Mantra 5

Sukta 107

Sanskrit (Devanagari)

वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुर्दासाय भियसं दधाति । अव्यनच्च व्यनच्च सस्नि सं ते नवन्त प्रभृता मदेषु

IAST Transliteration

vāvṛdhānó śávāsā bhū́ry-ójāḥ śátrur dāsā́ya bhiyásaṃ dadhāti | ávyanac ca vyánac ca sásni sáṃ te navanta prábhṛtā mádeṣu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Waxing with might, of plenteous strength, he layeth fear upon the foe, upon the Dāsa. Unbowed himself, he boweth others: O Conqueror, to thee they wholly bend, when forth are brought the draughts of rapture.

Translation

Người lớn mạnh nhờ uy lực, dồi dào sức mạnh, đặt nỗi sợ lên kẻ thù, lên cả Dāsa. Tự mình không cúi, nhưng khiến kẻ khác phải cúi; hỡi Đấng chinh phục, khi các chén rượu say sưa được dâng ra, chúng đều hoàn toàn khuất phục trước Người.

Word by Word

• वावृधानः: growing, waxing, increasing
• वावृधानः: Kartā
• Type: Adjective/Participle
• Root: वृध् (धातु) → वावृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• शवसा: by strength, with might
• शवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• भूर्योजाः: having abundant vigor/power
• भूर्योजाः: Kartā (वावृधानः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भूरि + ओजस् (समास-प्रातिपदिक: बहुव्रीहि)

• शत्रुः: the enemy
• शत्रुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• दासाय: to/for the Dāsa (hostile person/tribe)
• दासाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• भियसम्: fear, terror
• भियसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भियस् (प्रातिपदिक)

• दधाति: places, puts, sets
• दधाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• अव्यनत्: he spread out / he extended
• अव्यनत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: व्यन्/विन् (धातु; ‘व्यनति’ इति—विस्तार/विवर्तन/विन्यासार्थः)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• व्यनत्: he spread out
• व्यनत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: व्यन्/विन् (धातु)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सस्नि: a stream/flow (water-course)
• सस्नि: Karma
• Type: Noun
• Root: सस्नि (प्रातिपदिक; वैदिक-शब्दः, ‘धार/प्रवाह/नदी’ इत्यर्थे)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: सम्

• ते: of you, your
• ते: Adhikaraṇa/सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• नवन्त: they praise / they bow (to)
• नवन्त: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नु/नव् (धातु; वैदिक ‘नवते/नवन्ति’—स्तुत्यर्थ/प्रणत्यर्थ)

• प्रभृताः: brought forth / set in motion / engaged
• प्रभृताः: Kartā (नवन्त इत्यस्य कर्तृविशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: प्र + भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• मदेषु: in the exhilarations/raptures (intoxicating joys)
• मदेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra hymn attribution (per RV anukramaṇī tradition).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From swelling strength to intimidation and total submission of threats.","listener_experience":"A fierce protective surge; sense of being unpushable.","intensity":9}