Mantra 23

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

यास्ते जङ्घाः याः कुष्ठिका ऋच्छरा ये च ते शफाः । आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु

IAST Transliteration

yā́s te jaṅghā́ yā́ḥ kuṣṭhikā́ ṛccharā́ yé ca te śaphā́ḥ | āmíkṣāṁ duhratāṁ dātré kṣī́raṁ sárpir átho mádhu

English Translation (Griffith/Whitney)

Thy shanks, thy ankle-joints, thy sinews, and thy hoofs—let them be milked for the giver: clotted milk, milk, and ghee, and honey besides.

Translation

Ống chân của ngươi, các khớp cổ chân của ngươi, gân cốt của ngươi, và móng guốc của ngươi—nguyện cho chúng được vắt ra vì người ban tặng: sữa đông, sữa, bơ sữa (ghee), và cả mật ong nữa.

Word by Word

• याः: which (fem. pl.)
• याः: विशेषण-सम्बन्ध (जङ्घाः इत्यस्य) / Kartā (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जङ्घाः: shanks, legs
• जङ्घाः: Kartā (सापेक्ष-वाक्ये) / विषय
• Type: Noun
• Root: जङ्घा (प्रातिपदिक)

• याः: which (fem. pl.)
• याः: विशेषण-सम्बन्ध (कुष्ठिकाः इत्यस्य) / Kartā (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कुष्ठिकाः: (those) afflicted with kuṣṭha; leprous/scabby (ones)
• कुष्ठिकाः: Kartā (सापेक्ष-वाक्ये) / विषय
• Type: Noun
• Root: कुष्ठिका (प्रातिपदिक; कुष्ठ-सम्बद्ध)

• ऋच्छराः: ulcered / sore-bearing (ones)
• ऋच्छराः: समनाधिकरण/विशेषण (कुष्ठिकाः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋच्छरा (प्रातिपदिक; ‘ऋच्छर’ इति रोग/क्षत-सम्बद्ध शब्दः)

• ये: which (masc. pl.)
• ये: विशेषण-सम्बन्ध (शफाः इत्यस्य) / Kartā (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शफाः: hoofs
• शफाः: Kartā (सापेक्ष-वाक्ये) / विषय
• Type: Noun
• Root: शफ (प्रातिपदिक)

• आमिक्षाम्: curds/thickened milk (a dairy preparation)
• आमिक्षाम्: Karma (दुह्रताम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आमिक्षा (प्रातिपदिक)

• दुह्रताम्: let them milk / may they milk
• दुह्रताम्: क्रिया (मुख्य-वाक्ये)
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• दात्रे: for the giver
• दात्रे: Sampradāna (to/for the giver)
• Type: Noun
• Root: दात्रि/दातृ (प्रातिपदिक; ‘दाता’/‘दात्र’ = giver; अथवा ‘दात्र’ = sickle—परन्तु अत्र दातृ-अर्थः)

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karma (दुह्रताम् इत्यस्य; आमिक्षाम् इत्यनेन सह समुच्चितम्)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karma (समुच्चित-द्रव्य)
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)

• अथो: and also
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (निपात; अथ + उ)

• मधु: honey
• मधु: Karma (समुच्चित-द्रव्य)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Cow/Payas; prosperity through sound cattle

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From concern for soundness to confident promise of abundance; quiet strength.","listener_experience":"Practical reassurance; sense of sturdy continuity.","intensity":5}