeed; precisely
• इत्: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्

• काण्वस्य: of (the) Kāṇva
• काण्वस्य: सम्बन्ध (whose?—of the Kāṇva)
• Type: Noun/Adjective (patronymic)
• Root: काण्व (प्रातिपदिक; कण्व-गोत्र/काण्व-सम्बन्ध)

• बोधतम्: know/understand; take notice (you two)
• बोधतम्: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)

Attribution

Rishi: Kāṇva (lineage marker within the verse)

Devata: Aśvinau

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at past deeds → confident summons → awakened responsiveness.","listener_experience":"Encouragement and trust; feeling connected to a larger healing story.","intensity":3}