Mantra 55

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

तस्येदं वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामीदमेनमधराञ्चं पादयामि

IAST Transliteration

tásyedáṃ várcas téjaḥ prā́ṇám ā́yur ní véṣṭayāmi ídam enam adhárāñcam pādayāmi

English Translation (Griffith/Whitney)

This lustre, this fiery might, this breath, this life of his—herewith I enwrap; this man I force downward, I make him go below.

Translation

Hào quang này, uy lực rực lửa này, hơi thở này, thọ mạng này của hắn—ta lấy đó mà quấn bọc. Con người này ta ép xuống, khiến hắn đi về phía dưới.

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (समष्टि-कर्म; ‘this’ as the object being ‘wrapped/placed’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्चः: lustre, radiance
• वर्चः: कर्म (आयु/प्राणादिसहितं वस्तु-समूहः)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• तेजः: splendour, energy
• तेजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• प्राणम्: breath, vital force
• प्राणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• आयुः: life-span
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• नि: down, in; (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• वेष्टयामि: I wrap/enclose
• वेष्टयामि: क्रिया (कर्तृ=अहम्)
• Type: Verb
• Root: √वेष्ट् (वेष्टने)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एनद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘enam’ enclitic)

• अधराञ्चम्: downward-facing, lower
• अधराञ्चम्: कर्म (एनम् इति कर्मणः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अधर + अञ्च् (प्रातिपदिक; ‘turned downward’)

• पादयामि: I cause (him) to go/step; I drive/lead
• पादयामि: क्रिया (कर्तृ=अहम्)
• Type: Verb
• Root: √पद्/पादय् (प्रेरणे/गमने; causative sense ‘to cause to go/step’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Brahmanic coercive power; the target’s seized faculties (varcas/tejas/prāṇa/āyus) as operative ‘devatā-like’ forces

Chandas: Prose-like Atharvanic formula (meter uncertain from excerpt)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From grasping seizure to decisive subjugation.","listener_experience":"Forceful domination; sense of tightening control and final push downward.","intensity":9}