Mantra 32

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

तस्येदं वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामीदमेनमधराञ्चं पादयामि

IAST Transliteration

tásya idáṁ várcas téjaḥ prāṇám ā́yur ní veṣṭayāmi idám enam adharā́ñcam pādayāmi

English Translation (Griffith/Whitney)

This lustre of his, this splendour, his breath, his life—these I wrap down (and enclose). This man I make downward-turned; I cause him to go beneath.

Translation

Ánh rực rỡ này của hắn, uy quang này, hơi thở (prāṇa) và thọ mạng của hắn—ta quấn bọc, phong kín chúng xuống dưới. Ta khiến kẻ này quay mặt xuống; ta làm cho hắn đi xuống bên dưới.

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object; ‘this’ as what is being dealt with)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्चः: lustre, radiance
• वर्चः: कर्म (object; ‘lustre’ being applied/secured)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• तेजः: splendour, energy
• तेजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• प्राणम्: breath, vital force
• प्राणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• नि: down, in; (as preverb) firmly
• नि: क्रियाविशेषण (verbal modifier)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग)

• वेष्टयामि: I wrap/enclose (secure)
• वेष्टयामि: कर्तृ (अहं) + कर्म (वर्चः-तेजः-प्राणम्-आयुः)
• Type: Verb
• Root: √वेष्ट् (वेष्टने) / वेष्टयति

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object; ‘this’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him (this person)
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एन् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-श्रृंखला)

• अधराञ्चम्: turned downward, facing down
• अधराञ्चम्: कर्म (qualifier of एनम्)
• Type: Adjective
• Root: अधर (प्रातिपदिक) + अञ्च् (प्रत्यय/दिशार्थ-समास; ‘turned’)

• पादयामि: I cause (him) to go/step; I make (him) fall/submit
• पादयामि: कर्तृ (अहं) + कर्म (एनम्)
• Type: Verb
• Root: √पद्/पादय् (प्रेरणे/गमने; causative) ‘पादयति’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Varchas/Tejas/Prāṇa/Āyus as personified powers; coercive act (veṣṭana)

Chandas: Prose-like performative sequence

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From seizure (grasping) to abasement (forcing down).","listener_experience":"A sense of domination and heavy pressure; the rival’s ‘light’ is smothered.","intensity":8}