Mantra 48

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

तस्येदं वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामीदमेनमधराञ्चं पादयामि

IAST Transliteration

tásyedáṃ várcas téjaḥ prā́ṇam ā́yur ní veṣṭayāmi | idám enam adharā́ñcam pādayāmi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

This lustre of his, this fiery might, his breath and length of days—these do I wrap and bind upon myself; and this man here I force to face downward, I tread him down beneath.

Translation

Hào quang của hắn đây, sức nóng rực của hắn đây, hơi thở và tuổi thọ của hắn—những điều ấy ta quấn bọc và trói buộc vào chính mình; còn người này đây ta bắt phải úp mặt xuống, ta giẫm đạp hắn xuống phía dưới.

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object, appositional) / विधेय (this as what is being spoken of)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्चः: splendour, radiance
• वर्चः: कर्म (object of ‘वेष्टयामि’)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• तेजः: brilliance, energy
• तेजः: कर्म (object of ‘वेष्टयामि’)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• प्राणम्: breath, vital force
• प्राणम्: कर्म (object of ‘वेष्टयामि’)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (object of ‘वेष्टयामि’)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• नि: down/into; (as preverb) completely
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• वेष्टयामि: I wrap/enclose (completely)
• वेष्टयामि: कर्तृ (speaker as agent)
• Type: Verb
• Root: √वेṣ्ट् (वेष्टने) + नि

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object, appositional) / निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (object of ‘पादयामि’)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एना-द् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘enam’ as enclitic acc.)

• अधराञ्चम्: downwards, facing downward
• अधराञ्चम्: कर्म-विशेषण (qualifier of ‘एनम्’)
• Type: Adjective
• Root: अधराञ्च् (प्रातिपदिक; ‘downward-facing’)

• पादयामि: I cause (him) to go/step; I set/drive (him)
• पादयामि: कर्तृ (speaker as agent)
• Type: Verb
• Root: √पद्/√पाद् (प्रेरणे/गमने) → causative पादयति

Attribution

Rishi: Angiras/Atharvanic

Devata: Varchas-Tejas-Prāṇa-Āyus (powers as deities/forces)

Chandas: As 16.8.44 (formulaic refrain)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From acquisitive empowerment (drawing in powers) to decisive domination (forcing down).","listener_experience":"A surge of heat and confidence, then a grounded ‘stamp’ of finality.","intensity":9}